Λιβύη: Παίρνει 25 εκατ. από την ΕΕ, απειλεί την Ελλάδα για την ΑΟΖ – Στη μέση η Κρήτη!
ΧΡΟΝΟΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ 14 '
Πηγή Φωτογραφίας: AP Photo//Λιβύη: Παίρνει 25 εκατ. από την ΕΕ, απειλεί την Ελλάδα για την ΑΟΖ – Στη μέση η Κρήτη!
Η Λιβύη εξελίσσεται σε έναν από τους πιο σύνθετους γεωπολιτικούς παράγοντες για την Ελλάδα, καθώς δύο διαφορετικές κρίσεις συγκλίνουν στην ίδια περιοχή: οι μεταναστευτικές ροές προς την Κρήτη και η αμφισβήτηση των ελληνικών θαλάσσιων δικαιωμάτων νοτίως του νησιού.
Την ώρα που η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προωθεί πρόσθετη χρηματοδότηση 25 εκατομμυρίων ευρώ προς την Ανατολική Λιβύη για τη διαχείριση των μεταναστευτικών ροών, η κυβέρνηση της Τρίπολης προειδοποιεί την Αθήνα ακόμη και με διακοπή των συνομιλιών για την οριοθέτηση Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης.
Η χρονική σύμπτωση των δύο εξελίξεων δημιουργεί ένα ιδιαίτερα δύσκολο διπλωματικό περιβάλλον.
Από τη μία πλευρά, η Ελλάδα και η Ευρωπαϊκή Ένωση χρειάζονται τη συνεργασία των λιβυκών αρχών για να περιοριστούν οι επικίνδυνες θαλάσσιες αναχωρήσεις προς την Κρήτη.
Από την άλλη, η Αθήνα επιδιώκει να προχωρήσει τις έρευνες υδρογονανθράκων σε θαλάσσιες περιοχές όπου η λιβυκή πλευρά προβάλλει ανταγωνιστικές διεκδικήσεις.
Το κρίσιμο ερώτημα είναι εάν η μεταναστευτική συνεργασία μπορεί να παραμείνει ανεξάρτητη από τη διαμάχη για τις θαλάσσιες ζώνες ή εάν η Λιβύη θα αποκτήσει πρόσθετα διαπραγματευτικά περιθώρια απέναντι στην Ελλάδα και την Ευρώπη.
Δεν υπάρχουν, πάντως, στοιχεία που να αποδεικνύουν ότι η Τρίπολη έχει ήδη συνδέσει επισήμως τη μεταναστευτική συνεργασία με τις ενεργειακές διεκδικήσεις της.
Τα 25 εκατομμύρια της Ευρώπης και η πίεση στην Κρήτη
Σύμφωνα με πληροφορίες που δημοσίευσε η «Καθημερινή», η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προωθεί πρόσθετη χρηματοδότηση ύψους 25 εκατ. ευρώ προς την Ανατολική Λιβύη, με στόχο την ενίσχυση της διαχείρισης συνόρων, των επιχειρήσεων έρευνας και διάσωσης και της καταπολέμησης των δικτύων διακίνησης μεταναστών.
Η πρωτοβουλία εντάσσεται στον ευρύτερο σχεδιασμό της Κομισιόν για την αντιμετώπιση των μεταναστευτικών πιέσεων, ενόψει και των ευρωπαϊκών συζητήσεων σε επίπεδο ηγετών.
Για την Ελλάδα, η εξέλιξη έχει άμεση επιχειρησιακή σημασία.
Η θαλάσσια διαδρομή από τη Λιβύη προς την Κρήτη έχει αναδειχθεί σε σημαντικό πεδίο μεταναστευτικών αφίξεων, επιβαρύνοντας τις υπηρεσίες διάσωσης, μεταφοράς, καταγραφής και προσωρινής φιλοξενίας.
Η νέα χρηματοδότηση επιχειρεί να ενισχύσει τις δυνατότητες διαχείρισης των ροών πριν αυτές φτάσουν στα ευρωπαϊκά σύνορα.
