Ούτε βήμα πίσω δεν κάνει ο Θανάσης Καρτερός μετά τον πολιτικό θόρυβο που προκάλεσε το άρθρο του για τον πρόεδρο του ΠΑΣΟΚ, Νίκο Ανδρουλάκη, και το προκλητικό ερώτημα περί «βλακείας» ή πολιτικής σκοπιμότητας.
Η απάντησή του, που δημοσιεύθηκε στην «Εφημερίδα των Συντακτών» την Τρίτη 13 Οκτωβρίου, δεν περιλαμβάνει απολογία για την επιλογή των λέξεων. Αντίθετα, ο πρώην στενός συνεργάτης του Αλέξη Τσίπρα υπερασπίζεται την προσωπική ευθύνη της αρθρογραφίας του και επαναφέρει με μεγαλύτερη ένταση το ερώτημα που, κατά τον ίδιο, αποφεύγει να απαντήσει η ηγεσία του ΠΑΣΟΚ: με ποιες πολιτικές δυνάμεις σκοπεύει να κυβερνήσει εφόσον δεν εξασφαλίσει αυτοδυναμία;
Η υπόθεση έχει εξελιχθεί σε ανοιχτή αντιπαράθεση ανάμεσα στη Χαριλάου Τρικούπη και τον πολιτικό χώρο του πρώην πρωθυπουργού, με αλληλοκατηγορίες για προσωπικές επιθέσεις, πολιτική σκοπιμότητα και υπονόμευση των προοπτικών προοδευτικής συνεργασίας.
Το ερώτημα που άναψε φωτιές: «Είναι βλάκας ο Ανδρουλάκης;»
Η σύγκρουση ξεκίνησε από άρθρο του Θανάση Καρτερού στην «Εφημερίδα των Συντακτών», στο οποίο ο δημοσιογράφος και πρώην συνεργάτης του Αλέξη Τσίπρα έθεσε το ερώτημα εάν η πολιτική στάση του Νίκου Ανδρουλάκη απέναντι στην ΕΛ.Α.Σ. και στον πρώην πρωθυπουργό αποτελεί λανθασμένη πολιτική επιλογή ή συνειδητή κομματική στρατηγική.
Η χρήση του όρου «βλάκας» προκάλεσε έντονες αντιδράσεις, με τη Χαριλάου Τρικούπη να αντιμετωπίζει την παρέμβαση όχι ως απλή δημοσιογραφική κριτική αλλά ως προσωπική επίθεση στον πρόεδρο του ΠΑΣΟΚ.
Στο δεύτερο άρθρο του, ο Καρτερός διευκρινίζει ότι το αρχικό ερώτημα ήταν σκόπιμα προκλητικό, επιμένοντας ωστόσο πως το συμπέρασμα της επιχειρηματολογίας του αφορούσε συνειδητή πολιτική επιλογή και όχι την προσωπική ευφυΐα του Ανδρουλάκη.
Με αυτόν τον τρόπο επιχειρεί να μεταφέρει τη συζήτηση από τον επίμαχο χαρακτηρισμό στην πολιτική στρατηγική του ΠΑΣΟΚ.
Η απάντηση του Καρτερού: «Δική μου η γραφίδα, δική μου η ευθύνη»
Το πιο σαφές μήνυμα της νέας παρέμβασης αφορά τις καταγγελίες ότι πίσω από την επίθεση βρίσκεται ο Αλέξης Τσίπρας.
Ο Θανάσης Καρτερός απορρίπτει την εικόνα ενός αρθρογράφου που εκτελεί πολιτικές εντολές και δηλώνει ότι αναλαμβάνει αποκλειστικά ο ίδιος την ευθύνη των γραφομένων του.
«Δική μου η γραφίδα, δική μου η υπογραφή, δική μου η ευθύνη», τονίζει.
Η συγκεκριμένη τοποθέτηση αποτελεί απάντηση στην ευθεία σύνδεση που έκανε το ΠΑΣΟΚ ανάμεσα στον Καρτερό και στον πρώην πρωθυπουργό.
Ο αρθρογράφος επικαλείται τη μακρά παρουσία του στην Αριστερά και στη δημοσιογραφία, αμφισβητώντας ότι οι δημόσιες παρεμβάσεις του μπορούν να αντιμετωπίζονται αυτομάτως ως υπαγορευμένες από τον Τσίπρα.
Δεν αποσύρει, ωστόσο, την κριτική του προς τον Ανδρουλάκη. Αντιθέτως, υποστηρίζει ότι η ένταση της αντίδρασης δεν απαντά στην ουσία των ερωτημάτων που έθεσε.
ΠΑΣΟΚ κατά Τσίπρα: «Υπαγορεύει και ο Καρτερός εκτελεί»
Η απάντηση της Χαριλάου Τρικούπη είχε προηγηθεί με ιδιαίτερα υψηλούς τόνους.
