Με μια παρέμβαση που συνδυάζει την υπεράσπιση των ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων με την ανάγκη προσεκτικών διπλωματικών κινήσεων, ο βουλευτής της Νέας Δημοκρατίας Ευριπίδης Στυλιανίδης τοποθετήθηκε για τις εξελίξεις γύρω από το τουρκολιβυκό μνημόνιο και τους πανηγυρισμούς της Άγκυρας.
Ο πρώην υπουργός χαρακτήρισε το μνημόνιο «ανυπόστατο», υποστηρίζοντας ότι δεν διαθέτει νόμιμη βάση, ενώ διαχώρισε τη νομική αξιολόγηση από την πολιτική και τη διπλωματική διαχείριση.
Παράλληλα, αναφέρθηκε σε δύο επιλογές που θα μπορούσε να εξετάσει η Αθήνα: την επέκταση της οριοθέτησης Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης με την Αίγυπτο και την επέκταση της ελληνικής αιγιαλίτιδας ζώνης στα 12 ναυτικά μίλια στη συγκεκριμένη περιοχή.
Η παρέμβασή του έχει ιδιαίτερο πολιτικό ενδιαφέρον, καθώς δεν περιορίστηκε στην απόρριψη των τουρκικών ισχυρισμών. Έθεσε το ερώτημα ποια ελληνική κίνηση θα μπορούσε να παράγει συγκεκριμένα και διεθνώς αναγνωρίσιμα νομικά αποτελέσματα.
«Τρεις διαστάσεις: Νομική, πολιτική και διπλωματική»
Ο Ευριπίδης Στυλιανίδης κλήθηκε να σχολιάσει τους τουρκικούς ισχυρισμούς περί εγκυρότητας του μνημονίου και κατά πόσο οι πρόσφατες εξελίξεις δημιουργούν νέα δυσμενή δεδομένα για την Ελλάδα.
Η απάντησή του ξεκίνησε με έναν σαφή διαχωρισμό.
«Κοιτάξτε, υπάρχουν τρεις διαστάσεις τις οποίες πρέπει να τις δούμε χωριστά. Είναι η νομική διάσταση, η πολιτική διάσταση και η διπλωματική διάσταση», ανέφερε.
Με αυτόν τον τρόπο θέλησε να διαχωρίσει τη νομική υπόσταση της συμφωνίας από τις πολιτικές εντυπώσεις που δημιουργούν οι κινήσεις της Τουρκίας και της Λιβύης.
Η διάκριση έχει σημασία, καθώς μια διπλωματική εξέλιξη μπορεί να προκαλεί ανησυχία ή να μεταβάλλει τους πολιτικούς συσχετισμούς χωρίς αυτό να σημαίνει ότι οι σχετικοί νομικοί ισχυρισμοί γίνονται αυτομάτως αποδεκτοί από τρίτα κράτη.
«Το μνημόνιο είναι ανυπόστατο – Δεν παράγει νομικά αποτελέσματα»
Στο νομικό σκέλος της τοποθέτησής του, ο βουλευτής της Νέας Δημοκρατίας ήταν κατηγορηματικός.
«Ως προς τη νομική διάσταση, είναι πλήρως άδικοι οι Τούρκοι, διότι μιλούμε για ένα ανυπόστατο μνημόνιο, το οποίο δεν έχει κανένα μα κανένα έρεισμα», υποστήριξε.
Σύμφωνα με τον ίδιο, οι θέσεις στις οποίες στηρίζεται η συμφωνία Τουρκίας και Λιβύης είναι εσφαλμένες.
«Οι βάσεις σκέψης και επιχειρημάτων των δύο πλευρών που το συνυπέγραψαν είναι λανθασμένες», σημείωσε.
Ο Στυλιανίδης επικεντρώθηκε στο ζήτημα της επήρειας των νησιών στις θαλάσσιες ζώνες, υποστηρίζοντας ότι η τουρκική επιχειρηματολογία παραγνωρίζει δικαιώματα που προβλέπει το Διεθνές Δίκαιο.
«Το Διεθνές Δίκαιο αναγνωρίζει υφαλοκρηπίδα και ΑΟΖ στα κατοικήσιμα ή αξιοποιήσιμα νησιά», ανέφερε, παραπέμποντας στο νομικό καθεστώς των θαλάσσιων ζωνών.
Η αναφορά του αφορά την ελληνική θέση ότι η ύπαρξη νησιωτικών εδαφών ανάμεσα στις ακτές της Τουρκίας και της Λιβύης δεν μπορεί να αγνοηθεί κατά την οριοθέτηση.