Ωστόσο, η διάθεση ευρωπαϊκών κονδυλίων δεν συνεπάγεται αυτομάτως και άμεση μείωση των αφίξεων στην Κρήτη.
Η αποτελεσματικότητα του σχεδιασμού θα εξαρτηθεί από τη χρήση των πόρων, τη συνεργασία των αρμόδιων αρχών και τη δυνατότητα περιορισμού της δράσης των διακινητών.
Εξίσου κρίσιμη είναι η τήρηση των υποχρεώσεων προστασίας της ανθρώπινης ζωής και των δικαιωμάτων όσων αναζητούν διεθνή προστασία.
Η μεγάλη αντίφαση: Η ΕΕ χρηματοδοτεί τη Βεγγάζη, η Τρίπολη πιέζει την Αθήνα
Η λιβυκή πραγματικότητα είναι ιδιαίτερα σύνθετη, καθώς η χώρα εξακολουθεί να χαρακτηρίζεται από ανταγωνιστικά πολιτικά και θεσμικά κέντρα εξουσίας.
Η πρόσθετη ευρωπαϊκή χρηματοδότηση κατευθύνεται προς δράσεις στην Ανατολική Λιβύη, όπου ισχυρή επιρροή ασκεί το περιβάλλον Χαφτάρ.
Αντιθέτως, η νέα διπλωματική ένταση για τις θαλάσσιες ζώνες προέρχεται από την κυβέρνηση της Τρίπολης.
Η διάκριση αυτή είναι καθοριστική.
Δεν πρόκειται για μία ενιαία λιβυκή αρχή που λαμβάνει ευρωπαϊκή χρηματοδότηση και ταυτόχρονα απειλεί την Ελλάδα. Πρόκειται για διαφορετικά κέντρα ισχύος, με δικές τους επιδιώξεις και διεθνείς σχέσεις.
Ωστόσο, για την ελληνική εξωτερική πολιτική, το αποτέλεσμα είναι μια πολύπλοκη εξίσωση.
Η Αθήνα χρειάζεται λειτουργικές σχέσεις τόσο με την ανατολική όσο και με τη δυτική πλευρά της Λιβύης.
Παράλληλα, καλείται να υπερασπιστεί τις θέσεις της για τις θαλάσσιες ζώνες χωρίς να διακινδυνεύσει την αναγκαία συνεργασία για τη διαχείριση των μεταναστευτικών ροών.
Η απειλή της Τρίπολης για την ΑΟΖ – Στο στόχαστρο οι έρευνες νότια της Κρήτης
Το δεύτερο μέτωπο αφορά τις ενεργειακές έρευνες και τις διεκδικήσεις επί των θαλάσσιων ζωνών.
Σύμφωνα με δημοσίευμα του Liberal στις 13 Οκτωβρίου, η λιβυκή κυβέρνηση απέστειλε στις 24 Αυγούστου 2026 ρηματική διακοίνωση προς την Αθήνα, εκφράζοντας την αντίθεσή της στις ελληνικές πρωτοβουλίες για την αξιοποίηση θαλάσσιων ενεργειακών πόρων.
Η Τρίπολη υποστηρίζει ότι οι σχεδιαζόμενες δραστηριότητες αφορούν περιοχές για τις οποίες δεν υπάρχει συμφωνημένη οριοθέτηση μεταξύ Ελλάδας και Λιβύης.
Στο πλαίσιο αυτό, φέρεται να προειδοποιεί ακόμη και με διακοπή των συνομιλιών για την οριοθέτηση ΑΟΖ.
Η ελληνική πλευρά, αντιθέτως, στηρίζει τις θέσεις της στο διεθνές δίκαιο της θάλασσας, στην επήρεια των ελληνικών νησιών και στην αρχή της μέσης γραμμής, όπου δεν υφίσταται συμφωνία οριοθέτησης.
Η διαφορά δεν αφορά απλώς τεχνικά ζητήματα χαρτογράφησης.