Το ΠΑΣΟΚ κατηγόρησε τον Αλέξη Τσίπρα ότι βρίσκεται πολιτικά πίσω από την επίθεση, παρουσιάζοντας τον Καρτερό ως πρώην λογογράφο του που παρεμβαίνει εναντίον του Νίκου Ανδρουλάκη.
Στην ανακοίνωσή του, το κόμμα έκανε λόγο για προσωπική στοχοποίηση και χρήση ανοίκειων χαρακτηρισμών, ενώ συνέδεσε την αντιπαράθεση με τη γενικότερη στάση του πρώην πρωθυπουργού απέναντι στο ΠΑΣΟΚ.
Η Χαριλάου Τρικούπη χρησιμοποίησε επίσης βαρείς πολιτικούς χαρακτηρισμούς, καταγγέλλοντας τοξικότητα και πρακτικές διαδικτυακής επίθεσης.
Οι καταγγελίες αυτές αποτελούν πολιτικούς ισχυρισμούς του ΠΑΣΟΚ και δεν τεκμηριώνουν από μόνες τους ότι ο Τσίπρας υπαγόρευσε το άρθρο ή ότι υπήρξε οργανωμένη επιχείρηση εναντίον του Ανδρουλάκη.
Η αντιπαράθεση, πάντως, έχει πλέον ξεπεράσει τα όρια μιας διαφωνίας ανάμεσα σε έναν αρθρογράφο και έναν κομματικό αρχηγό.
Το ερώτημα που επιμένει να θέτει: «Με ποιους σκοπεύεις να πας;»
Πίσω από τη σκληρή προσωπική αντιπαράθεση βρίσκεται ένα ουσιαστικό πολιτικό ζήτημα: η στρατηγική των μετεκλογικών συνεργασιών.
Ο Καρτερός αμφισβητεί ότι αρκεί η επιδίωξη του ΠΑΣΟΚ να ξεπεράσει εκλογικά τη Νέα Δημοκρατία, εφόσον δεν έχει αποσαφηνιστεί ο τρόπος σχηματισμού κυβέρνησης.
Στο άρθρο του θέτει διαδοχικά ερωτήματα για το ενδεχόμενο το ΠΑΣΟΚ να αναδειχθεί πρώτο, δεύτερο ή τρίτο κόμμα και για τις δυνάμεις στις οποίες θα μπορούσε να απευθυνθεί.
«Με ποιους λοιπόν θα σχηματιστεί προοδευτική πλειοψηφία;», διερωτάται.
Ο ίδιος θεωρεί ότι η μετωπική αντιπαράθεση του ΠΑΣΟΚ με την ΕΛ.Α.Σ. και τον Αλέξη Τσίπρα δυσκολεύει την προοπτική συνεννόησης.
Παράλληλα, αναφέρεται σε δημόσιες τοποθετήσεις στελεχών που αφήνουν ανοιχτά διαφορετικά ενδεχόμενα συνεργασίας, χωρίς όμως αυτό να σημαίνει ότι έχει διαμορφωθεί κάποια συγκεκριμένη συμφωνία.
Η πίεση προς τον Ανδρουλάκη είναι σαφής: να περιγράψει όχι μόνο πώς σκοπεύει να διεκδικήσει την πρώτη θέση, αλλά και πώς θα μπορούσε να συγκροτηθεί κυβερνητική πλειοψηφία μετά τις εκλογές.
Ανδρουλάκης: Αιχμές για οργανωμένες επιθέσεις κατά του ΠΑΣΟΚ
Η αντιπαράθεση δεν περιορίστηκε στις ανακοινώσεις των κομματικών επιτελείων.
Ο Νίκος Ανδρουλάκης παρενέβη δημόσια, συνδέοντας τις επιθέσεις κατά του κόμματός του με την πολιτική αντιπαλότητα που έχει αναπτυχθεί ανάμεσα στο ΠΑΣΟΚ και τον χώρο του Αλέξη Τσίπρα.
Μιλώντας για τον τρόπο με τον οποίο εκδηλώνονται οι επιθέσεις εναντίον της Χαριλάου Τρικούπη, υποστήριξε ότι το κόμμα του γνωρίζει τις σχετικές πρακτικές και δεν πρόκειται να τις αγνοήσει.
Από την πλευρά του, ο Καρτερός αντιτείνει ότι το ΠΑΣΟΚ αποδίδει τις δικές του δημόσιες παρεμβάσεις στον πρώην πρωθυπουργό, αποφεύγοντας έτσι να απαντήσει στα πολιτικά ερωτήματα που θέτει.
Πρόκειται για δύο διαφορετικές ερμηνείες της ίδιας σύγκρουσης: το ΠΑΣΟΚ καταγγέλλει προσωπική στοχοποίηση του αρχηγού του, ενώ ο Καρτερός επιμένει ότι ασκεί κριτική στη στρατηγική των πολιτικών συνεργασιών.
