Ευρωπαϊκό «όχι» σε Άγκυρα–Λιβύη: «Άκυρο και ανίσχυρο» το μνημόνιο — Στήριξη στην Αθήνα

Κοινή παρέμβαση φον ντερ Λάιεν–Κόστα υπέρ Ελλάδας και Κύπρου — Διπλωματικές επαφές Γεραπετρίτη με Κάιρο και Λευκωσία, ενώ η Τουρκία χαιρετίζει τη λιβυκή απόφαση και επαναφέρει τη «Γαλάζια Πατρίδα».

Σε ευρωπαϊκό επίπεδο μεταφέρεται η αντιπαράθεση για την έγκριση του τουρκολιβυκού μνημονίου του 2019 από τη Βουλή των Αντιπροσώπων της Λιβύης, με την Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν και τον Αντόνιο Κόστα να παρεμβαίνουν από κοινού.

Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου εκφράζουν τη βαθιά λύπη τους για τη λιβυκή απόφαση και επαναβεβαιώνουν την αλληλεγγύη τους προς την Ελλάδα και την Κύπρο.

Το βασικό μήνυμα της παρέμβασής τους είναι σαφές: η κοινοβουλευτική έγκριση δεν μεταβάλλει την ευρωπαϊκή θέση για μια συμφωνία η οποία, όπως τονίζουν, παραβιάζει κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων κρατών και δεν συμμορφώνεται με το Δίκαιο της Θάλασσας.

«Η συμφωνία αυτή παραβιάζει τα κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων κρατών, δεν συμμορφώνεται με το Δίκαιο της Θάλασσας και είναι άκυρη και ανίσχυρη», υπογραμμίζουν.

Η ευρωπαϊκή ηγεσία επαναβεβαιώνει τη θέση του 2019

Η κοινή δήλωση συνδέει τη σημερινή αντίδραση με την τοποθέτηση που είχε διατυπώσει το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο το 2019.

Η αναφορά έχει πολιτικό βάρος, καθώς παρουσιάζει την ευρωπαϊκή στάση ως σταθερή θεσμική θέση απέναντι στο μνημόνιο. Η αλλαγή στάσης του ανατολικού λιβυκού κοινοβουλίου δεν οδηγεί, επομένως, σε αντίστοιχη αναθεώρηση από τις Βρυξέλλες.

Παράλληλα, η ρητή αναφορά στην Ελλάδα και την Κύπρο εντάσσει την προστασία των δικαιωμάτων τους στο ευρωπαϊκό διπλωματικό πλαίσιο.

Η παρέμβαση αποτελεί σημαντική πολιτική στήριξη για την Αθήνα. Στο κείμενό της, πάντως, δεν ανακοινώνονται κυρώσεις ή συγκεκριμένα νέα μέτρα.

Ολόκληρη η κοινή δήλωση φον ντερ Λάιεν–Κόστα

«Εκφράζουμε βαθιά τη λύπη μας για την κύρωση σήμερα από τη Λιβυκή Βουλή της λεγόμενης Λιβυο-Τουρκικής Συμφωνίας Αρχών για την οριοθέτηση των θαλάσσιων δικαιοδοσιών στη Μεσόγειο.

We deeply regret the ratification today by the Libyan Parliament of the so-called Libyan-Türkiye Memorandum of Understanding on the delimitation of maritime jurisdictions in the Mediterranean Sea.

We recall that the EU’s position on this matter was clearly stated by the European Council in 2019 and remains unchanged.

This agreement infringes upon the sovereign rights of third states, it does not comply with the Law of the Sea, and is null and void.

We reaffirm our solidarity with Greece and Cyprus.

We reiterate the EU’s well known position against any outside interference in Libya.

— Ursula von der Leyen (@vonderleyen) October 20, 2026

Θυμίζουμε ότι η θέση της ΕΕ σε αυτό το ζήτημα διατυπώθηκε ξεκάθαρα από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο το 2019 και παραμένει αμετάβλητη.

Η συμφωνία αυτή παραβιάζει τα κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων κρατών, δεν συμμορφώνεται με το Δίκαιο της Θάλασσας και είναι άκυρη και ανίσχυρη.

Επαναβεβαιώνουμε την αλληλεγγύη μας προς την Ελλάδα και την Κύπρο.

Επαναλαμβάνουμε τη γνωστή θέση της ΕΕ κατά οποιασδήποτε εξωτερικής παρέμβασης στη Λιβύη».

