Ένα αρχαιολογικό μυστήριο που άντεξε περισσότερο από ενάμιση αιώνα
Μια μυστηριώδης ταφή στην καρδιά του Λονδίνου, ένας αρχαίος ρωμαϊκός τάφος και ένας ανθρώπινος σκελετός που φαίνεται να ανήκει σε εντελώς διαφορετική ιστορική περίοδο συνθέτουν ένα από τα πιο ενδιαφέροντα αρχαιολογικά αινίγματα της Βρετανίας.
Το μυστήριο της ρωμαϊκής σαρκοφάγου που ανακαλύφθηκε στους χώρους του περίφημου Αβαείου του Γουέστμινστερ φαίνεται πλέον να πλησιάζει στη λύση του, χάρη σε νέα επιστημονική έρευνα.
Ο καθηγητής Γουόργουικ Ρόντγουελ (Warwick Rodwell), αρχαιολογικός σύμβουλος του Αβαείου, υποστηρίζει ότι ο σκελετός που βρέθηκε στο εσωτερικό της σαρκοφάγου δεν ανήκει στον Ρωμαίο άνδρα για τον οποίο είχε αρχικά κατασκευαστεί.
Αντίθετα, τα στοιχεία δείχνουν ότι πρόκειται πιθανότατα για έναν υψηλόβαθμο μεσαιωνικό μοναχό, ενδεχομένως έναν ηγούμενο του Γουέστμινστερ που έζησε πριν από περίπου χίλια χρόνια.
Η νέα ανάλυση, που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Journal of the British Archaeological Association, επιχειρεί να συνδέσει τα αρχαιολογικά ευρήματα με τις ιστορικές καταγραφές των πρώτων ηγουμένων του μοναστηριού.
Η ανακάλυψη του 1869 και η επιγραφή που μπέρδεψε τους αρχαιολόγους
Η ιστορία ξεκινά τον 19ο αιώνα, όταν εργασίες στον χώρο του Αβαείου αποκάλυψαν μια μεγάλη ασβεστολιθική σαρκοφάγο.
Το εύρημα είχε αρχικά εντοπιστεί το 1820 και ανασκάφηκε το 1869, προκαλώντας το ενδιαφέρον των αρχαιολόγων.
Στην εξωτερική επιφάνειά του υπήρχε λατινική επιγραφή αφιερωμένη στον Βαλέριο Αμανδίνο (Valerius Amandinus), έναν εύπορο κάτοικο της ρωμαϊκής Βρετανίας, ο οποίος έζησε περίπου μεταξύ του 300 και του 400 μ.Χ.
Η επιγραφή αποκάλυπτε ότι τη σαρκοφάγο είχαν κατασκευάσει προς τιμήν του πατέρα τους οι δύο γιοι του, Βαλέριος Σουπερβέντορ και Βαλέριος Μάρκελλος.
Όλα έδειχναν αρχικά ότι επρόκειτο για μια τυπική ταφή της ύστερης Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας.
Ωστόσο, υπήρχε μια παράξενη λεπτομέρεια.
Στο κάλυμμα της σαρκοφάγου είχε χαραχθεί ένας σταυρός, χαρακτηριστικός της αγγλοσαξονικής περιόδου, που χρονολογείται αρκετούς αιώνες μετά την κατασκευή της.
Η παρουσία του σταυρού δημιούργησε την πρώτη σοβαρή υποψία ότι η σαρκοφάγος είχε χρησιμοποιηθεί ξανά.
Η ανατροπή: Ο νεκρός ήταν 700 χρόνια νεότερος από τον τάφο
Η σύγχρονη αρχαιολογική έρευνα έφερε στο φως μια ακόμη σημαντικότερη αποκάλυψη.
Οι αναλύσεις των ανθρώπινων λειψάνων έδειξαν ότι ο άνδρας που βρισκόταν μέσα στη σαρκοφάγο είχε πεθάνει στα τέλη του 10ου ή στις αρχές του 11ου αιώνα.
Αυτό σημαίνει ότι τα οστά ήταν περίπου 600 έως 700 χρόνια νεότερα από την αρχική ρωμαϊκή κατασκευή.
Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι ο νεκρός ήταν άνδρας ηλικίας περίπου 35 έως 49 ετών, με ύψος κοντά στο 1,75 μέτρο.
Τα ευρήματα υποδηλώνουν ότι η αρχαία πέτρινη σαρκοφάγος χρησιμοποιήθηκε εκ νέου για την ταφή ενός προσώπου ιδιαίτερης σημασίας στη μεσαιωνική μοναστική κοινότητα.
Μάλιστα, στο εσωτερικό εντοπίστηκαν ενδείξεις ότι ο νεκρός είχε αρχικά τοποθετηθεί σε ξύλινο φέρετρο, το οποίο στη συνέχεια τοποθετήθηκε μέσα στη ρωμαϊκή σαρκοφάγο.
Το ξύλο είχε αποσυντεθεί με την πάροδο των αιώνων, αφήνοντας ωστόσο ίχνη που επέτρεψαν στους αρχαιολόγους να ανασυνθέσουν τη διαδικασία της ταφής.
Ποιος ήταν ο μυστηριώδης ηγούμενος;
Το σημαντικότερο ερώτημα αφορά πλέον την ταυτότητα του άνδρα.
Ο καθηγητής Ρόντγουελ εξέτασε τις ιστορικές καταγραφές του μοναστηριού και κατέληξε σε δύο πιθανούς υποψηφίους.
Ο επικρατέστερος, σύμφωνα με την ανάλυσή του, είναι ο Έλφγουιγκ (Ælfwig), ένας από τους πρώτους ηγουμένους του Γουέστμινστερ.