Αγγίζει τον τρόπο με τον οποίο Ελλάδα και Λιβύη αντιλαμβάνονται την έκταση των θαλάσσιων δικαιωμάτων τους στην Ανατολική Μεσόγειο.
Chevron: Ο αμερικανικός παράγοντας στην ενεργειακή εξίσωση
Η ένταση εκδηλώνεται σε μια περίοδο κατά την οποία η αμερικανική Chevron προετοιμάζεται για δραστηριότητες έρευνας υδρογονανθράκων σε θαλάσσιες περιοχές νοτίως της Κρήτης.
Σύμφωνα με το δημοσίευμα, στις 17 Αυγούστου 2026 δημοσιεύθηκε στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης ελληνική πρόσκληση για σεισμικές έρευνες, η οποία περιλαμβάνει οκτώ θαλάσσιες περιοχές, μεταξύ αυτών και περιοχές νότια και νοτιοδυτικά της Κρήτης.
Η παρουσία μιας μεγάλης αμερικανικής ενεργειακής εταιρείας προσδίδει διεθνές οικονομικό ενδιαφέρον στον ελληνικό σχεδιασμό.
Δεν επιλύει, ωστόσο, από μόνη της τις διαφορές οριοθέτησης ούτε συνιστά διεθνή αναγνώριση συγκεκριμένων θαλάσσιων ορίων.
Για την Αθήνα, η προώθηση των ενεργειακών ερευνών αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης στρατηγικής αξιοποίησης των πιθανών εγχώριων ενεργειακών πόρων.
Για τη λιβυκή πλευρά, οι ελληνικές κινήσεις αποτελούν αντικείμενο αμφισβήτησης στο πλαίσιο των δικών της θαλάσσιων αξιώσεων.
Η εμπλοκή αμερικανικών επιχειρηματικών συμφερόντων αυξάνει τη γεωπολιτική σημασία της διαφοράς, χωρίς να αλλάζει τις νομικές προϋποθέσεις οριοθέτησης.
Η σκιά του τουρκολιβυκού μνημονίου και οι επιδιώξεις της Άγκυρας
Στο βάθος της αντιπαράθεσης βρίσκεται το τουρκολιβυκό μνημόνιο του 2019, το οποίο η Ελλάδα θεωρεί ότι παραβιάζει τα δικαιώματα ελληνικών νησιών και δεν παράγει έννομα αποτελέσματα εις βάρος της.
Η Τουρκία και η κυβέρνηση της Τρίπολης προβάλλουν διαφορετική ερμηνεία για τις θαλάσσιες ζώνες της περιοχής.
Η Αθήνα υποστηρίζει ότι τα ελληνικά νησιά διαθέτουν δικαιώματα σε υφαλοκρηπίδα και ΑΟΖ σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο της θάλασσας.
Η τελική οριοθέτηση μεταξύ κρατών με αντικείμενες ή παρακείμενες ακτές απαιτεί συμφωνία ή άλλη προβλεπόμενη διαδικασία ειρηνικής επίλυσης διαφορών.
Το γεγονός ότι το τουρκολιβυκό μνημόνιο παραμένει σημείο αναφοράς για τις λιβυκές διεκδικήσεις διατηρεί την Τουρκία ως σημαντικό παράγοντα της γεωπολιτικής εξίσωσης.
Για την Αθήνα, η πρόκληση δεν περιορίζεται στη διμερή σχέση με τη Λιβύη. Συνδέεται και με την προσπάθεια της Άγκυρας να ενισχύσει τη δική της αντίληψη για τις θαλάσσιες ζώνες της Ανατολικής Μεσογείου.
Οι ανακατατάξεις στην Ανατολική Λιβύη και ο ρόλος Χαφτάρ
Στο ήδη σύνθετο σκηνικό προστίθενται οι εσωτερικές πολιτικές εξελίξεις στην Ανατολική Λιβύη.