Αθήνα: «Η γεωγραφία δεν αλλάζει»

Η ευρωπαϊκή παρέμβαση έρχεται μετά την απόρριψη της λιβυκής απόφασης από το ελληνικό υπουργείο Εξωτερικών.

Το ΥΠΕΞ χαρακτηρίζει το μνημόνιο παράνομο, άκυρο και ανυπόστατο, υποστηρίζοντας ότι αντίκειται στο Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας και θίγει κυριαρχικά δικαιώματα κρατών της περιοχής.

«Η γεωγραφία και το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας δεν αλλάζουν με μονομερείς, νομικά αβάσιμες κοινοβουλευτικές αποφάσεις», αναφέρει χαρακτηριστικά.

Στον πυρήνα της ελληνικής επιχειρηματολογίας βρίσκονται τα δικαιώματα των νησιών σε θαλάσσιες ζώνες. Η Αθήνα επισημαίνει ότι το μνημόνιο τα παραγνωρίζει, ενώ υποστηρίζει ότι Τουρκία και Λιβύη δεν διαθέτουν αντικείμενες ή παρακείμενες ακτές που να παρέχουν νόμιμη βάση για την επιχειρούμενη οριοθέτηση.

Το υπουργείο επικαλείται επίσης τις ελληνικές συμφωνίες οριοθέτησης με την Αίγυπτο και την Ιταλία, ως απόδειξη της προσήλωσης της χώρας σε διευθετήσεις βάσει του Διεθνούς Δικαίου της Θάλασσας.

«Η Ελλάδα έχει ήδη ενημερώσει τους εταίρους και συμμάχους της και θα προβεί σε κάθε ενδεδειγμένη ενέργεια για τη διασφάλιση των κυριαρχικών της δικαιωμάτων», διαμηνύει.

Επαφές Γεραπετρίτη με Αίγυπτο και Κύπρο

Την ίδια ώρα, ο Γιώργος Γεραπετρίτης προχώρησε σε τηλεφωνικές επικοινωνίες με τον Αιγύπτιο υπουργό Εξωτερικών Μπαντρ Αμπντελάτι και τον Κύπριο ομόλογό του Κωνσταντίνο Κόμπο.

Στην επικοινωνία με την αιγυπτιακή πλευρά, η συζήτηση επικεντρώθηκε στις εξελίξεις γύρω από το μνημόνιο Τουρκίας–Λιβύης και στις επιπτώσεις τους για την ασφάλεια και τη σταθερότητα στην Ανατολική Μεσόγειο.

Αντίστοιχο ήταν το αντικείμενο της συνομιλίας με τον Κύπριο υπουργό Εξωτερικών.

Οι επαφές αναδεικνύουν την προσπάθεια της Αθήνας να συντονίσει την αντίδρασή της με περιφερειακούς εταίρους, παράλληλα με την ενημέρωση των ευρωπαϊκών θεσμών.

📌 Ανακοίνωση Υπουργείου Εξωτερικών σχετικά με την απόφαση της Βουλής των Αντιπροσώπων της Λιβύης για το τουρκολιβυκό μνημόνιο (20.10.2026)

🔗 https://t.co/ADpGUNvDwF https://t.co/x2olw9fgRX

— Υπουργείο Εξωτερικών (@GreeceMFA) October 20, 2026

Λευκωσία: Δεν παράγει έννομα αποτελέσματα έναντι τρίτων

Η Κυπριακή Δημοκρατία καταδίκασε επίσης την έγκριση του μνημονίου.

Το κυπριακό υπουργείο Εξωτερικών υπογραμμίζει ότι η συμφωνία παραβιάζει κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων κρατών και αντίκειται στις αναγνωρισμένες αρχές της UNCLOS και του εθιμικού διεθνούς δικαίου.

Ειδική αναφορά κάνει στα δικαιώματα των νησιών σε θαλάσσιες ζώνες, περιλαμβανομένης της Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης και της υφαλοκρηπίδας.

Η Λευκωσία επαναλαμβάνει ότι θεωρεί το μνημόνιο:

«Παράνομο, άκυρο και ανυπόστατο, το οποίο δεν παράγει, καθ’ οιονδήποτε τρόπο, έννομα αποτελέσματα έναντι τρίτων κρατών».

