Σερβία: 150.000 στους δρόμους κατά Βούτσιτς – Οι φοιτητές διεκδικούν πολιτική ανατροπή στις κάλπες

Μαζική συγκέντρωση στο Βελιγράδι λίγο πριν από τις κρίσιμες εκλογές της Κυριακής 25 Οκτωβρίου. Το φοιτητικό κίνημα Student List επιχειρεί να μετατρέψει δύο χρόνια διαδηλώσεων σε κοινοβουλευτική εκπροσώπηση, αμφισβητώντας την κυριαρχία του Σερβικού Προοδευτικού Κόμματος. Καταγγελίες για εκφοβισμό και πολιτική πόλωση εντείνουν την ανησυχία.

Το Βελιγράδι πλημμύρισε από δεκάδες χιλιάδες διαδηλωτές την Πέμπτη 22 Οκτωβρίου, σε μία από τις μεγαλύτερες κινητοποιήσεις της προεκλογικής περιόδου στη Σερβία, καθώς η χώρα προετοιμάζεται για τις βουλευτικές εκλογές της Κυριακής 25 Οκτωβρίου 2026.

Σύμφωνα με το δημοσίευμα του Guardian, περίπου 150.000 άνθρωποι συγκεντρώθηκαν στο κέντρο της σερβικής πρωτεύουσας, υποστηρίζοντας το φοιτητικό κίνημα Student List, το οποίο επιδιώκει να τερματίσει τη διακυβέρνηση του Σερβικού Προοδευτικού Κόμματος (SNS), που βρίσκεται στην εξουσία από το 2012.

Η εκλογική αναμέτρηση αποκτά ιδιαίτερη σημασία όχι μόνο για τη Σερβία αλλά και για τα Βαλκάνια, καθώς φέρνει αντιμέτωπους δύο διαφορετικούς πολιτικούς σχηματισμούς: το κόμμα που έχει κυριαρχήσει στη χώρα για περισσότερο από μία δεκαετία και ένα κίνημα που γεννήθηκε μέσα από μαζικές φοιτητικές κινητοποιήσεις.

«Οι φοιτητές νικούν»: Η πλατεία Σλάβια στο επίκεντρο

Χιλιάδες πολίτες κατέκλυσαν την κεντρική πλατεία Σλάβια και τους γύρω δρόμους, κρατώντας σημαίες, σφυρίζοντας και φωνάζοντας συνθήματα υπέρ της Student List.

Το σύνθημα «Οι φοιτητές νικούν» κυριάρχησε στη συγκέντρωση, ενώ το πλήθος φώναζε επανειλημμένα «Νίκη, νίκη!».

Η ανεξάρτητη οργάνωση Archive of Public Gatherings, η οποία καταγράφει τη συμμετοχή σε δημόσιες συγκεντρώσεις, υπολόγισε ότι περίπου 150.000 άνθρωποι έλαβαν μέρος στην κινητοποίηση.

Ο πανεπιστημιακός καθηγητής Γιουγκοσλάβ Γκάσιτς, ένας από τους 250 υποψηφίους της Student List, απευθύνθηκε στους συγκεντρωμένους με έντονο πολιτικό μήνυμα.

«Βάζουμε τέλος σε 14 χρόνια ταπείνωσης, χάους και προδοσίας, καθώς και σε δεκαετίες κατά τις οποίες τα προσωπικά και κομματικά συμφέροντα τοποθετούνταν πάνω από τα δικά σας», δήλωσε.

Και πρόσθεσε:

«Αξίζετε κάτι καλύτερο και ξέρουμε πώς να το προσφέρουμε. Οι φοιτητές νικούν!»

Οι δηλώσεις του αποτυπώνουν τον βασικό στόχο της Student List: να μεταφέρει την κοινωνική δυσαρέσκεια από τους δρόμους στις κάλπες.

Από την τραγωδία του Νόβι Σαντ στην πολιτική κινητοποίηση

Η αφετηρία του φοιτητικού κινήματος βρίσκεται στην τραγωδία του Νοεμβρίου 2024, όταν κατέρρευσε στέγαστρο στον πρόσφατα ανακαινισμένο σιδηροδρομικό σταθμό του Νόβι Σαντ, προκαλώντας τον θάνατο 16 ανθρώπων.

Το δυστύχημα πυροδότησε εκτεταμένες αντιδράσεις και καταγγελίες για διαφθορά, ανεπαρκή εποπτεία και έλλειψη διαφάνειας στα δημόσια έργα.

Οι φοιτητές πρωτοστάτησαν στις κινητοποιήσεις, ζητώντας αρχικά πλήρη και διαφανή διερεύνηση των ευθυνών.

Σταδιακά, οι διαδηλώσεις εξελίχθηκαν σε ένα ευρύτερο κίνημα πολιτικής αμφισβήτησης, με αίτημα τη διεξαγωγή πρόωρων εκλογών.

Οι συγκεντρώσεις συγκαταλέγονται στις μεγαλύτερες που έχουν πραγματοποιηθεί στη Σερβία μετά την πτώση του Σλόμπονταν Μιλόσεβιτς το 2000.

Σχεδόν δύο χρόνια αργότερα, το κίνημα επιχειρεί να περάσει από την κοινωνική διαμαρτυρία στην κοινοβουλευτική πολιτική.

Βούτσιτς: «Προσπάθησαν να ρίξουν το κράτος μας»

Την ίδια ημέρα που οι φοιτητές συγκεντρώνονταν στο κέντρο του Βελιγραδίου, ο Αλεξάνταρ Βούτσιτς απευθυνόταν σε υποστηρικτές του Σερβικού Προοδευτικού Κόμματος σε κλειστό αθλητικό χώρο της πρωτεύουσας.

Ο 56χρονος πολιτικός, ο οποίος έχει κυριαρχήσει στη σερβική πολιτική σκηνή ως πρωθυπουργός και πρόεδρος, έχει επανειλημμένα κατηγορήσει το φοιτητικό κίνημα ότι συνδέεται με προσπάθεια ανατροπής της εξουσίας με ξένη χρηματοδότηση.

Οι καταγγελίες αυτές αποτελούν ισχυρισμούς του Βούτσιτς και δεν τεκμηριώνονται ανεξάρτητα στο συγκεκριμένο δημοσίευμα.

Απευθυνόμενος στους συγκεντρωμένους υποστηρικτές του, δήλωσε:

«Ας μην ξεχάσουμε ποτέ πώς προσπάθησαν να ανατρέψουν το κράτος μας. Ας το προστατεύουμε και ας το υπερασπιζόμαστε πάντα».

Στη συνέχεια, κάλεσε τους ψηφοφόρους του κόμματός του σε εκλογική συσπείρωση:

«Ας βγούμε και ας τους νικήσουμε! Ας τους νικήσουμε αποφασιστικά!»

Ο Βούτσιτς παραιτήθηκε από την προεδρία προκειμένου να διεκδικήσει την πρωθυπουργία, ενώ η ανακοίνωση των πρόωρων εκλογών τον Σεπτέμβριο διαμόρφωσε το νέο πολιτικό σκηνικό.

Ποιοι είναι οι 250 υποψήφιοι της Student List

Η Student List αποτελεί έναν ασυνήθιστο για τα παραδοσιακά πολιτικά δεδομένα εκλογικό σχηματισμό.

Δεν διαθέτει έναν κεντρικό ηγέτη, ενώ σημαντικό μέρος των 250 υποψηφίων της προέρχεται από την πανεπιστημιακή κοινότητα ή από επαγγελματικούς χώρους εκτός της παραδοσιακής πολιτικής.

Ο αριθμός των υποψηφίων αντιστοιχεί στις 250 έδρες του σερβικού κοινοβουλίου.

Παρά το ευρύ πολιτικό της πρόγραμμα, η καταπολέμηση της διαφθοράς αποτελεί τον κεντρικό άξονα της εκστρατείας της.

Το κίνημα επιδιώκει να αξιοποιήσει τη συμμετοχή νέων ανθρώπων, πανεπιστημιακών και πολιτών που έχουν δραστηριοποιηθεί στις κινητοποιήσεις των τελευταίων δύο ετών.

Η απουσία ενός παραδοσιακού αρχηγού διαφοροποιεί τη Student List από τα καθιερωμένα κόμματα, δημιουργώντας παράλληλα ερωτήματα για τον τρόπο με τον οποίο θα λειτουργούσε κοινοβουλευτικά.

Καταγγελίες για εκφοβισμό και αμφισβήτηση των εκλογικών συνθηκών

Η προεκλογική περίοδος συνοδεύεται από καταγγελίες οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών για εκφοβισμό, συλλήψεις και κατάχρηση δημόσιων πόρων.