Η απάντηση στους πανηγυρισμούς της Άγκυρας
Ο πρώην υπουργός σχολίασε και το κλίμα ικανοποίησης που εκφράστηκε από τουρκικής πλευράς μετά τις εξελίξεις στη Λιβύη.
«Είναι κάτι που μπορεί να διασκεδάζει αυτή τη στιγμή τους Τούρκους και τους Λίβυους, αλλά επί της ουσίας δεν παράγει νομικά αποτελέσματα», υποστήριξε.
Και επανέλαβε:
«Είναι ανυπόστατο».
Ο Στυλιανίδης επικαλέστηκε επίσης τη θέση της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η οποία έχει απορρίψει τις θαλάσσιες οριοθετήσεις του τουρκολιβυκού μνημονίου ως παραβιάζουσες κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων κρατών και μη παράγουσες έννομα αποτελέσματα για τρίτα κράτη.
Ωστόσο, η πολιτική αποδοκιμασία της συμφωνίας και η δυνατότητα Τουρκίας και Λιβύης να την επικαλούνται στις μεταξύ τους σχέσεις αποτελούν διαφορετικά ζητήματα.
Η ουσία της ελληνικής αντίδρασης, σύμφωνα με τη συλλογιστική του βουλευτή, βρίσκεται στο να μην περιοριστεί η Αθήνα στη διατύπωση νομικών αντιρρήσεων.
«Η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν μίλησε για κυρώσεις που θα θέλαμε»
Ιδιαίτερη σημασία είχε η επισήμανση του Ευριπίδη Στυλιανίδη για τα όρια της ευρωπαϊκής αντίδρασης.
«Η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν μίλησε για κυρώσεις που θα τις θέλαμε. Έχουμε απλά στήριξη», παρατήρησε.
Με αυτή τη φράση αναγνώρισε τη διαφορά ανάμεσα στην πολιτική και νομική υποστήριξη των ελληνικών θέσεων από την ΕΕ και στην υιοθέτηση πρόσθετων μέτρων πίεσης.
Η αναφορά του δεν ισοδυναμεί με ανακοίνωση ευρωπαϊκών κυρώσεων ή με βεβαιότητα ότι τέτοιες κυρώσεις θα αποφασιστούν.
Αντιθέτως, ανέδειξε ένα ανοιχτό ζήτημα της ελληνικής διπλωματίας: πώς μπορεί η ευρωπαϊκή υποστήριξη να μεταφραστεί σε αποτελεσματικότερη αντιμετώπιση των τουρκικών διεκδικήσεων.
«Δεν είμαστε στο τέλος – Έχουμε πολύ δρόμο μπροστά μας»
Στο πολιτικό σκέλος της ανάλυσής του, ο Στυλιανίδης εμφανίστηκε επιφυλακτικός απέναντι στις απόλυτες αξιολογήσεις των εξελίξεων.
«Ακούω πολλούς να μιλούν για νίκη ή για ήττα. Οι όροι αυτοί πρέπει να χρησιμοποιούνται στο τέλος ενός πολέμου, σε εισαγωγικά», ανέφερε.
Και συμπλήρωσε:
«Και δεν είμαστε στο τέλος. Είμαστε σε ένα ενδιάμεσο στάδιο. Έχουμε πολύ δρόμο ακόμα να προχωρήσουμε μπροστά μας».
Ο βουλευτής της Νέας Δημοκρατίας υπογράμμισε ότι σε μια μακρόχρονη διπλωματική αντιπαράθεση μπορεί να υπάρχουν τόσο θετικές όσο και αρνητικές στιγμές.
«Βεβαίως μπορεί να υπάρχουν δυσάρεστες στιγμές και ευχάριστες στιγμές», παρατήρησε.
Με την τοποθέτηση αυτή απέφυγε να χαρακτηρίσει τις τελευταίες εξελίξεις ως οριστική ελληνική αποτυχία ή ως τελική επικράτηση της Τουρκίας.
Αντίθετα, αντιμετώπισε το ζήτημα ως μια αντιπαράθεση που βρίσκεται σε εξέλιξη και απαιτεί συνέχιση της διπλωματικής προσπάθειας.
Πρώτη επιλογή: Νέα οριοθέτηση ΑΟΖ με την Αίγυπτο
Περνώντας στο διπλωματικό πεδίο, ο Ευριπίδης Στυλιανίδης παρουσίασε μια συγκεκριμένη κατεύθυνση ελληνικής αντίδρασης.