🇬🇷🇨🇾 Ο ΥΠΕΞ Γ. Γεραπετρίτης συνομίλησε τηλεφωνικά με τον Κύπριο ομόλογό του @ckombos. Στο επίκεντρο, οι εξελίξεις για το τουρκολιβυκό μνημόνιο και οι κίνδυνοι για την ασφάλεια και τη σταθερότητα στην Ανατολική Μεσόγειο.

@CyprusMFA @cyprusingreece @GreeceinCyprus https://t.co/jAUrKvxy0n

— Υπουργείο Εξωτερικών (@GreeceMFA) October 20, 2026

Η Άγκυρα χαιρετίζει την απόφαση και επαναφέρει τη «Γαλάζια Πατρίδα»

Στην αντίθετη κατεύθυνση κινήθηκε η τουρκική προεδρία.

Ο επικεφαλής Επικοινωνίας, Μπουρχανετίν Ντουράν, χαιρέτισε την ομόφωνη έγκριση του μνημονίου από τη λιβυκή Βουλή, χαρακτηρίζοντάς την σημαντικό βήμα για τις σχέσεις των δύο χωρών και τις εξελίξεις στην Ανατολική Μεσόγειο.

«Η ομόφωνη έγκριση από τη Βουλή των Αντιπροσώπων της Λιβύης του μνημονίου κατανόησης για τις περιοχές θαλάσσιας δικαιοδοσίας, το οποίο υπογράφηκε με την Τουρκία, αποτελεί ένα σημαντικό και ευπρόσδεκτο βήμα για τις σχέσεις Τουρκίας–Λιβύης και τις εξελίξεις στην Ανατολική Μεσόγειο», δήλωσε.

Ο Ντουράν παρουσίασε την απόφαση ως εξέλιξη που προστατεύει τα κοινά δικαιώματα και συμφέροντα Τουρκίας και Λιβύης, επικαλούμενος την αρχή της ευθυδικίας.

Παράλληλα, επανέφερε τη διατύπωση περί «Γαλάζιας Πατρίδας»:

«Υπό την ηγεσία του προέδρου Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, η Τουρκία θα συνεχίσει να προστατεύει τα νόμιμα δικαιώματα και συμφέροντά της στη Γαλάζια Πατρίδα, αναπτύσσοντας περαιτέρω τις σχέσεις της με τη φίλη και αδελφή Λιβύη και υποστηρίζοντας τη δίκαιη κατανομή, την ειρήνη και τη σταθερότητα στην Ανατολική Μεσόγειο».

Η πολιτική μεταστροφή στη Λιβύη και το ευρωπαϊκό αντίβαρο

Η κοινοβουλευτική έγκριση ενισχύει την πολιτική υποστήριξη του μνημονίου μέσα στη Λιβύη. Για την Τουρκία, αυτό δημιουργεί ευνοϊκότερο περιβάλλον προώθησης της συνεργασίας της με τη λιβυκή πλευρά.

Απέναντι σε αυτή την εξέλιξη, η κοινή δήλωση φον ντερ Λάιεν–Κόστα επιβεβαιώνει ότι η ευρωπαϊκή θέση παραμένει αμετάβλητη.

Η αντιπαράθεση εξελίσσεται έτσι σε δύο πεδία: στην προσπάθεια της Άγκυρας να αξιοποιήσει τη λιβυκή μεταστροφή και στην κινητοποίηση της Αθήνας για τη διατήρηση διεθνούς στήριξης στις ελληνικές θέσεις.

Το επόμενο κρίσιμο ζήτημα είναι αν η κοινοβουλευτική απόφαση θα ακολουθηθεί από πρακτικές πρωτοβουλίες εφαρμογής του μνημονίου. Η Ελλάδα έχει προαναγγείλει ενδεδειγμένες ενέργειες για την προστασία των δικαιωμάτων της, ενώ η ευρωπαϊκή ηγεσία δηλώνει ρητά την αλληλεγγύη της προς Αθήνα και Λευκωσία.

🇬🇷🇪🇬 FM George Gerapetritis spoke today with his Egyptian counterpart Badr Abdelatty by phone.

The discussion focused on developments surrounding the Türkiye–Libya MoU and their implications for security and stability in the Eastern Mediterranean.

@MfaEgypt @EgyptForeignMin https://t.co/w7p11ybdnU

— Υπουργείο Εξωτερικών (@GreeceMFA) October 20, 2026

Πηγή: pagenews.gr