Με αιχμηρή κριτική στο σημερινό μοντέλο διακυβέρνησης, αλλά και με ένα σαφές μήνυμα για την κοινωνική παρουσία του ΠΑΣΟΚ, παρεμβαίνει ο Γιώργος Παπανδρέου, με αφορμή τη συμπλήρωση 45 χρόνων από την εκλογική νίκη της 18ης Οκτωβρίου 1981.
Ο πρώην πρωθυπουργός αξιοποιεί τις προσωπικές του αναμνήσεις από την πρώτη του προεκλογική εκστρατεία στην Αχαΐα για να θέσει ένα σημερινό πολιτικό ερώτημα: ποια συλλογική δύναμη μπορεί να μετατρέψει τις προτάσεις αλλαγής σε κοινωνική διεκδίκηση;
Η απάντησή του περιλαμβάνει ένα προσκλητήριο προς το ΠΑΣΟΚ, μαζί με την επισήμανση ότι η ύπαρξη ιδεών και προγραμμάτων χρειάζεται να συνοδεύεται από ενεργούς πολίτες, οργάνωση και συμμετοχή.
«Αυτό λείπει σήμερα. Όχι οι ιδέες, ούτε οι προτάσεις. Απαιτείται το συλλογικό πολιτικό υποκείμενο που θα τις κάνει υπόθεση ολόκληρης της κοινωνίας», υπογραμμίζει.
Η επίθεση για τη συγκέντρωση εξουσίας
Το πιο αιχμηρό πολιτικό τμήμα της παρέμβασης αφορά τη λειτουργία της δημοκρατίας σήμερα.
Ο Γιώργος Παπανδρέου υποστηρίζει ότι οι κίνδυνοι έχουν αλλάξει μορφή σε σχέση με την εποχή της δικτατορίας και στρέφει την κριτική του στον τρόπο άσκησης της εξουσίας:
«Η δημοκρατία δεν απειλείται από τανκς. Απειλείται από την αδιαφορία, την αποχή, τη συγκέντρωση της εξουσίας στο πρωθυπουργικό γραφείο, την υπονόμευση του Τύπου και της Δικαιοσύνης, την ψηφιακή χειραγώγηση, τη συγκάλυψη, τη διαφθορά και την επαναφορά του φακελώματος με τις υποκλοπές».
Με αυτή τη διατύπωση, ο πρώην πρωθυπουργός συνδέει τη θεσμική κριτική με την απομάκρυνση των πολιτών από τη δημόσια ζωή. Στην ανάλυσή του, η αποχή και η αδιαφορία δημιουργούν πρόσθετο χώρο για τη συγκέντρωση της πολιτικής ισχύος.
Το μήνυμά του αφορά επομένως και τον τρόπο με τον οποίο ασκείται η αντιπολίτευση: η δημοκρατική συμμετοχή χρειάζεται συνέχεια ανάμεσα στις εκλογικές αναμετρήσεις.
«Ο νέος φοβάται ότι δεν θα βρει σπίτι»
Ο Παπανδρέου μεταφέρει τη συζήτηση από τους θεσμούς στην καθημερινότητα, χρησιμοποιώντας ως σημείο αναφοράς τη νέα γενιά και την ιδιαίτερη σχέση του με την Αχαΐα.
«Ο νέος της Πάτρας δεν φοβάται τον χωροφύλακα. Φοβάται ότι δεν θα βρει σπίτι. Ότι η δουλειά του θα είναι επισφαλής. Ότι για να ζήσει αξιοπρεπώς θα πρέπει να φύγει, όπως έφυγαν τόσοι συμφοιτητές του», αναφέρει.
Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσει την αποβιομηχάνιση, την κατάσταση των υποδομών, την ερήμωση των ορεινών χωριών, τις φωτιές, τη λειψυδρία και την ακρίβεια.
Κατά την εκτίμησή του, πρόκειται για εκδηλώσεις ενός ευρύτερου προβλήματος:
«Είναι συμπτώματα του ίδιου μοντέλου. Ενός μοντέλου όπου πλούτος και εξουσία συγκεντρώνονται σε λίγους».
Η πολιτική του επιχειρηματολογία επιχειρεί έτσι να ενώσει τη δημοκρατία με τις υλικές προϋποθέσεις της ελευθερίας: κατοικία, εργασία, δημόσιες υπηρεσίες και δυνατότητα των νέων να σχεδιάσουν τη ζωή τους στην Ελλάδα.
Το μήνυμα προς το ΠΑΣΟΚ: Κοινωνική δύναμη με οργάνωση
Ιδιαίτερο βάρος έχει η αναφορά στον ρόλο που καλείται να αναλάβει η παράταξη.
Ο πρώην πρωθυπουργός περιγράφει το ΠΑΣΟΚ του 1981 ως ένα δίκτυο ανθρώπων που συμμετείχαν, συζητούσαν και διεκδικούσαν σε χωριά και γειτονιές:
«Η Αλλαγή δεν ήταν ένα πρόγραμμα που εφαρμόστηκε από πάνω. Ήταν μια δύναμη που ανέβηκε από κάτω».
Ακολουθεί η αναφορά στο σημερινό έλλειμμα συλλογικής κινητοποίησης και στον στόχο που θέτει για το κόμμα:
«Αυτός είναι και στόχος ξανά του ΠΑΣΟΚ. Κίνημα που μπορεί να είναι ο σταθερός και δυναμικός παράγοντας διαμόρφωσης και υποστήριξης των ριζικών αλλαγών στην Ελλάδα».
Η τοποθέτηση διατυπώνει μια συγκεκριμένη απαίτηση πολιτικής λειτουργίας. Η εκλογική διεύρυνση, στην προσέγγισή του, χρειάζεται κοινωνικές σχέσεις, συμμετοχή και δυνατότητα των πολιτών να επηρεάζουν τις αποφάσεις.
Ο ίδιος διευκρινίζει ότι οι σημερινές ανάγκες απαιτούν νέες μορφές οργάνωσης:
«Ένα τέτοιο Κίνημα δεν είναι αντίγραφο του χθες. Τα σημερινά προβλήματα χρειάζονται νέες μορφές πολιτικής οργάνωσης».
Η αυτοκριτική για κρατισμό και πελατειακές σχέσεις
Στο άρθρο υπάρχει και αναγνώριση των προβλημάτων που σημάδεψαν την άσκηση εξουσίας από το ΠΑΣΟΚ.
«Υπήρξαν σωστές επιλογές και λάθη. Η παράδοση μιας πολιτικής που άφησε πίσω της η δεξιά, ο κρατισμός, οι πελατειακές σχέσεις, οι ευκολίες της εξουσίας άφησαν κι αυτές το αποτύπωμά τους και σε μας», γράφει.
Η παραδοχή συνοδεύεται από την υπεράσπιση της ιστορικής προσφοράς της παράταξης. Αναφέρεται στην αναγνώριση της Εθνικής Αντίστασης, στον πολιτικό γάμο, στις αλλαγές του Οικογενειακού Δικαίου και στη δημιουργία του ΕΣΥ.
Στη δική του αποτίμηση, η βαθύτερη μεταβολή αφορούσε τη σχέση του πολίτη με το κράτος:
«Ότι δεν είναι υπήκοοι αλλά πολίτες. Και ότι η φωνή τους ακουγόταν».
Συνδέει, επίσης, μεταγενέστερες παρεμβάσεις, όπως το ΑΣΕΠ, τη Διαύγεια, το OpenGov και την ηλεκτρονική συνταγογράφηση, με την προσπάθεια περιορισμού του ρουσφετιού και της κομματικής διαχείρισης της εξουσίας.
Συνελεύσεις πολιτών και αποκέντρωση με πόρους
Η παρέμβαση περιλαμβάνει και συγκεκριμένες κατευθύνσεις θεσμικών αλλαγών.
Ο Παπανδρέου προτείνει περισσότερες μορφές διαβούλευσης και συμμετοχής, μεταξύ αυτών συνελεύσεις πολιτών με κλήρωση, και υποστηρίζει τη διεύρυνση της κοινωνικής συμμετοχής στη συζήτηση για τη συνταγματική αναθεώρηση.
Παράλληλα, ζητά αποκέντρωση που θα συνοδεύεται από πραγματικές δυνατότητες άσκησης πολιτικής:
«Η Πάτρα και η Δυτική Ελλάδα δεν μπορεί να περιμένουν τα πάντα από την Αθήνα. Αρμοδιότητες με πόρους. Περιφέρεια με φωνή».
Στις προτεραιότητές του εντάσσει την αξιοκρατία, τη διαφάνεια, την ανεξάρτητη Δικαιοσύνη, τον ελεύθερο Τύπο και την αντιμετώπιση της εξάρτησης από το ρουσφέτι.
Προτείνει ακόμη ένα «νέο πράσινο κοινωνικό συμβόλαιο», με συμμετοχή της τοπικής οικονομίας, των αγροτών, των μικρών επαγγελματιών, των πανεπιστημίων και της έρευνας στην ενεργειακή μετάβαση.
«Οι νέοι ζητούν το δικό τους 1981»
Η αναφορά στην ιστορική νίκη καταλήγει σε μια πρόσκληση προς τη σημερινή γενιά να διαμορφώσει τη δική της πολιτική προοπτική.
«Οι νέοι σήμερα δεν ζητούν να γυρίσουμε στο 1981. Ζητούν το δικό τους 1981. Τη δική τους Αλλαγή. Να έχουν πραγματικό λόγο για τη ζωή και το μέλλον τους», σημειώνει.
Με αυτή τη φράση, ο Παπανδρέου δίνει στην επέτειο χαρακτήρα πολιτικής παρέμβασης για το παρόν. Θέτει ως ζητούμενο την ανανέωση της συλλογικής δράσης και την ικανότητα του ΠΑΣΟΚ να εκφράσει τις σημερινές κοινωνικές ανάγκες.
Το καταληκτικό του μήνυμα συνοψίζει τη θέση του για τη δημοκρατία ως διαρκή ευθύνη:
«Καμία όμως κατάκτηση δεν είναι αυτονόητη. Η δημοκρατία δεν κατακτιέται μία φορά. Ξανακερδίζεται από κάθε γενιά».
Και προσθέτει:
«Σήμερα, Αλλαγή σημαίνει οι πολίτες να κρατήσουμε τη δημοκρατία στα χέρια μας – για να ορίζουμε εμείς τη ζωή μας και να χτίζουμε μαζί το μέλλον μας».
Πηγή: pagenews.gr