Ο Έλφγουιγκ φέρεται να υπηρέτησε ως ηγούμενος για περίπου 27 χρόνια και να πέθανε γύρω στο 1020.
Η χρονολόγηση αυτή βρίσκεται κοντά στην περίοδο στην οποία τοποθετούνται τα ανθρώπινα λείψανα.
Η υψηλή θέση που κατείχε στην εκκλησιαστική ιεραρχία θα μπορούσε επίσης να εξηγήσει γιατί επιλέχθηκε για την ταφή του μια εντυπωσιακή αρχαία σαρκοφάγος.
Η ταυτοποίηση, πάντως, παραμένει επιστημονική υπόθεση και όχι οριστικά αποδεδειγμένο γεγονός.
Δεν έχει βρεθεί επιγραφή που να κατονομάζει τον μεσαιωνικό νεκρό, ενώ η χρονολόγηση των οστών δεν επαρκεί από μόνη της για την απόλυτη επιβεβαίωση της ταυτότητάς του.
Γιατί χρησιμοποιήθηκε μια ρωμαϊκή σαρκοφάγος σε χριστιανική ταφή;
Ένα ακόμη ενδιαφέρον στοιχείο της υπόθεσης αφορά την επαναχρησιμοποίηση του αρχαίου τάφου.
Κατά τον Μεσαίωνα, η χρήση ρωμαϊκών αρχιτεκτονικών και ταφικών κατασκευών δεν ήταν άγνωστη πρακτική.
Αρχαία υλικά και μνημεία αποκτούσαν συχνά νέα χρήση, ιδιαίτερα όταν συνδέονταν με σημαντικά εκκλησιαστικά ή πολιτικά πρόσωπα.
Στην περίπτωση του Γουέστμινστερ, η επιλογή μιας ρωμαϊκής σαρκοφάγου ενδέχεται να αντανακλούσε το κύρος του νεκρού.
Ο σταυρός που χαράχθηκε στο κάλυμμα ενισχύει την εκτίμηση ότι η κατασκευή προσαρμόστηκε στις ανάγκες μιας χριστιανικής ταφής.
Σύμφωνα με την ερμηνεία του Ρόντγουελ, η σαρκοφάγος πιθανότατα μετακινήθηκε και ενταφιάστηκε ξανά κατά τις μεγάλες οικοδομικές παρεμβάσεις που πραγματοποιήθηκαν στο Αβαείο την εποχή του βασιλιά Ερρίκου Γ΄, τον 13ο αιώνα.
Έτσι, ένα αντικείμενο που είχε κατασκευαστεί στη ρωμαϊκή εποχή φαίνεται ότι συνέχισε να χρησιμοποιείται και να μετακινείται επί σχεδόν μία χιλιετία.
Το Αβαείο του Γουέστμινστερ και οι κρυμμένες ιστορίες του
Το Αβαείο του Γουέστμινστερ αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα θρησκευτικά και ιστορικά μνημεία της Βρετανίας.
Η ιστορία του συνδέεται με τη μοναστική ζωή, τη βασιλική εξουσία και τη διαμόρφωση της αγγλικής κρατικής παράδοσης.
Οι απαρχές της βενεδικτινής μοναστικής κοινότητας ανάγονται στον 10ο αιώνα, ενώ η μεταγενέστερη ανοικοδόμηση του Αβαείου το κατέστησε ένα από τα εμβληματικότερα γοτθικά μνημεία της Ευρώπης.
Στους χώρους του έχουν πραγματοποιηθεί βασιλικές στέψεις, γάμοι και ταφές ιστορικών προσωπικοτήτων.
Ωστόσο, κάτω από τα εντυπωσιακά αρχιτεκτονικά στοιχεία του μνημείου εξακολουθούν να υπάρχουν αρχαιολογικά ίχνη πολύ παλαιότερων περιόδων.
Η συγκεκριμένη σαρκοφάγος αποτυπώνει αυτήν ακριβώς τη διαδοχή των ιστορικών εποχών: από τη ρωμαϊκή Βρετανία στη μεσαιωνική Αγγλία και από εκεί στη σύγχρονη αρχαιολογική έρευνα.
Ένα μυστήριο πλησιάζει στη λύση του – Αλλά η έρευνα συνεχίζεται
Η νέα επιστημονική ανάλυση δεν προσφέρει ακόμη αδιαμφισβήτητη ταυτοποίηση του σκελετού.
Προσφέρει, όμως, μια τεκμηριωμένη εξήγηση για το πώς ένας άνθρωπος του Μεσαίωνα κατέληξε θαμμένος μέσα σε μια ρωμαϊκή σαρκοφάγο.
Ο συνδυασμός της ραδιοχρονολόγησης, των ανθρωπολογικών δεδομένων, των ταφικών χαρακτηριστικών και των ιστορικών αρχείων επιτρέπει πλέον στους επιστήμονες να περιορίσουν σημαντικά τις πιθανές ταυτότητες.
Η σαρκοφάγος εκτίθεται σήμερα στις Queen’s Diamond Jubilee Galleries του Αβαείου, προσφέροντας στους επισκέπτες τη δυνατότητα να γνωρίσουν ένα από τα πιο ασυνήθιστα ευρήματα του μνημείου.
Περισσότερα από 150 χρόνια μετά την ανασκαφή της, η μυστηριώδης ρωμαϊκή σαρκοφάγος αποκαλύπτει μια ιστορία που ενώνει δύο διαφορετικούς κόσμους: τη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία και τη μεσαιωνική Αγγλία. Και ίσως, για πρώτη φορά, οι αρχαιολόγοι να βρίσκονται τόσο κοντά στο να δώσουν όνομα στον άγνωστο νεκρό της.
Πηγή: pagenews.gr