ΠΑΣΟΚ κατά Μενδώνη για τα λείψανα του Τσάρου Σαμουήλ: «Δώστε στη Βουλή τη συμφωνία με τη Βουλγαρία»
ΧΡΟΝΟΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ 8 '
Πηγή Φωτογραφίας: eurokinissi//ΠΑΣΟΚ κατά Μενδώνη για τα λείψανα του Τσάρου Σαμουήλ: «Δώστε στη Βουλή τη συμφωνία με τη Βουλγαρία»
Στη Βουλή μεταφέρεται η αντιπαράθεση για τη συμφωνία Ελλάδας–Βουλγαρίας σχετικά με την ανταλλαγή ιστορικών κειμηλίων και ανθρωπολογικού υλικού, με το ΠΑΣΟΚ – Κίνημα Αλλαγής να ζητά επίσημες εξηγήσεις από την υπουργό Πολιτισμού, Λίνα Μενδώνη.
Εννέα βουλευτές της αξιωματικής αντιπολίτευσης κατέθεσαν αίτημα προς τον πρόεδρο της Διαρκούς Επιτροπής Μορφωτικών Υποθέσεων, Χριστόδουλο Στεφανάδη, προκειμένου να συγκληθεί η Επιτροπή και να ενημερωθεί αναλυτικά για το Μνημόνιο Κατανόησης που υπεγράφη στις 29 Σεπτεμβρίου 2026.
Το βασικό ζήτημα που θέτουν είναι ότι, σύμφωνα με την κοινοβουλευτική τους παρέμβαση, το πλήρες περιεχόμενο της συμφωνίας παραμένει αδημοσίευτο, παρά το γεγονός ότι η παράδοση και παραλαβή των αντικειμένων έχει ήδη ολοκληρωθεί.
Η συμφωνία αφορά αφενός την παραλαβή από την Ελλάδα 48 ιστορικών και θρησκευτικών κειμηλίων που βρίσκονταν στη Βουλγαρία και αφετέρου την παράδοση στη γειτονική χώρα λειψάνων που αποδίδονται στον Τσάρο Σαμουήλ, μαζί με άλλο ανθρωπολογικό υλικό από τη Μικρή Πρέσπα.
«Αδημοσίευτο το Μνημόνιο» – Τα ερωτήματα που θέτει το ΠΑΣΟΚ
Σύμφωνα με τους βουλευτές του ΠΑΣΟΚ, η ελληνική Βουλή δεν έχει λάβει πλήρη ενημέρωση για τους ειδικότερους όρους της συμφωνίας.
Στο αίτημά τους αναφέρουν χαρακτηριστικά:
«Ωστόσο, παρά την υπογραφή και την υλοποίηση της συμφωνίας, το περιεχόμενο του Μνημονίου Κατανόησης παραμένει έως και σήμερα αδημοσίευτο».
Η επισήμανση αυτή αποτελεί τον πυρήνα της κοινοβουλευτικής παρέμβασης.
Οι βουλευτές ζητούν να διευκρινιστούν οι προϋποθέσεις υπό τις οποίες πραγματοποιήθηκε η ανταλλαγή, οι υποχρεώσεις που ανέλαβαν οι δύο χώρες και η επιστημονική τεκμηρίωση που χρησιμοποιήθηκε.
Η κίνηση του ΠΑΣΟΚ δεν αμφισβητεί μόνο την επάρκεια της ενημέρωσης που έχει παρασχεθεί μέχρι σήμερα, αλλά θέτει και ένα ευρύτερο θεσμικό ζήτημα: κατά πόσο μια συμφωνία που αφορά αντικείμενα ιδιαίτερης ιστορικής και πολιτιστικής σημασίας μπορεί να υλοποιηθεί χωρίς να έχουν δημοσιοποιηθεί οι όροι της.
Πρόκειται για ερωτήματα που οι βουλευτές ζητούν να απαντηθούν επισήμως από την αρμόδια υπουργό.
Τα 48 κειμήλια που επέστρεψαν από τη Βουλγαρία
Η συμφωνία προβλέπει την παραλαβή από την Ελλάδα 48 κειμηλίων που προέρχονται από σημαντικούς θρησκευτικούς και εκκλησιαστικούς χώρους της Μακεδονίας.
Σύμφωνα με το κοινοβουλευτικό αίτημα, τα αντικείμενα προέρχονται από την Ιερά Μονή Παναγίας Εικοσιφοινίσσης, την Ιερά Μονή Τιμίου Προδρόμου Σερρών, την Ιερά Μητρόπολη Σερρών και Νιγρίτης και την Ιερά Μονή Μεταμορφώσεως του Σωτήρος Ναούσης.
Τα συγκεκριμένα κειμήλια εκτίθεντο ή φυλάσσονταν στο Εθνικό Μουσείο Ιστορίας της Βουλγαρίας.
Η επιστροφή τους στην Ελλάδα αποτελεί εξέλιξη με ιδιαίτερη σημασία για την εκκλησιαστική και πολιτιστική κληρονομιά των περιοχών από τις οποίες προέρχονται.
Ωστόσο, το ΠΑΣΟΚ επισημαίνει ότι η ιστορική αξία των αντικειμένων καθιστά ακόμη πιο αναγκαία την πλήρη ενημέρωση για το νομικό και θεσμικό καθεστώς της συμφωνίας.
Ένα από τα βασικά ερωτήματα που ανακύπτουν είναι ποια ακριβώς μορφή έχει η «κατάθεση» των κειμηλίων, όπως περιγράφεται στο Μνημόνιο, και ποιες δεσμεύσεις συνεπάγεται για κάθε πλευρά.
Η απάντηση προϋποθέτει τη γνωστοποίηση του πλήρους κειμένου της συμφωνίας.
Τα λείψανα του Τσάρου Σαμουήλ και η Μικρή Πρέσπα
Η άλλη πλευρά της συμφωνίας αφορά ανθρωπολογικό υλικό που προέρχεται από τη Βασιλική του Αγίου Αχιλλείου στη Μικρή Πρέσπα.
Σύμφωνα με την κοινοβουλευτική παρέμβαση, η Ελλάδα παρέδωσε στη Βουλγαρία λείψανα που αποδίδονται στον Τσάρο Σαμουήλ, καθώς και το υπόλοιπο ανθρωπολογικό υλικό που εντοπίστηκε σε τέσσερις σαρκοφάγους κατά την ανασκαφή του 1965.
Η συγκεκριμένη αναφορά έχει ιδιαίτερο ιστορικό και αρχαιολογικό ενδιαφέρον.
Η απόδοση των λειψάνων στον Τσάρο Σαμουήλ συνδέεται με την επιστημονική ερμηνεία των ανασκαφικών ευρημάτων, γι’ αυτό και το ΠΑΣΟΚ ζητά να παρουσιαστούν αναλυτικά τα στοιχεία που ελήφθησαν υπόψη πριν από τη σύναψη και την εφαρμογή της συμφωνίας.
Σημαντικό είναι επίσης να διευκρινιστεί το ακριβές καθεστώς παραχώρησης του ανθρωπολογικού υλικού, καθώς και οι υποχρεώσεις που έχουν συμφωνηθεί ως προς τη φύλαξη, την επιστημονική μελέτη και τη διαχείρισή του.
Οι όροι αυτοί δεν περιγράφονται αναλυτικά στο κείμενο του αιτήματος και αποτελούν αντικείμενο της ενημέρωσης που ζητείται από την υπουργό Πολιτισμού.
Η τελετή της 3ης Οκτωβρίου στη Θεσσαλονίκη
Όπως επισημαίνεται στην παρέμβαση των βουλευτών, η διαδικασία παράδοσης και παραλαβής ολοκληρώθηκε στις 3 Οκτωβρίου 2026 στη Θεσσαλονίκη, παρουσία των πρωθυπουργών Ελλάδας και Βουλγαρίας.
Η παρουσία των δύο ηγετών προσέδωσε στη συμφωνία ιδιαίτερο διπλωματικό και πολιτικό βάρος.
Η ανταλλαγή πολιτιστικών αγαθών μεταξύ των δύο χωρών συνδέεται με την ευρύτερη προσπάθεια συνεργασίας στον τομέα της ιστορικής και πολιτιστικής κληρονομιάς.
Παράλληλα, όμως, το ΠΑΣΟΚ υποστηρίζει ότι η ολοκλήρωση της διαδικασίας δεν αναιρεί την ανάγκη κοινοβουλευτικού ελέγχου.
Αντίθετα, θεωρεί ότι η υλοποίηση της συμφωνίας καθιστά ακόμη πιο επιτακτική την παρουσίαση των δεσμεύσεων που έχουν ήδη αναληφθεί.
«Υπάρχουν και άλλοι κλαπέντες θησαυροί στη Βουλγαρία»
Ιδιαίτερη πολιτική σημασία έχει και η αναφορά των βουλευτών σε πολιτιστικούς θησαυρούς που, σύμφωνα με το αίτημά τους, παραμένουν στη Βουλγαρία.
Το ΠΑΣΟΚ συνδέει τη συγκεκριμένη συμφωνία με το ευρύτερο ζήτημα των ελληνικών κειμηλίων που βρίσκονται εκτός χώρας.
Στο κείμενο γίνεται λόγος για «την πληθώρα των κλαπέντων θησαυρών που παραμένουν στην Βουλγαρία».
Η αναφορά αυτή προσθέτει μια ακόμη διάσταση στην κοινοβουλευτική παρέμβαση.
Οι βουλευτές ζητούν ουσιαστικά να αποσαφηνιστεί η βάση της συγκεκριμένης ανταλλαγής, με δεδομένο ότι το ζήτημα της επιστροφής ιστορικών και θρησκευτικών αντικειμένων δεν εξαντλείται στα 48 κειμήλια της πρόσφατης συμφωνίας.
Παράλληλα, η επίσημη παρουσίαση των όρων θα μπορούσε να διευκρινίσει εάν και πώς η συμφωνία συνδέεται με τη μελλοντική διαχείριση αντίστοιχων εκκρεμοτήτων.