Σύμφωνα με τις πληροφορίες του δημοσιεύματος, η ανακοίνωση αποχώρησης του Αγκίλα Σάλεχ από την προεδρία της λιβυκής Βουλής και η προοπτική αντικατάστασής του από πρόσωπο συνδεδεμένο με το περιβάλλον του Σαντάμ Χαφτάρ ενδέχεται να επηρεάσουν τους εσωτερικούς συσχετισμούς.
Η σημασία της εξέλιξης συνδέεται και με τη στάση της λιβυκής Βουλής απέναντι στο τουρκολιβυκό μνημόνιο.
Ο Αγκίλα Σάλεχ είχε εκφράσει αντιρρήσεις για τη συμφωνία, ενώ πιθανές αλλαγές στην ηγεσία του θεσμού θα μπορούσαν να επηρεάσουν τις σχετικές πολιτικές συζητήσεις.
Δεν μπορεί, ωστόσο, να θεωρηθεί δεδομένο ότι μια αλλαγή προσώπων θα οδηγήσει αυτομάτως σε διαφορετική απόφαση.
Για την ελληνική διπλωματία, η παρακολούθηση των εσωτερικών λιβυκών ισορροπιών αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς οι εξελίξεις στη Βεγγάζη μπορεί να επηρεάσουν τόσο τη μεταναστευτική συνεργασία όσο και τη στάση απέναντι στις τουρκικές επιδιώξεις.
Ο νέος ευρωπαϊκός μηχανισμός έκτακτης ανάγκης – Τι ζητά η Αθήνα
Στο μεταναστευτικό μέτωπο, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξετάζει ένα πλαίσιο έκτακτης απόκρισης για περιπτώσεις αιφνίδιων ή μαζικών αφίξεων.
Το λεγόμενο European Emergency Response Framework προορίζεται να προσφέρει μεγαλύτερη επιχειρησιακή ευελιξία όταν οι υφιστάμενοι μηχανισμοί δεν επαρκούν για την αντιμετώπιση ιδιαίτερα σοβαρών πιέσεων.
Ο σχεδιασμός περιλαμβάνει ενίσχυση της Frontex, βελτίωση των μηχανισμών έγκαιρης προειδοποίησης και ταχύτερη κινητοποίηση ευρωπαϊκών εργαλείων.
Η ελληνική κυβέρνηση επιδιώκει, σύμφωνα με το σχετικό ρεπορτάζ, τη δυνατότητα προσωρινής αναστολής διαδικασιών ασύλου υπό εξαιρετικές συνθήκες.
Ωστόσο, δεν προκύπτει ότι το συγκεκριμένο αίτημα έχει γίνει αποδεκτό από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
Η αναφορά σε εθνικές αρμοδιότητες έκτακτης ανάγκης και στο άρθρο 72 της Συνθήκης για τη Λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης δεν σημαίνει αυτομάτως ότι επιτρέπεται γενική αναστολή του δικαιώματος αίτησης διεθνούς προστασίας.
Οποιοδήποτε έκτακτο μέτρο πρέπει να αξιολογείται με βάση το ενωσιακό και διεθνές δίκαιο, συμπεριλαμβανομένων των υποχρεώσεων μη επαναπροώθησης.
Η Αθήνα, επομένως, περιμένει όχι μόνο πολιτική αναγνώριση της πίεσης που δέχεται, αλλά και συγκεκριμένες αποφάσεις για την επιχειρησιακή της υποστήριξη.
Κέντρο θαλάσσιας διάσωσης στη Βεγγάζη – Ο ρόλος της IRINI
Στον ευρωπαϊκό σχεδιασμό περιλαμβάνεται επίσης η προοπτική δημιουργίας Κέντρου Συντονισμού Θαλάσσιας Διάσωσης στη Βεγγάζη.
Σύμφωνα με τις πληροφορίες που έχουν δημοσιοποιηθεί, εξετάζεται συνδρομή από την ευρωπαϊκή επιχείρηση IRINI και χρηματοδότηση μέσω του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού για την Ειρήνη.
Παράλληλα, στο τραπέζι βρίσκεται η ενίσχυση της εμπλοκής της EUBAM Libya και η δυνατότητα διμερούς υποστήριξης από κράτη-μέλη.
Ο στόχος είναι να βελτιωθεί η επιχειρησιακή ικανότητα των λιβυκών αρχών στη θαλάσσια επιτήρηση, στη διάσωση και στην αντιμετώπιση των δικτύων διακίνησης.
Ωστόσο, η αποτελεσματικότητα τέτοιων πρωτοβουλιών δεν κρίνεται αποκλειστικά από τον αριθμό των επιχειρήσεων.
Απαιτούνται επίσης ασφαλείς διαδικασίες διάσωσης, σαφής κατανομή αρμοδιοτήτων και μηχανισμοί ελέγχου για την προστασία των ανθρώπων που βρίσκονται σε κίνδυνο στη θάλασσα.
Οι Βρυξέλλες βλέπουν μείωση αφίξεων – Η Κρήτη βιώνει διαφορετική πίεση
Η Κομισιόν επικαλείται συνολική μείωση των παράτυπων αφίξεων στην Ευρώπη κατά 55% την τελευταία διετία και περίπου 35% κατά το τρέχον έτος, σύμφωνα με τα στοιχεία που παραθέτει το δημοσίευμα της «Καθημερινής».
Οι αριθμοί αυτοί, ακόμη και εφόσον αποτυπώνουν θετική τάση σε ευρωπαϊκό επίπεδο, δεν αρκούν για να περιγράψουν την κατάσταση στη διαδρομή Λιβύης–Κρήτης.
Η πίεση σε μια συγκεκριμένη περιοχή εξαρτάται από τη συχνότητα των αφίξεων, τη δυνατότητα άμεσης διάσωσης, τις διαθέσιμες υποδομές και τον χρόνο που απαιτείται για τη μεταφορά των νεοαφιχθέντων σε κατάλληλες δομές.
Για την Κρήτη, κάθε νέα άφιξη συνεπάγεται ανάγκες σε προσωπικό, μέσα μεταφοράς, υπηρεσίες υγείας, καταγραφή και προσωρινή φιλοξενία.
Η διαχείριση αυτή έχει πραγματικό λειτουργικό κόστος, το οποίο δεν εξαφανίζεται επειδή οι συνολικές ευρωπαϊκές αφίξεις παρουσιάζουν μείωση.
Η Κρήτη χρειάζεται άμεση αποσυμπίεση. Οι Βρυξέλλες, προς το παρόν, σχεδιάζουν εργαλεία που θα χρειαστούν χρόνο για να αποδώσουν.
Οι κόμβοι επιστροφών του 2027 και το ανοιχτό ερώτημα της αποτελεσματικότητας
Ένα ακόμη στοιχείο του ευρωπαϊκού σχεδιασμού αφορά τη δημιουργία κόμβων επιστροφών εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Σύμφωνα με τις πληροφορίες που δημοσιοποιήθηκαν, η Ελλάδα συμμετέχει μαζί με τη Γερμανία, την Αυστρία, τη Δανία και την Ολλανδία στη διερεύνηση συνεργασιών με τρίτες χώρες, μεταξύ των οποίων αναφέρονται η Ρουάντα και η Ουγκάντα.
Ο σχεδιασμός τοποθετεί τη δυνατότητα λειτουργίας ενός πρώτου κόμβου εντός του 2027.
Ωστόσο, η διερεύνηση συμφωνιών δεν σημαίνει ότι έχει ήδη δημιουργηθεί λειτουργική εγκατάσταση.
Παραμένουν ανοιχτά ζητήματα χρηματοδότησης, αρμοδιοτήτων, διαδικασιών υποδοχής, δικαστικής προστασίας και συμμόρφωσης με το διεθνές δίκαιο.
Παράλληλα, το ποσοστό επιστροφών που αναφέρεται στο ευρωπαϊκό ρεπορτάζ παραμένει στο 32%, γεγονός που αναδεικνύει τις δυσκολίες εφαρμογής των υφιστάμενων διαδικασιών.