Λίγες ημέρες πριν από την ψηφοφορία, σερβικές οργανώσεις προειδοποίησαν ότι δεν διασφαλίζονται επαρκώς οι προϋποθέσεις για «ελεύθερες και δίκαιες εκλογές».

Την Τετάρτη, οι εισαγγελικές αρχές του Βελιγραδίου ανέκριναν έξι ανθρώπους που είχαν συλληφθεί ως ύποπτοι για σχεδιασμό βίαιων ενεργειών, ταραχών και επιθέσεων την ημέρα των εκλογών.

Παράλληλα, τους τελευταίους μήνες έχουν αυξηθεί οι αναφορές για απειλές και περιστατικά εκφοβισμού εις βάρος συμμετεχόντων στις φοιτητικές κινητοποιήσεις.

Ωστόσο, σύμφωνα με το ρεπορτάζ, οι περισσότερες συγκεντρώσεις του κινήματος έχουν παραμείνει ειρηνικές.

Η αξιοπιστία της εκλογικής διαδικασίας αποτελεί επομένως κρίσιμο ζήτημα, ανεξάρτητα από το τελικό αποτέλεσμα.

«Οι νέοι μού έδωσαν ελπίδα ότι μπορούμε να ζήσουμε σε μια κανονική χώρα»

Πίσω από τους αριθμούς της συγκέντρωσης βρίσκονται πολίτες που περιγράφουν τη συμμετοχή τους ως έκφραση ελπίδας για πολιτική αλλαγή.

Η 47χρονη Μαρίγια Νεντέλκοβιτς Ράντιτς δήλωσε κατά την άφιξή της στη συγκέντρωση:

«Ήρθα να υποστηρίξω τη Student List γιατί οι νέοι μού έδωσαν επιτέλους ελπίδα ότι είναι δυνατόν να ζούμε σε μια κανονική χώρα».

Και συνέχισε:

«Πραγματικά, για πρώτη φορά στη ζωή μου, πιστεύω ότι αυτό είναι εφικτό».

Ο 35χρονος Ίγκορ, που συμμετείχε επίσης στη διαδήλωση, έδωσε έμφαση στον ειρηνικό χαρακτήρα της κινητοποίησης.

«Παρακολουθώ αυτόν τον αγώνα από την αρχή», ανέφερε.

«Σήμερα είναι η τελευταία συγκέντρωση και είναι σημαντικό να είμαστε όλοι εδώ, να στείλουμε ένα μήνυμα αγάπης και ειρήνης και να συναντηθούμε ξανά στις 25 του μήνα, στα εκλογικά τμήματα».

Η κάλπη της Κυριακής και η γεωπολιτική σημασία για τα Βαλκάνια

Οι εκλογές της 25ης Οκτωβρίου αποτελούν σημαντική δοκιμασία για το σερβικό πολιτικό σύστημα.

Η κυβέρνηση και η Student List προσεγγίζουν την αναμέτρηση από διαφορετικές αφετηρίες: η πρώτη προβάλλει τη συνέχεια της κρατικής λειτουργίας και την πολιτική σταθερότητα, ενώ η δεύτερη θέτει στο επίκεντρο τη λογοδοσία και την αντιμετώπιση της διαφθοράς.

Η σημασία της εκλογικής διαδικασίας υπερβαίνει τα εσωτερικά σύνορα της Σερβίας.

Το Βελιγράδι διατηρεί σημαντικό ρόλο στις ισορροπίες των Δυτικών Βαλκανίων, στις σχέσεις με την Ευρωπαϊκή Ένωση, στο ζήτημα του Κοσόβου και στη διαχείριση των δεσμών του με τη Ρωσία και την Κίνα.

Ωστόσο, η μελλοντική εξωτερική πολιτική της χώρας δεν μπορεί να προεξοφληθεί μόνο από τον χαρακτήρα των σημερινών διαδηλώσεων.

Η απουσία αξιόπιστων και συγκλινουσών ανεξάρτητων δημοσκοπήσεων δυσκολεύει επίσης την αποτύπωση των εκλογικών συσχετισμών.

Το βέβαιο είναι ότι η κοινωνική κινητοποίηση των τελευταίων δύο ετών έχει αποκτήσει πλέον σαφή εκλογική έκφραση. Η Κυριακή θα δείξει πώς θα μεταφραστεί αυτή η δυναμική σε ψήφους και κοινοβουλευτικές έδρες.

Πηγή: pagenews.gr