Στη Νάβι Πιλάι, πρώην δικαστή του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου και πρώην Ύπατη Αρμοστή του ΟΗΕ για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα, απονεμήθηκε το Νόμπελ Ειρήνης 2026, σε μια απόφαση με ισχυρό πολιτικό αντίκτυπο.
Η Νορβηγική Επιτροπή Νόμπελ τίμησε την 85χρονη Νοτιοαφρικανή νομικό «για τις προσπάθειές της να προωθήσει την ειρήνη και το διεθνές δίκαιο».
Η βράβευση φέρνει στο προσκήνιο μια διαδρομή δεκαετιών στην υπεράσπιση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Προκαλεί, όμως, και έντονες αντιδράσεις, λόγω της συμμετοχής της στην επιτροπή έρευνας του ΟΗΕ που κατέληξε ότι το Ισραήλ έχει διαπράξει γενοκτονία στη Γάζα.
Το μήνυμα της Επιτροπής Νόμπελ
Η Επιτροπή συνέδεσε την επιλογή της Πιλάι με την ανάγκη υπεράσπισης μιας διεθνούς τάξης βασισμένης σε κανόνες, σε μια περίοδο κατά την οποία οι νομικοί θεσμοί αντιμετωπίζουν αυξανόμενη πολιτική πίεση.
Στο σκεπτικό της υπογράμμισε τη συμβολή της στην ανάπτυξη του διεθνούς συστήματος δικαιοσύνης, τη δικαστική της αυστηρότητα, την προσωπική της ακεραιότητα και το θάρρος της.
Η βράβευση αναδεικνύει τη σχέση μεταξύ ειρήνης και λογοδοσίας: την ανάγκη διερεύνησης και δίωξης εγκλημάτων πολέμου, εγκλημάτων κατά της ανθρωπότητας και γενοκτονίας, ακόμη και όταν οι υποθέσεις προκαλούν αντιπαράθεση με ισχυρές κυβερνήσεις.
Η Γάζα και η σφοδρή ισραηλινή αντίδραση
Η Πιλάι είχε προεδρεύσει στην ανεξάρτητη επιτροπή έρευνας του ΟΗΕ για τα κατεχόμενα παλαιστινιακά εδάφη και το Ισραήλ.
Το πόρισμα της επιτροπής για τη Γάζα προκάλεσε την αντίδραση της ισραηλινής κυβέρνησης, η οποία απορρίπτει τις κατηγορίες περί γενοκτονίας.
Μετά την ανακοίνωση του Νόμπελ, η ισραηλινή πλευρά χαρακτήρισε την απόφαση απαράδεκτη και κατηγόρησε την Πιλάι για αντισημιτισμό και πολιτική μεροληψία. Πρόκειται για κατηγορίες που διατυπώνει το Ισραήλ σε βάρος της.
Το συμπέρασμα της επιτροπής έρευνας του ΟΗΕ αποτελεί πόρισμα του συγκεκριμένου μηχανισμού και δεν ταυτίζεται με τελεσίδικη απόφαση διεθνούς δικαστηρίου.
Έμαθε για το βραβείο στη Νυρεμβέργη
Η Πιλάι πληροφορήθηκε τη βράβευσή της ενώ συμμετείχε σε νομικό συνέδριο στη Νυρεμβέργη, πόλη με ιδιαίτερο συμβολισμό για τη διεθνή ποινική δικαιοσύνη.
Στην αντίδρασή της αναφέρθηκε στην πρόσφατη έκθεση για τη Γάζα και αφιέρωσε τη διάκριση στους επιζώντες διεθνών εγκλημάτων. Κάλεσε τους ηγέτες να υπερασπίζονται τα ανθρώπινα δικαιώματα και να αποφεύγουν τον πόλεμο.
Έκανε επίσης μια χιουμοριστική αναφορά στο ενδεχόμενο να μοιραστεί το βραβείο με τον Ντόναλντ Τραμπ, προσθέτοντας πολιτικό ενδιαφέρον στην πρώτη της τοποθέτηση.
Από το απαρτχάιντ στη διεθνή δικαιοσύνη
Γεννημένη στο Ντέρμπαν, σε οικογένεια ινδικής καταγωγής με ταμιλικές ρίζες, η Πιλάι διαμόρφωσε τη νομική της πορεία στη Νότια Αφρική του απαρτχάιντ.
Υπήρξε η πρώτη γυναίκα που άνοιξε δικηγορικό γραφείο στην επαρχία Νατάλ και, μετά το τέλος του καθεστώτος φυλετικών διακρίσεων, η πρώτη μη λευκή γυναίκα που υπηρέτησε στο Ανώτατο Δικαστήριο της Νότιας Αφρικής.
Στη συνέχεια ανέλαβε σημαντικούς διεθνείς ρόλους, μεταξύ αυτών την προεδρία του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου για τη Ρουάντα, θέση δικαστή στο Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο και τη θέση της Ύπατης Αρμοστή του ΟΗΕ για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα, από το 2008 έως το 2014.
Σήμερα συμμετέχει ως ad hoc δικαστής στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης, στην υπόθεση που αφορά τις καταγγελίες γενοκτονίας κατά της Μιανμάρ.
Διάκριση σε περίοδο σύγκρουσης για τους διεθνείς θεσμούς
Το Νόμπελ απονέμεται ενώ το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο βρίσκεται στο επίκεντρο αντιπαραθέσεων με την αμερικανική κυβέρνηση και το Ισραήλ.
Η αναγνώριση της Πιλάι χαιρετίστηκε από την ηγεσία του Δικαστηρίου, η οποία τη συνέδεσε με τις προκλήσεις που αντιμετωπίζει η διεθνής έννομη τάξη.
Η Πιλάι γίνεται η πέμπτη Νοτιοαφρικανή προσωπικότητα που λαμβάνει το Νόμπελ Ειρήνης, ακολουθώντας μια παράδοση στην οποία ανήκουν ο Νέλσον Μαντέλα και ο Ντέσμοντ Τούτου.
Η τελετή απονομής θα πραγματοποιηθεί στο Όσλο στις 10 Δεκεμβρίου, επέτειο του θανάτου του Άλφρεντ Νόμπελ. Το βραβείο συνοδεύεται από χρηματικό ποσό περίπου 1,2 εκατ. δολαρίων.
Πηγή: pagenews.gr