«Μία, παραδείγματος χάρη, απάντηση θα ήταν […] μια συμφωνία με την Αίγυπτο που να επεκτείνει την οριοθέτηση της ΑΟΖ μεταξύ των δύο χωρών», ανέφερε.
Κατά την άποψή του, μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να ενισχύσει εμπράκτως την ελληνική θέση απέναντι στους τουρκικούς ισχυρισμούς.
«Και έτσι στην πράξη να διασπά νομίμως αυτό το οποίο προσπαθεί να ισχυριστεί η Τουρκία», πρόσθεσε.
Η Ελλάδα και η Αίγυπτος έχουν ήδη προχωρήσει σε συμφωνία μερικής οριοθέτησης ΑΟΖ το 2020.
Η προοπτική επέκτασης της οριοθέτησης αφορά ένα διαφορετικό, πρόσθετο διπλωματικό βήμα, το οποίο προϋποθέτει νέα συμφωνία μεταξύ των δύο χωρών.
Η πρόταση Στυλιανίδη αναδεικνύει τη σημασία της συνεργασίας Αθήνας και Καΐρου στην Ανατολική Μεσόγειο, χωρίς να σημαίνει ότι μια νέα συμφωνία έχει ήδη ολοκληρωθεί.
Δεύτερη επιλογή: Επέκταση στα 12 ναυτικά μίλια
Ακόμη μεγαλύτερο ενδιαφέρον παρουσίασε η αναφορά του πρώην υπουργού στην επέκταση της ελληνικής αιγιαλίτιδας ζώνης.
«Μία άλλη θα μπορούσε να είναι η μονομερής νόμιμη ενέργεια της Ελλάδος να επεκτείνει την αιγιαλίτιδα ζώνη της στα 12 μίλια», δήλωσε.
Η Ελλάδα διαθέτει, σύμφωνα με το Δίκαιο της Θάλασσας, δικαίωμα καθορισμού της αιγιαλίτιδας ζώνης έως τα 12 ναυτικά μίλια, με την εφαρμογή του να συνδέεται με τις συγκεκριμένες γεωγραφικές και νομικές συνθήκες.
Ο Στυλιανίδης παρουσίασε την επέκταση ως μια δυνητική ελληνική κίνηση με πρακτικά αποτελέσματα.
Ωστόσο, δεν υποστήριξε ότι η σχετική απόφαση μπορεί να ληφθεί χωρίς προηγούμενη αξιολόγηση των συνθηκών.
Αντίθετα, επέμεινε στη διάκριση ανάμεσα στη δυνατότητα λήψης μιας απόφασης και στην ικανότητα της χώρας να την υποστηρίξει αποτελεσματικά.
«Άλλο να το αποφασίσεις, άλλο να το υπερασπιστείς στην πράξη»
Όταν ρωτήθηκε εάν έχει έρθει η ώρα για την επέκταση των χωρικών υδάτων, ο Ευριπίδης Στυλιανίδης απέφυγε μια απόλυτη απάντηση.
Χρησιμοποίησε μάλιστα μια χαρακτηριστική μεταφορά.
«Θα μπορούσα να σας το απαντήσω αν ήμουν στην κορυφή του βουνού και έβλεπα όλες τις πλαγιές. Αυτή τη στιγμή εγώ μιλώ από μια πλαγιά», ανέφερε.
Με αυτή τη διατύπωση αναγνώρισε ότι η τελική απόφαση ανήκει σε όσους διαθέτουν τη συνολική εικόνα των διπλωματικών, αμυντικών και γεωπολιτικών δεδομένων.
«Ο εκάστοτε έχων την ευθύνη είναι αυτός που θα αξιολογήσει εάν υπάρχουν οι δυνατότητες», σημείωσε.
Και εξήγησε ποιο θεωρεί το κρίσιμο ζήτημα:
«Όχι να γίνει κάτι τέτοιο. Αυτό μπορεί να γίνει αυτοστιγμεί. Να το υπερασπιστούμε στην πράξη».
Η συγκεκριμένη επισήμανση αποτελεί κεντρικό στοιχείο της τοποθέτησής του.
Ο Στυλιανίδης δεν αμφισβήτησε το ελληνικό δικαίωμα επέκτασης, αλλά υπογράμμισε την ανάγκη η άσκησή του να εντάσσεται σε ολοκληρωμένο εθνικό σχεδιασμό.
«Να μη μπλέκουμε τα εθνικά θέματα με την εσωτερική αντιπαράθεση»
Κατά τη διάρκεια της συζήτησης τέθηκε και το ζήτημα των πολιτικών επικρίσεων που έχουν διατυπωθεί για τη διαχείριση του τουρκολιβυκού μνημονίου.
Ο Ευριπίδης Στυλιανίδης απέφυγε να μετατρέψει τη συζήτηση σε εσωκομματική ή διακομματική αντιπαράθεση.
«Δεν θέλω να το μπλέξουμε τώρα με τα εθνικά θέματα», ανέφερε.
Και συνέχισε, επιμένοντας στην ανάγκη διαχωρισμού της εξωτερικής πολιτικής από τις εσωτερικές πολιτικές διαφωνίες.
Η θέση αυτή συνδέεται με την ευρύτερη προσέγγισή του ότι η αξιολόγηση των ελληνοτουρκικών εξελίξεων δεν μπορεί να εξαντλείται σε χαρακτηρισμούς περί επιτυχίας ή αποτυχίας.
Αντιθέτως, ο ίδιος ζήτησε να εξεταστούν οι διαθέσιμες επιλογές και οι συνέπειές τους.
Το μήνυμα προς Υπουργείο Εξωτερικών και Υπουργείο Άμυνας
Ο Στυλιανίδης κατέληξε επισημαίνοντας ότι η ελληνική αντίδραση πρέπει να αποτελέσει αντικείμενο προσεκτικής εξέτασης από τα αρμόδια υπουργεία.
«Θα πρέπει να μελετηθεί από το Υπουργείο Εξωτερικών και από το Υπουργείο Άμυνας σε υψηλότατο επίπεδο ποιας μορφής αντίδραση πρέπει να επιλέξει η Ελλάδα», ανέφερε.
Στη συνέχεια προσδιόρισε το βασικό κριτήριο μιας τέτοιας επιλογής.
«Η οποία να παράγει νομικά αποτελέσματα διεθνώς αποδεκτά και έτσι να αποστομώσει στην πράξη όλη αυτή την αυθαίρετη και παράνομη πράξη της Τουρκίας», υποστήριξε.
Ο πρώην υπουργός επανέφερε τις δύο επιλογές που είχε ήδη περιγράψει: τη διεύρυνση της οριοθέτησης με την Αίγυπτο και την επέκταση της αιγιαλίτιδας ζώνης στη συγκεκριμένη περιοχή.
Η παρέμβασή του δεν αποτέλεσε κυβερνητική εξαγγελία ούτε προαναγγελία άμεσης απόφασης.
Ήταν μια δημόσια τοποθέτηση βουλευτή της κυβερνητικής παράταξης, με συγκεκριμένες προτάσεις για τη διπλωματική αντιμετώπιση του τουρκολιβυκού μνημονίου.
Η επόμενη ημέρα για την Αθήνα
Η τοποθέτηση του Ευριπίδη Στυλιανίδη αναδεικνύει τρία διαφορετικά επίπεδα της ελληνικής στρατηγικής στην Ανατολική Μεσόγειο.
Στο νομικό επίπεδο, ο βουλευτής απορρίπτει τη βάση των τουρκικών διεκδικήσεων.
Στο πολιτικό επίπεδο, επισημαίνει ότι η αντιπαράθεση βρίσκεται σε εξέλιξη και δεν προσφέρεται για οριστικούς χαρακτηρισμούς περί νίκης ή ήττας.
Στο διπλωματικό επίπεδο, ζητά να εξεταστούν κινήσεις που θα δημιουργούν συγκεκριμένα αποτελέσματα και θα ενισχύουν την ελληνική θέση.
Η προοπτική νέας συμφωνίας με την Αίγυπτο και η δυνατότητα επέκτασης της αιγιαλίτιδας ζώνης στα 12 ναυτικά μίλια αποτελούν τις δύο επιλογές που ανέδειξε περισσότερο.
Το κεντρικό μήνυμα της παρέμβασής του ήταν ότι η Ελλάδα πρέπει να συνδυάζει την επίκληση του Διεθνούς Δικαίου με την προσεκτική επιλογή συγκεκριμένων διπλωματικών ενεργειών.
«Έχουμε πολύ δρόμο ακόμα να προχωρήσουμε μπροστά μας», υπογράμμισε.
Και αυτή η φράση αποτυπώνει τη βασική του εκτίμηση: οι εξελίξεις στη Λιβύη δεν κλείνουν τη διπλωματική αντιπαράθεση, αλλά καθιστούν κρίσιμη την επιλογή των επόμενων ελληνικών κινήσεων.
Πηγή: pagenews.gr