Από τη Βεγγάζη στην Αθήνα μεταφέρεται η πολιτική ένταση για το τουρκολιβυκό μνημόνιο, μετά την απόφαση της Βουλής των Αντιπροσώπων της Λιβύης να εγκρίνει τη συμφωνία θαλάσσιας οριοθέτησης που είχαν υπογράψει Άγκυρα και Τρίπολη το 2019.
Η εξέλιξη αποκτά ιδιαίτερο πολιτικό βάρος, καθώς η κριτική για την ελληνική εξωτερική πολιτική δεν προέρχεται πλέον μόνο από τα κόμματα της αντιπολίτευσης.
Ο βουλευτής της Νέας Δημοκρατίας Δημήτρης Καλογερόπουλος χρησιμοποίησε μια ασυνήθιστα αιχμηρή έκφραση για να περιγράψει την κατάσταση, ενώ ο πρώην πρωθυπουργός Αντώνης Σαμαράς επανήλθε με σκληρή κριτική προς τον Κυριάκο Μητσοτάκη και τον Γιώργο Γεραπετρίτη.
Την ίδια ώρα, η κυβερνητική πλευρά απορρίπτει τις κατηγορίες περί διπλωματικής ήττας, υποστηρίζοντας ότι το τουρκολιβυκό μνημόνιο παραμένει παράνομο και δεν μπορεί να παραγάγει έννομα αποτελέσματα εις βάρος της Ελλάδας.
Καλογερόπουλος: «Τον ήπιαμε» – Η φράση που άναψε φωτιές
Ο βουλευτής της Νέας Δημοκρατίας Δημήτρης Καλογερόπουλος προχώρησε σε μια ιδιαίτερα επικριτική δημόσια τοποθέτηση.
«Τον ήπιαμε», ανέφερε σχολιάζοντας τις εξελίξεις.
Όταν του ζητήθηκε να διευκρινίσει τη διατύπωσή του, απάντησε:
«Ελληνικά το είπα, ε βέβαια».
Η παρέμβασή του δεν περιορίστηκε στη συγκεκριμένη φράση. Ο βουλευτής άφησε αιχμές για την προετοιμασία και τους προηγούμενους διπλωματικούς χειρισμούς.
«Καθόμασταν και περιμέναμε για συγκεκριμένα πράγματα. Η εξωτερική πολιτική είναι σοβαρή», υποστήριξε.
Και πρόσθεσε:
«Από αστοχίες που έχουν γίνει βρισκόμαστε εδώ, όπου ο Τούρκος ζητάει έγγραφη ενημέρωση».
Η τοποθέτηση Καλογερόπουλου προσθέτει μια νέα διάσταση στην πολιτική αντιπαράθεση: την ύπαρξη δημόσιας κριτικής για το τουρκολιβυκό και από βουλευτή της κυβερνητικής παράταξης.
Δεν συνιστά, ωστόσο, από μόνη της συλλογική αμφισβήτηση της κυβερνητικής γραμμής από την Κοινοβουλευτική Ομάδα της ΝΔ.
Σαμαράς: «Κοιμισμένοι κολυμπάμε στα δήθεν ήρεμα νερά»
Σκληρή κριτική άσκησε και ο πρώην πρωθυπουργός Αντώνης Σαμαράς, συνδέοντας την απόφαση της λιβυκής Βουλής με τη στρατηγική αποκλιμάκωσης στις ελληνοτουρκικές σχέσεις.
«Κι εμείς κοιμισμένοι, κολυμπάμε πάντα στα δήθεν ήρεμα νερά με την Τουρκία», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Ο πρώην πρωθυπουργός καταλόγισε πολιτικές ευθύνες στον υπουργό Εξωτερικών Γιώργο Γεραπετρίτη, αλλά και στον Κυριάκο Μητσοτάκη, για τον οποίο υποστήριξε ότι:
«Συμφωνεί σε όλα μαζί του, αντί να τον έχει ήδη αποπέμψει».
Η παρέμβαση Σαμαρά επαναφέρει μια διαφωνία που έχει εκφραστεί επανειλημμένα στον δημόσιο διάλογο: κατά πόσον η διατήρηση διαύλων επικοινωνίας με την Άγκυρα αρκεί για να περιορίσει την τουρκική δραστηριότητα στην Ανατολική Μεσόγειο.
Η κυβέρνηση, αντίθετα, υποστηρίζει ότι η αποκλιμάκωση δεν συνεπάγεται παραίτηση από ελληνικές θέσεις και δικαιώματα.
Γεραπετρίτης: «Το μνημόνιο δεν πρόκειται να εφαρμοστεί»
Ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης, μιλώντας στο Mega News 104,6, απέρριψε την εικόνα μιας νέας νομικής πραγματικότητας εις βάρος της Ελλάδας.
«Δεν υπάρχει καμία συνέπεια. Το μνημόνιο δεν πρόκειται να εφαρμοστεί, γιατί δεν παράγει έννομα αποτελέσματα», δήλωσε.
Ο υπουργός επέμεινε ότι η πρόσφατη επικύρωση δεν μεταβάλλει τη νομική υπόσταση της συμφωνίας του 2019.
«Η κύρωση δεν εισφέρει καμία πρόσθετη αξία. Δεν έχουμε να περιμένουμε τίποτα», ανέφερε.
Και περιγράφοντας τη στρατηγική της Αθήνας σημείωσε:
«Η Ελλάδα δεν αντιδρά σπασμωδικά, αντιδρά με σχέδιο».
Ο Γιώργος Γεραπετρίτης υποστήριξε ότι η χώρα διαθέτει διεθνείς συμμαχίες και συγκεκριμένο σχεδιασμό, επικαλούμενος τις συμφωνίες οριοθέτησης, τις ενεργειακές πρωτοβουλίες και τις ελληνικές κινήσεις νοτίως της Κρήτης.
«Έχουμε ένα ξεκάθαρο σχέδιο. Έχουμε φτιάξει συμμαχίες. Έχουμε λόγο ισχυρό σε διεθνή φόρα», δήλωσε.
Η απάντησή του θέτει στο επίκεντρο τη διάκριση ανάμεσα στην πολιτική σημασία της λιβυκής απόφασης και στις έννομες συνέπειές της.
Χατζηβασιλείου: «Άκυρο και παράνομο ήταν, άκυρο και παράνομο παραμένει»
Στην κυβερνητική επιχειρηματολογία προστέθηκε και η παρέμβαση του υφυπουργού Εξωτερικών Τάσου Χατζηβασιλείου, ο οποίος μίλησε στην ΕΡΤ.
«Το τουρκολιβυκό μνημόνιο είναι παράνομο, δεν θα εφαρμοστεί, δεν παράγει κανένα έννομο αποτέλεσμα και δεν έχει ουδεμία σχέση με το Διεθνές Δίκαιο», τόνισε.
Ο ίδιος επανέλαβε:
«Άκυρο και παράνομο ήταν, άκυρο και παράνομο παραμένει».
Ο υφυπουργός αναφέρθηκε στις ελληνικές διπλωματικές κινήσεις και στις θέσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης, της Αιγύπτου και του Ισραήλ.
«Δεν υπάρχει κανείς από τους συμμάχους και εταίρους μας που να μην γνωρίζει τι έχει συμβεί», υπογράμμισε.
Ειδικά για το έργο ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας–Κύπρου, ήταν κατηγορηματικός:
«Δεν υπάρχει καμία παρασκηνιακή συνεννόηση με την Τουρκία. Δεν έχει ζητηθεί, δεν ζητείται και δεν πρόκειται να ζητηθεί άδεια από οποιαδήποτε άλλη χώρα στην περιοχή».
Η κυβερνητική θέση είναι ότι η Ελλάδα διατηρεί την αρμοδιότητα αδειοδότησης των σχετικών εργασιών στις περιοχές ελληνικής δικαιοδοσίας και δεν αποδέχεται τουρκικές αξιώσεις επί του έργου.
Ευρωβουλευτές ΝΔ και ΔΗΣΥ: «Άμεση δράση της Ευρωπαϊκής Ένωσης»
Την ανάγκη ευρωπαϊκής κινητοποίησης ανέδειξαν με κοινή δήλωσή τους οι ευρωβουλευτές της Νέας Δημοκρατίας και του Δημοκρατικού Συναγερμού της Κύπρου.
Οι δύο ευρωομάδες καταδίκασαν την έγκριση του μνημονίου, χαρακτηρίζοντάς το άκυρο και ανυπόστατο.
Στην κοινή τους ανακοίνωση ζήτησαν από την Ευρωπαϊκή Ένωση:
«Να αναλάβει δράση άμεσα κατά της αρνητικής αυτής εξέλιξης, με ενιαία φωνή και αποφασιστικότητα, αξιοποιώντας όλα τα διαθέσιμα διπλωματικά, πολιτικά και οικονομικά μέσα».
Η παρέμβαση δείχνει ότι, παρά τις διαφορετικές πολιτικές εκτιμήσεις στο εσωτερικό της ελληνικής δημόσιας συζήτησης, η αντίθεση στο τουρκολιβυκό μνημόνιο παραμένει κοινή θέση της ελληνικής κυβέρνησης και των ευρωβουλευτών της ΝΔ.
Τσιριγώτης: «Μεταβολή των περιφερειακών συσχετισμών»
Ο αναπληρωτής καθηγητής Διεθνών και Ευρωπαϊκών Σπουδών στο Πανεπιστήμιο Πειραιώς Διονύσης Τσιριγώτης εστιάζει στη μεταβολή της στάσης του στρατοπέδου Χαφτάρ.
«Η επικύρωση του Τουρκολιβυκού Μνημονίου από την ανατολική λιβυκή Βουλή σηματοδοτεί μεταβολή των περιφερειακών συσχετισμών και αναδεικνύει τα όρια της ελληνικής διπλωματικής επιρροής», επισημαίνει.
Η προσέγγιση Άγκυρας και ανατολικής Λιβύης έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς το στρατόπεδο Χαφτάρ είχε στο παρελθόν αντιταχθεί στη συμφωνία.
Ο κ. Τσιριγώτης εξηγεί:
«Η μεταστροφή του στρατοπέδου Χαφτάρ αντανακλά την αξιοποίηση στρατιωτικών, οικονομικών και διπλωματικών εργαλείων από την Άγκυρα, η οποία μετέτρεψε την αντιπαράθεση σε στρατηγική προσέγγιση».
Παράλληλα, επισημαίνει ότι η ενίσχυση των τουρκολιβυκών αξιώσεων σε πολιτικό επίπεδο δεν συνεπάγεται μεταβολή των δικαιωμάτων τρίτων κρατών σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο.
Η διάκριση αυτή είναι κρίσιμη για την αποτίμηση των εξελίξεων: μια δυσμενής διπλωματική εξέλιξη δεν ισοδυναμεί αυτομάτως με νομική απώλεια κυριαρχικών δικαιωμάτων.
Χουβαρδάς: «Τα κυριαρχικά δικαιώματα εκτίθενται σε άμεσους κινδύνους»
Πιο ανησυχητική εκτίμηση διατυπώνει ο διδάκτωρ Διεθνών Σχέσεων Γιάννης Χουβαρδάς.
«Τα κυριαρχικά δικαιώματα της χώρας εκτίθενται σε άμεσους και μεγαλύτερους κινδύνους», υποστηρίζει.
Ο ίδιος συνδέει τη λιβυκή εξέλιξη με τον ευρύτερο γεωπολιτικό ανταγωνισμό, εκτιμώντας ότι οι ελληνικές επιλογές επηρεάζονται από τις σχέσεις της Τουρκίας με τις Ηνωμένες Πολιτείες και τις περιφερειακές δυνάμεις.
«Αντίστοιχα, καθιστά τις αξιώσεις της Τουρκίας Δυτικό θέμα και άρα μέρος της διαπραγμάτευσης αυτής με τις ΗΠΑ», αναφέρει.
Η συγκεκριμένη τοποθέτηση αποτυπώνει την ερμηνεία του αναλυτή για τις διεθνείς ισορροπίες και όχι διαπιστωμένη νομική μεταβολή εις βάρος της Ελλάδας.
Μητραλέξης: «Αδιανόητο ότι δεν έχει παραιτηθεί κανείς»
Ο διδάκτωρ Διεθνών Σχέσεων Σωτήρης Μητραλέξης θέτει ευθέως ζήτημα πολιτικών ευθυνών.
«Προφανώς είναι αδιανόητη χοντροπετσιά το ότι δεν έχει παραιτηθεί μέχρι στιγμής κανείς από την ελληνική κυβέρνηση, σε υπουργικό βεβαίως επίπεδο», αναφέρει σε δημόσια παρέμβασή του.
Η κριτική του στρέφεται τόσο προς τον σημερινό υπουργό Εξωτερικών όσο και προς τον πρώην επικεφαλής της ελληνικής διπλωματίας, Νίκο Δένδια.
«Αξίζει παράλληλα να πούμε ότι αν ο ΥΠΕΞ Γεραπετρίτης έχει μία φορά ευθύνη, ο πρώην ΥΠΕΞ και νυν ΥΠΑΜ Δένδιας έχει δέκα», υποστηρίζει.
Η παρέμβαση αναδεικνύει την πολιτική συζήτηση για τη συνέχεια της ελληνικής πολιτικής στη Λιβύη και τις επιλογές που έγιναν κατά τις διαφορετικές περιόδους διαχείρισης της κρίσης.
Ρένα Δούρου: «Το χρονικό ενός προαναγγελθέντος θανάτου»
Από την αντιπολίτευση, η πρόεδρος της Κοινοβουλευτικής Ομάδας του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ Ρένα Δούρου άσκησε επίσης κριτική.
«Για το τουρκολιβυκό μιλάω και μιλάμε και έχει μαλλιάσει η γλώσσα μου από το 2019», δήλωσε στη Ναυτεμπορική TV.
Και πρόσθεσε:
«Αυτό που βλέπουμε αυτές τις τελευταίες ώρες είναι το χρονικό ενός προαναγγελθέντος θανάτου».
Η τοποθέτησή της εντάσσεται στην αντιπαράθεση για το κατά πόσον οι κυβερνητικές πρωτοβουλίες απέναντι στη Λιβύη υπήρξαν επαρκείς.
Βελόπουλος: «Να παραιτηθεί όλο το υπουργείο Εξωτερικών»
Ακόμη πιο αυστηρή ήταν η τοποθέτηση του προέδρου της Ελληνικής Λύσης Κυριάκου Βελόπουλου.
«Μετά από το ναυάγιο αυτό, πρέπει να παραιτηθεί όλο το Υπουργείο Εξωτερικών για να διατηρήσουμε τουλάχιστον την εθνική μας αξιοπρέπεια», δήλωσε.
Η δήλωση προστίθεται στο κύμα πολιτικών αντιδράσεων, χωρίς να αναιρεί τη διαφορετική νομική εκτίμηση που διατυπώνει η κυβέρνηση.
Το μεγάλο ερώτημα για το Μαξίμου: Τι αλλάζει μετά τη στροφή Χαφτάρ;
Η αντιπαράθεση για το τουρκολιβυκό μνημόνιο έχει πλέον τρία διακριτά επίπεδα.
Το πρώτο είναι νομικό: η Αθήνα απορρίπτει τη συμφωνία και υποστηρίζει ότι δεν μπορεί να θίξει τα ελληνικά δικαιώματα.
Το δεύτερο είναι διπλωματικό: η Άγκυρα έχει ενισχύσει τις σχέσεις της με την ανατολική Λιβύη, περιορίζοντας την αποτελεσματικότητα της προηγούμενης αντιπαράθεσης ανάμεσα στο στρατόπεδο Χαφτάρ και την κυβέρνηση της Τρίπολης.
Το τρίτο είναι πολιτικό: οι δημόσιες επικρίσεις προς τους κυβερνητικούς χειρισμούς προέρχονται από την αντιπολίτευση, ειδικούς, τον Αντώνη Σαμαρά και τουλάχιστον έναν εν ενεργεία βουλευτή της Νέας Δημοκρατίας.
Η ελληνική κυβέρνηση επιμένει ότι διαθέτει σχέδιο, διεθνείς συμμαχίες και διπλωματικά μέσα για την υπεράσπιση των εθνικών συμφερόντων.
Η επόμενη περίοδος θα δείξει ποιες πρωτοβουλίες θα αναληφθούν απέναντι στα διαφορετικά κέντρα εξουσίας της Λιβύης και πώς θα αξιοποιηθούν οι ευρωπαϊκές και περιφερειακές συνεργασίες.
Το πολιτικό ερώτημα που παραμένει είναι σαφές: Μπορεί η Αθήνα να ανακτήσει διπλωματικό έδαφος στη Λιβύη, την ώρα που η Άγκυρα διευρύνει την επιρροή της και στο στρατόπεδο Χαφτάρ;
Πηγή: pagenews.gr