Το παρασκήνιο στη Βουλή και ο φόβος νέων μετακινήσεων
Την ίδια ώρα, η αντιπαράθεση εκτυλίσσεται σε ένα ευρύτερο περιβάλλον ανακατατάξεων στην Κεντροαριστερά.
Σύμφωνα με παραπολιτικές αναφορές, στους διαδρόμους της Βουλής συζητείται κατά πόσο η χρονική στιγμή της παρέμβασης Καρτερού συνδέεται με τη διαμόρφωση νέων πολιτικών συσχετισμών.
Η σχετική αρθρογραφία μεταφέρει την εκτίμηση ανώνυμου κοινοβουλευτικού παράγοντα ότι το άρθρο δεν δημοσιεύθηκε τυχαία στη συγκεκριμένη συγκυρία.
Ωστόσο, η εκτίμηση αυτή δεν συνοδεύεται από αποδεικτικά στοιχεία για συντονισμό ή προσυνεννόηση με κάποιο πολιτικό επιτελείο.
Στο ίδιο παρασκήνιο εντάσσονται και τα σενάρια για ενδεχόμενες νέες αποχωρήσεις βουλευτών από τον ΣΥΡΙΖΑ προς την ΕΛ.Α.Σ.
Σε παραπολιτικά δημοσιεύματα διατυπώνεται ακόμη και το δυσμενές για τον ΣΥΡΙΖΑ ενδεχόμενο να περιοριστεί η κοινοβουλευτική του δύναμη σε έξι ή επτά βουλευτές.
Πρόκειται, όμως, για υποθετικό σενάριο και όχι για επιβεβαιωμένη εξέλιξη. Η πραγματική κοινοβουλευτική εικόνα θα εξαρτηθεί από τυχόν παραιτήσεις, αντικαταστάσεις και νέες κομματικές επιλογές των βουλευτών.
Η μάχη για την επόμενη ημέρα στην Κεντροαριστερά
Η ένταση ανάμεσα στο ΠΑΣΟΚ και τον πολιτικό χώρο του Αλέξη Τσίπρα αποκτά ιδιαίτερη σημασία ενόψει των επόμενων εθνικών εκλογών.
Από τη μία πλευρά, το ΠΑΣΟΚ διεκδικεί αυτόνομη πολιτική πορεία και επιδιώκει να εμφανιστεί ως εναλλακτική κυβερνητική πρόταση απέναντι στη Νέα Δημοκρατία.
Από την άλλη, ο Καρτερός θέτει το ζήτημα της δυνατότητας σχηματισμού προοδευτικής πλειοψηφίας και αμφισβητεί τη σκοπιμότητα της σύγκρουσης με δυνάμεις που θα μπορούσαν να αποτελέσουν μελλοντικούς συνομιλητές.
Στο επίκεντρο βρίσκεται και η ΕΛ.Α.Σ., η οποία εμφανίζεται ως ένας από τους πιθανούς παράγοντες των μετεκλογικών συσχετισμών.
Η ύπαρξη κοινών πολιτικών αναφορών, πάντως, δεν συνεπάγεται αυτόματα δυνατότητα συνεργασίας. Οι δημόσιες διαφωνίες, οι διαφορετικές στρατηγικές και οι προσωπικές αντιπαραθέσεις παραμένουν υπαρκτές.
Το «2011-2012» και η τελευταία αιχμή Καρτερού
Στο τέλος της απάντησής του, ο Θανάσης Καρτερός επαναφέρει την ιστορική εμπειρία των κυβερνητικών συνεργασιών της περιόδου 2011-2012.
Η αναφορά του λειτουργεί ως προειδοποίηση προς την ηγεσία του ΠΑΣΟΚ για τις επιλογές που ενδέχεται να κληθεί να κάνει μετά τις εκλογές.
Ο Καρτερός καλεί τον Νίκο Ανδρουλάκη να διευκρινίσει αν θα απορρίψει μια πρόταση προοδευτικής συμπόρευσης από τον Αλέξη Τσίπρα, εφόσον τεθεί τέτοιο ζήτημα.
Δεν παρουσιάζει κάποια υφιστάμενη συμφωνία. Θέτει ένα υποθετικό μετεκλογικό ερώτημα, το οποίο θεωρεί καθοριστικό για την αξιολόγηση της πολιτικής στρατηγικής του ΠΑΣΟΚ.
Και παρά τον θόρυβο που προκάλεσε η αρχική του αρθρογραφία, ο Καρτερός επιλέγει να κλείσει τη νέα παρέμβασή του χωρίς υπαναχώρηση, αναλαμβάνοντας προσωπικά την ευθύνη για τις απόψεις του.
Το ερώτημα που αφήνει ανοιχτό προς τη Χαριλάου Τρικούπη είναι συγκεκριμένο: εάν δεν υπάρξει αυτοδυναμία, ποια πολιτική συνεργασία θα επιδιώξει ο Νίκος Ανδρουλάκης και υπό ποιες προϋποθέσεις;