Μέχρι τη δημοσιοποίηση του Μνημονίου, τέτοια συμπεράσματα δεν μπορούν να θεωρηθούν δεδομένα.
Τι ζητούν οι εννέα βουλευτές από τη Λίνα Μενδώνη
Η κοινοβουλευτική πρωτοβουλία έχει συγκεκριμένο θεσμικό περιεχόμενο.
Οι βουλευτές καλούν τον πρόεδρο της Επιτροπής Μορφωτικών Υποθέσεων να ορίσει συνεδρίαση με την παρουσία της υπουργού Πολιτισμού.
Σε αυτή ζητούν να παρουσιαστούν αναλυτικά το περιεχόμενο του Μνημονίου Κατανόησης, οι όροι που συμφωνήθηκαν, οι δεσμεύσεις των δύο πλευρών και η επιστημονική τεκμηρίωση της ανταλλαγής.
Όπως αναφέρουν:
«Η δημοσιοποίηση των όρων της συμφωνίας και η ενημέρωση των αρμόδιων θεσμικών οργάνων αποτελούν προϋποθέσεις για τη διασφάλιση της διαφάνειας».
Η τοποθέτηση αυτή αποτυπώνει το βασικό επιχείρημα του ΠΑΣΟΚ: ότι η προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς πρέπει να συνοδεύεται από θεσμική ενημέρωση και διαφάνεια.
Το αίτημα υπογράφουν οι βουλευτές:
- Παναγιώτα (Νάγια) Γρηγοράκου
- Αναστάσιος Νικολαΐδης
- Δημήτριος Μάντζος
- Αχμέτ Ιλχάν
- Ουρανία (Ράνια) Θρασκιά
- Απόστολος Πάνας
- Γεώργιος Παπανδρέου
- Στέφανος Παραστατίδης
- Παύλος Χρηστίδης
Πολιτιστική διπλωματία και κοινοβουλευτικός έλεγχος
Η συμφωνία Ελλάδας–Βουλγαρίας αναδεικνύει τη σημασία της πολιτιστικής διπλωματίας στις σχέσεις των δύο χωρών.
Η επιστροφή ιστορικών κειμηλίων αποτελεί σημαντικό ζήτημα για τις θρησκευτικές κοινότητες και τους φορείς πολιτιστικής κληρονομιάς που συνδέονται με αυτά.
Την ίδια στιγμή, η παράδοση ανθρωπολογικού υλικού με ιδιαίτερο ιστορικό ενδιαφέρον δημιουργεί ανάγκη σαφούς επιστημονικής και θεσμικής τεκμηρίωσης.
Αυτή ακριβώς τη διάσταση επιχειρεί να αναδείξει η κοινοβουλευτική παρέμβαση του ΠΑΣΟΚ.
Η αντιπολίτευση δεν ζητά μόνο μια γενική πολιτική ενημέρωση, αλλά την παρουσίαση των συγκεκριμένων όρων της συμφωνίας και των υποχρεώσεων που προκύπτουν από αυτήν.
Η απάντηση της υπουργού Πολιτισμού, εφόσον συγκληθεί η αρμόδια Επιτροπή, θα έχει ιδιαίτερη σημασία για την αποσαφήνιση του περιεχομένου της συμφωνίας.
Το πολιτικό ερώτημα που καλείται να απαντήσει η Μενδώνη
Η παρέμβαση του ΠΑΣΟΚ δημιουργεί πλέον μια συγκεκριμένη κοινοβουλευτική εκκρεμότητα.
Γιατί, σύμφωνα με τους βουλευτές της αντιπολίτευσης, το Μνημόνιο δεν έχει δημοσιοποιηθεί, ενώ η ανταλλαγή των αντικειμένων έχει ήδη πραγματοποιηθεί;
Η απάντηση απαιτεί την παρουσίαση του ίδιου του κειμένου και όχι εικασίες για το περιεχόμενό του.
Η συμφωνία αφορά κειμήλια ιδιαίτερης θρησκευτικής και ιστορικής σημασίας, αλλά και ανθρωπολογικό υλικό που συνδέεται με μια σημαντική αρχαιολογική ανακάλυψη στη Μικρή Πρέσπα.
Γι’ αυτό και η κοινοβουλευτική συζήτηση μπορεί να αποσαφηνίσει τόσο τη νομική μορφή της ανταλλαγής όσο και τις επιστημονικές προϋποθέσεις υπό τις οποίες πραγματοποιήθηκε.
Το επόμενο βήμα βρίσκεται πλέον στη Βουλή και στο υπουργείο Πολιτισμού: το ΠΑΣΟΚ ζητά να ανοίξει ο φάκελος της συμφωνίας Ελλάδας–Βουλγαρίας, ώστε να γίνουν γνωστοί οι όροι μιας ανταλλαγής με ιδιαίτερο ιστορικό και εθνικό ενδιαφέρον.
Πηγή: pagenews.gr
Διαβάστε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο
