Ουκρανία: Το αμερικανικό παζάρι με ΕΕ και Nord Stream — Τα ανταλλάγματα που δεν ελέγχει ο Τραμπ

Ένταξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση αντί για ΝΑΤΟ και οικονομικά οφέλη για τη Μόσχα περιλαμβάνει το φερόμενο σχέδιο που αποκαλύπτει ο Economist. Όμως δύο κρίσιμα κλειδιά βρίσκονται στην Ευρώπη: η διεύρυνση και η ενεργειακή πολιτική.

Ένα ευρύτερο γεωπολιτικό και οικονομικό πακέτο για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία φέρεται να επεξεργάζεται η Ουάσινγκτον, συνδέοντας την ασφάλεια του Κιέβου με την ευρωπαϊκή του προοπτική και την αποκατάσταση οικονομικών σχέσεων με τη Ρωσία.

Σύμφωνα με δημοσίευμα του Economist, οι αμερικανικές προτάσεις περιλαμβάνουν ευρωπαϊκή ένταξη και επενδύσεις για την Ουκρανία, με αντάλλαγμα την εγκατάλειψη της επιδίωξης συμμετοχής στο ΝΑΤΟ. Για τη Μόσχα, στο τραπέζι φέρονται να βρίσκονται εμπορικές συμφωνίες, χαλάρωση κυρώσεων και πολιτική εξομάλυνση.

Το καθοριστικό ζήτημα, ωστόσο, είναι ότι η Ουάσινγκτον δεν μπορεί να παραδώσει μονομερώς ορισμένα από τα σημαντικότερα ανταλλάγματα που συζητά. Η ένταξη της Ουκρανίας στην ΕΕ και η επιστροφή ρωσικού αερίου στην ευρωπαϊκή αγορά απαιτούν αποφάσεις των ίδιων των Ευρωπαίων.

Τι περιλαμβάνει το φερόμενο σχέδιο

Το πλαίσιο που περιγράφεται στο δημοσίευμα συνδυάζει στρατιωτικές, πολιτικές και οικονομικές ρυθμίσεις.

Για την Ουκρανία προβλέπεται επενδυτικό πακέτο και προοπτική ένταξης στην Ευρωπαϊκή Ένωση, με εγκατάλειψη της νατοϊκής υποψηφιότητας. Περιλαμβάνεται επίσης πρόταση για αποστρατιωτικοποιημένη ζώνη στο Ντονμπάς, χωρίς να έχει δημοσιοποιηθεί συμφωνημένος χάρτης ή μηχανισμός επιτήρησης.

Για τη Ρωσία, οι προτάσεις φέρονται να περιλαμβάνουν οικονομικές συνεργασίες με αμερικανικές επιχειρήσεις, ελάφρυνση κυρώσεων και αποκατάσταση πολιτικών σχέσεων με την Ουάσινγκτον.

Στο ενεργειακό σκέλος αναφέρεται ακόμη η επανέναρξη εξαγωγών ρωσικού φυσικού αερίου προς την Ευρώπη, συμπεριλαμβανομένης της επαναλειτουργίας των Nord Stream.

Πρόκειται για περιγραφές διαπραγματευτικών προτάσεων, χωρίς ανακοινωμένη τελική συμφωνία ή αποδοχή των όρων από το Κίεβο.

Η ανησυχία του Κιέβου: Οικονομικά οφέλη στη Ρωσία πριν από την ειρήνη

Σύμφωνα με το δημοσίευμα, Ουκρανοί αξιωματούχοι γνωρίζουν το γενικό περίγραμμα των προτάσεων, χωρίς να έχουν λάβει όλες τις λεπτομέρειες.

Η ανησυχία που μεταφέρεται από ουκρανικής πλευράς αφορά κυρίως τη σειρά εφαρμογής: μήπως οι οικονομικές συμφωνίες με τη Μόσχα προηγηθούν της πραγματικής παύσης του πολέμου.

Ένα τέτοιο ενδεχόμενο θα επέτρεπε στη Ρωσία να αποκομίσει οφέλη ενώ οι στρατιωτικές επιχειρήσεις συνεχίζονται. Γι’ αυτό το ζήτημα των ανταλλαγμάτων συνδέεται αναπόφευκτα με τους όρους εφαρμογής, την επιτήρηση και τις συνέπειες ενδεχόμενης παραβίασης μιας συμφωνίας.

Η ένταξη στην ΕΕ δεν αποφασίζεται στον Λευκό Οίκο

Η αμερικανική στήριξη μπορεί να έχει σημαντικό διπλωματικό βάρος. Δεν υποκαθιστά, όμως, την ευρωπαϊκή διαδικασία προσχώρησης.

Η ένταξη απαιτεί ολοκλήρωση διαπραγματεύσεων, εκπλήρωση των σχετικών προϋποθέσεων, συγκατάθεση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και ομόφωνη έγκριση του Συμβουλίου. Η συνθήκη προσχώρησης πρέπει στη συνέχεια να επικυρωθεί από όλα τα κράτη μέλη και την υποψήφια χώρα.

Συνεπώς, μια αμερικανική δέσμευση υπέρ της ουκρανικής ένταξης δεν ισοδυναμεί με εξασφαλισμένη ημερομηνία εισόδου.

Εδώ βρίσκεται και η ευρωπαϊκή πολιτική διάσταση του σχεδίου: οι Βρυξέλλες και οι εθνικές πρωτεύουσες θα κληθούν να αποφασίσουν αν και πώς η διεύρυνση μπορεί να ενταχθεί σε μια ειρηνευτική διευθέτηση.

Nord Stream: Πρόταση αντίθετη με τη σημερινή ευρωπαϊκή πορεία

Ανάλογο εμπόδιο συναντά το ενεργειακό σκέλος.

Η ΕΕ υιοθέτησε τον Ιανουάριο του 2026 δεσμευτικό πλαίσιο σταδιακής απαγόρευσης εισαγωγών ρωσικού φυσικού αερίου. Το χρονοδιάγραμμα προβλέπει πλήρη απαγόρευση για το ρωσικό LNG από τις αρχές του 2027 και για το αέριο μέσω αγωγών από το φθινόπωρο του ίδιου έτους.

Η πολιτική κατεύθυνση είχε αποτυπωθεί από τον Κύπριο υπουργό Ενέργειας, Μιχάλη Δαμιανό, κατά την υιοθέτηση του κανονισμού:

«Απεξαρτόμαστε από την επιζήμια εξάρτηση από το ρωσικό αέριο».

Επομένως, η προτεινόμενη επιστροφή ρωσικών ροών δεν αποτελεί απλή εμπορική διευθέτηση. Θα απαιτούσε αλλαγές στο ευρωπαϊκό πλαίσιο, καθώς και αντιμετώπιση των επιμέρους νομικών, κανονιστικών και τεχνικών εμποδίων.

Η αμερικανική διαπραγμάτευση με τη Ρωσία δεν μπορεί από μόνη της να ανοίξει ξανά την ευρωπαϊκή αγορά.

Εγγυήσεις ασφαλείας: Το δυσκολότερο αντάλλαγμα

Για το Κίεβο, το κεντρικό ερώτημα παραμένει ποιος θα εγγυηθεί την ασφάλεια της χώρας μετά από μια συμφωνία και με ποιες δεσμεύσεις.

Η ουκρανική πλευρά επιδιώκει εφαρμόσιμες εγγυήσεις, με αμερικανική συμμετοχή και θεσμική κατοχύρωση. Η αναφορά σε εγγυήσεις στα πρότυπα του Άρθρου 5 δεν σημαίνει ότι έχει συμφωνηθεί αντίστοιχη υποχρέωση συλλογικής άμυνας.

Χρειάζεται να διευκρινιστούν οι δεσμεύσεις των εγγυητριών χωρών, οι διαδικασίες ενεργοποίησης και η αντίδραση σε νέα επίθεση. Η οικονομική ανοικοδόμηση και η ευρωπαϊκή προοπτική δεν επιλύουν αυτομάτως αυτά τα ερωτήματα.

Νέος γύρος στο Άμπου Ντάμπι τον Νοέμβριο

Στο μεταξύ, η διπλωματική κινητικότητα συνεχίζεται μετά τις επαφές του Στιβ Γουίτκοφ με τον Βολοντίμιρ Ζελένσκικαι Ευρωπαίους ηγέτες στο Όσλο και τη συνάντησή του με τον Βλαντίμιρ Πούτιν στην Αγία Πετρούπολη.

Ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου, Ντμίτρι Πέσκοφ, δήλωσε στις 23 Οκτωβρίου ότι οι επόμενες συνομιλίες προγραμματίζονται:

«Για το πρώτο μισό του Νοεμβρίου στο Άμπου Ντάμπι», προσθέτοντας ότι «θα πραγματοποιηθούν σε τριμερή μορφή».

Η προοπτική επανέναρξης συνομιλιών δημιουργεί νέο διπλωματικό παράθυρο. Το περιεχόμενο, όμως, του φερόμενου σχεδίου δείχνει ότι μια βιώσιμη συμφωνία θα χρειαστεί περισσότερα από συνεννόηση Ουάσινγκτον–Μόσχας: αποδοχή από την Ουκρανία και ευρωπαϊκές αποφάσεις για όσα αφορούν την ίδια την Ευρώπη.

Πηγή: pagenews.gr