Για την Ελλάδα, οι κόμβοι επιστροφών αποτελούν ενδεχόμενο μελλοντικό εργαλείο και όχι άμεση λύση για τη σημερινή πίεση στην Κρήτη.
Το διπλό στοίχημα της Αθήνας: Να προστατεύσει τα σύνορα χωρίς να υποχωρήσει στις θαλάσσιες διεκδικήσεις
Η Ελλάδα βρίσκεται πλέον μπροστά σε δύο παράλληλες διαπραγματεύσεις με διαφορετικούς στόχους.
Στο μεταναστευτικό, επιδιώκει αποτελεσματικότερη ευρωπαϊκή υποστήριξη, συνεργασία με τη Λιβύη και μείωση της πίεσης στις υποδομές της Κρήτης.
Στην ενέργεια και στην εξωτερική πολιτική, επιδιώκει να προχωρήσει τις έρευνες υδρογονανθράκων και να υπερασπιστεί τις θέσεις της για τα θαλάσσια δικαιώματα απέναντι στις λιβυκές και τουρκικές διεκδικήσεις.
Οι δύο επιδιώξεις δεν είναι ασύμβατες.
Απαιτούν, όμως, προσεκτική διπλωματική διαχείριση, καθώς η Λιβύη αποτελεί ταυτόχρονα χώρα αναχώρησης μεταναστευτικών ροών, πιθανό εταίρο στη διαχείρισή τους και κράτος με το οποίο η Ελλάδα έχει εκκρεμή διαφορά οριοθέτησης.
Η Αθήνα χρειάζεται να διατηρήσει ανοιχτούς διαύλους επικοινωνίας με τα λιβυκά κέντρα εξουσίας, χωρίς να συνδέσει την αναγκαία μεταναστευτική συνεργασία με παραχωρήσεις επί των θαλάσσιων δικαιωμάτων της.
Η Σύνοδος Κορυφής και η επόμενη ημέρα για την Κρήτη
Οι ευρωπαϊκές συζητήσεις των επόμενων ημερών αναμένεται να δείξουν εάν ο νέος σχεδιασμός θα μετατραπεί σε συγκεκριμένες επιχειρησιακές αποφάσεις.
Για την Ελλάδα, τρία ζητήματα έχουν ιδιαίτερη σημασία.
Πρώτον, εάν η χρηματοδότηση των 25 εκατ. ευρώ στην Ανατολική Λιβύη θα συνοδευτεί από μετρήσιμα αποτελέσματα στη διαχείριση των μεταναστευτικών ροών.
Δεύτερον, εάν ο ευρωπαϊκός μηχανισμός έκτακτης απόκρισης θα προσφέρει πραγματική υποστήριξη στις περιοχές που δέχονται αυξημένη πίεση.
Και τρίτον, εάν η ένταση με την Τρίπολη για τις θαλάσσιες ζώνες θα επηρεάσει το ευρύτερο κλίμα συνεργασίας με τη Λιβύη.
Η απάντηση δεν θα δοθεί μόνο στις αίθουσες των Βρυξελλών.
Θα δοθεί στη θάλασσα νότια της Κρήτης, στις υπηρεσίες που διαχειρίζονται τις αφίξεις, στις διπλωματικές συνομιλίες για την ΑΟΖ και στην πορεία των ενεργειακών ερευνών.
Η Ευρώπη επενδύει εκατομμύρια για να περιορίσει τη μεταναστευτική πίεση από τη Λιβύη. Η Ελλάδα, όμως, καλείται ταυτόχρονα να διαχειριστεί μια νέα διπλωματική αντιπαράθεση με την Τρίπολη για τα δικαιώματά της νότια της Κρήτης.
Και αυτό είναι το πραγματικό γεωπολιτικό δίλημμα: πώς θα εξασφαλιστεί η συνεργασία με τη Λιβύη στο μεταναστευτικό, χωρίς η ανάγκη αυτής της συνεργασίας να αποδυναμώσει την ελληνική θέση στα ενεργειακά και στις θαλάσσιες ζώνες.
Πηγή: pagenews.gr
Διαβάστε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο
