Σε μια από τις πλέον φορτισμένες διπλωματικά συναντήσεις της G20 εξελίσσεται η διήμερη σύνοδος των υπουργών Εξωτερικών στην Ατλάντα, με την παρουσία του Σεργκέι Λαβρόφ να προκαλεί αντιδράσεις μεταξύ των δυτικών αντιπροσωπειών και τον Αμερικανό υπουργό Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο να επιχειρεί να διατηρήσει ανοιχτούς τους διαύλους συνεννόησης.
Η Ουάσιγκτον φιλοδοξεί να μετατοπίσει το βάρος της συνόδου στην οικονομική συνεργασία, στις εμπορικές ανισορροπίες και στην ασφάλεια των κρίσιμων πρώτων υλών. Ωστόσο, οι πόλεμοι στην Ουκρανία και τη Μέση Ανατολή, καθώς και οι επιλογές της κυβέρνησης Ντόναλντ Τραμπ απέναντι στη Μόσχα, βρίσκονται στο επίκεντρο των διπλωματικών διαφωνιών.
Σύμφωνα με το Reuters, οι εντάσεις είναι τόσο έντονες ώστε ακόμη και η καθιερωμένη ομαδική φωτογραφία των υπουργών έχει μετατραπεί σε αντικείμενο αντιπαράθεσης.
Το περιστατικό αποτυπώνει μια βαθύτερη δυσκολία: η G20 καλείται να διαμορφώσει κοινές απαντήσεις στις διεθνείς κρίσεις, την ώρα που τα ίδια τα μέλη της διαφωνούν για την αντιμετώπιση της Ρωσίας, την εμπορική πολιτική και τη νέα ισορροπία δυνάμεων μεταξύ ΗΠΑ και Κίνας.
Ρούμπιο: «Οι κρίσεις απειλούν την ενέργεια, τα τρόφιμα και το παγκόσμιο εμπόριο»
Στην εναρκτήρια τοποθέτησή του, ο Μάρκο Ρούμπιο προειδοποίησε ότι οι διαδοχικές γεωπολιτικές κρίσεις δημιουργούν σοβαρούς κινδύνους για την παγκόσμια οικονομική τάξη.
Ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών αναφέρθηκε ιδιαίτερα στην ασφάλεια του ενεργειακού εφοδιασμού, στις διεθνείς αλυσίδες τροφίμων, στο εμπόριο και στην ελευθερία της ναυσιπλοΐας.
«Έχουμε αναλάβει, εκ μέρους των χωρών που υπηρετούμε, να συνεργαζόμαστε μεταξύ μας, να συντονίζουμε τις απαντήσεις μας στις αναδυόμενες κρίσεις και να προστατεύουμε τα κοινά μας συμφέροντα», δήλωσε.
Και πρόσθεσε:
«Μπορούμε να συμβάλουμε στη δημιουργία των προϋποθέσεων για μεγαλύτερη γεωπολιτική σταθερότητα και για την ευρύτερη ατζέντα οικονομικής ευημερίας που θα εξετάσουν οι ηγέτες μας».
Η τοποθέτηση Ρούμπιο αποτυπώνει την προσπάθεια της αμερικανικής προεδρίας της G20 να αναζητήσει πεδία συνεργασίας παρά τις σοβαρές πολιτικές διαφωνίες.
Ωστόσο, οι αντιδράσεις γύρω από τη συμμετοχή του Λαβρόφ αναδεικνύουν πόσο δύσκολη παραμένει η επίτευξη συναίνεσης.
«Καμία κανονικότητα με τη Ρωσία» – Η Γερμανία αρνείται φωτογραφία με τον Λαβρόφ
Η παρουσία του Ρώσου υπουργού Εξωτερικών έχει προκαλέσει ιδιαίτερη δυσαρέσκεια σε ευρωπαϊκές αντιπροσωπείες.
Η παραδοσιακή οικογενειακή φωτογραφία της G20 δεν περιλαμβανόταν στο επίσημο πρόγραμμα του Ρούμπιο, αφού ορισμένοι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι είχαν ξεκαθαρίσει ότι δεν επιθυμούσαν να φωτογραφηθούν μαζί με τον Λαβρόφ.
Σύμφωνα με δυτικό διπλωμάτη που επικαλείται το Reuters, περίπου το ένα τρίτο των συμμετεχόντων εξέφρασε αντιρρήσεις, μεταξύ των οποίων η Αυστραλία και ο Καναδάς.
Ο Γερμανός υπουργός Εξωτερικών Γιόχαν Βάντεφουλ διατύπωσε δημόσια την αντίθεση του Βερολίνου.
«Σε καμία περίπτωση δεν θα υπάρξει οικογενειακή φωτογραφία με Ευρωπαίους εταίρους και τον κ. Λαβρόφ μαζί», δήλωσε στους δημοσιογράφους.
Και εξήγησε:
«Όπως είπα και χθες, δεν υπάρχει κανονικότητα στις σχέσεις με τη Ρωσία».
Ο Βάντεφουλ εκτίμησε ότι η καθιερωμένη φωτογράφιση ενδέχεται να ακυρωθεί πλήρως.
Η στάση της Γερμανίας αντανακλά την ευρύτερη ευρωπαϊκή θέση ότι η συμμετοχή της Ρωσίας σε πολυμερείς οργανισμούς δεν συνεπάγεται επιστροφή στις συνήθεις διπλωματικές σχέσεις όσο συνεχίζεται ο πόλεμος στην Ουκρανία.
Απουσίες με πολιτικό βάρος: Καναδάς και Νότια Αφρική
Από την εναρκτήρια συνεδρίαση απουσίαζε η υπουργός Εξωτερικών του Καναδά, Ανίτα Άναντ, η οποία είχε ασκήσει κριτική στη συμμετοχή του Λαβρόφ.
Εκπρόσωπός της διευκρίνισε ότι η καθυστέρηση οφειλόταν στη μετάβασή της από τη σύνοδο Καναδά–Ευρωπαϊκής Ένωσης στο Μόντρεαλ.
Η απουσία της, επομένως, δεν μπορεί να αποδοθεί αυτομάτως σε διπλωματικό μποϊκοτάζ.
Διαφορετική είναι η περίπτωση της Νότιας Αφρικής.
Ο Νοτιοαφρικανός υπουργός δεν συμμετέχει στη σύνοδο, καθώς οι Ηνωμένες Πολιτείες, που ασκούν την εφετινή εκ περιτροπής προεδρία της G20, δεν προσκάλεσαν τη χώρα του.
Η εξέλιξη προσθέτει μία ακόμη εστία έντασης σε έναν οργανισμό που δημιουργήθηκε με στόχο τη συνεργασία μεγάλων ανεπτυγμένων και αναδυόμενων οικονομιών.
Η σκιά Τραμπ–Πούτιν και η δυσαρέσκεια για την αμερικανική πολιτική
Πέρα από την παρουσία του Λαβρόφ, οι αποφάσεις της κυβέρνησης Τραμπ απέναντι στη Ρωσία αποτελούν πρόσθετο σημείο τριβής.
Σύμφωνα με το Reuters, μεταξύ των ζητημάτων που ενδέχεται να τεθούν στις συζητήσεις περιλαμβάνονται πρόσφατες αμερικανικές αποφάσεις για την αγορά πετρελαϊκών προϊόντων και την εξαίρεση ορισμένων συναλλαγών από κυρώσεις.
Παράλληλα, αναφέρονται προβλήματα που αντιμετωπίζει η Ουκρανία με τις δορυφορικές υπηρεσίες Starshield.
Η Χάιντι Κρέμπο-Ρέντικερ, πρώην επικεφαλής οικονομολόγος του Στέιτ Ντιπάρτμεντ επί κυβέρνησης Μπαράκ Ομπάμα, διατύπωσε ιδιαίτερα επικριτική εκτίμηση για τη στάση της Ουάσιγκτον.
«Ακόμη κι αν δεν τεθεί το ζήτημα, είναι σίγουρα ο ελέφαντας στο δωμάτιο: ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες, και ιδιαίτερα ο Τραμπ, έχουν υιοθετήσει μια πολύ σαφή στάση μαζί με τον Πούτιν και εναντίον της Ουκρανίας», υποστήριξε.
Πρόκειται για την αξιολόγηση της πρώην Αμερικανίδας αξιωματούχου και όχι για κοινή θέση των μελών της G20.
Η συζήτηση διεξάγεται ενώ ο Τραμπ επιχειρεί να προωθήσει νέα συμφωνία κατάπαυσης του πυρός στην Ουκρανία.
Κάγια Κάλας: «Η Ρωσία πρέπει να λογοδοτήσει»
Η επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας, Κάγια Κάλας, προανήγγειλε ότι θα επιμείνει στην ανάγκη ενίσχυσης της υποστήριξης προς την Ουκρανία.
Παράλληλα, έθεσε στο επίκεντρο την προώθηση μηχανισμών λογοδοσίας για τις συνέπειες της ρωσικής εισβολής.
Σε ανάρτησή της στην πλατφόρμα X, η Κάλας υπογράμμισε:
«Η Ρωσία πρέπει να λογοδοτήσει».
Η ευρωπαϊκή πλευρά επιδιώκει πρόοδο στις διαδικασίες που αφορούν το Ειδικό Δικαστήριο και την Επιτροπή Αξιώσεων, μηχανισμούς που συνδέονται με τη διερεύνηση ευθυνών και τη διεκδίκηση αποζημιώσεων για τον πόλεμο.
Η στάση αυτή αναδεικνύει τη διαφορετική έμφαση που δίνουν οι ευρωπαϊκοί θεσμοί και η αμερικανική κυβέρνηση στη διαχείριση της ουκρανικής κρίσης.
Ενώ η Ουάσιγκτον επιδιώκει να επιταχύνει τις διαπραγματεύσεις, η ΕΕ τονίζει ότι οποιαδήποτε διπλωματική διαδικασία πρέπει να συνοδεύεται από υποστήριξη προς το Κίεβο και μηχανισμούς λογοδοσίας.
Η Κίνα, οι σπάνιες γαίες και η πρωτοβουλία Pax Silica
Η Ουάσιγκτον επιχειρεί ταυτόχρονα να αξιοποιήσει την προεδρία της G20 για την αντιμετώπιση της κυριαρχίας της Κίνας σε κρίσιμες πρώτες ύλες.
Ο Ρούμπιο προωθεί την πρωτοβουλία Pax Silica, η οποία αποσκοπεί στη δημιουργία συνεργασιών για ασφαλέστερες αλυσίδες εφοδιασμού σε σπάνιες γαίες, κρίσιμα ορυκτά και τεχνολογικούς πόρους.
Η αμερικανική στρατηγική συνδέεται με την προσπάθεια περιορισμού των εξαρτήσεων από την Κίνα, ιδιαίτερα σε τομείς που είναι κρίσιμοι για την αμυντική βιομηχανία, την τεχνητή νοημοσύνη και την παραγωγή προηγμένων ηλεκτρονικών συστημάτων.
Ωστόσο, η επίτευξη κοινής συμφωνίας στο σύνολο της G20 θεωρείται δύσκολη.
Η Κίνα αποτελεί μέλος της ομάδας, ενώ χώρες όπως η Βραζιλία και η Ινδία επιδιώκουν να διατηρήσουν οικονομικές σχέσεις τόσο με το Πεκίνο όσο και με την Ουάσιγκτον.
Η Κρέμπο-Ρέντικερ περιέγραψε τη σημερινή κατάσταση ως μια βαθύτερη διάσπαση των διεθνών συντονισμών.
«Έχουμε πολύ μεγαλύτερο διχασμό από οποιονδήποτε είχαμε στο παρελθόν», ανέφερε.
Και πρόσθεσε:
«Την τελευταία περίπου δεκαετία, οι χώρες της G7 τουλάχιστον συμφωνούσαν σε μια συντονισμένη πλατφόρμα πριν προσέλθουν στη G20. Τώρα δεν έχουμε πραγματικά ούτε αυτό».
Συμμαχίες μικρότερων ομάδων αντί για ομοφωνία
Η δυσκολία επίτευξης συναίνεσης οδηγεί την Ουάσιγκτον να εξετάζει πιο ευέλικτες μορφές συνεργασίας.
Ήδη, μετά την αποτυχία συμφωνίας στο σύνολο της G20 για την υπερβάλλουσα βιομηχανική παραγωγική ικανότητα, ορισμένοι υπουργοί Εμπορίου υποστήριξαν ξεχωριστή δήλωση υπό αμερικανική πρωτοβουλία.
Η Ελέιν Ντεζένσκι, από το Foundation for Defense of Democracies στην Ουάσιγκτον, εκτιμά ότι παρόμοιες συμφωνίες μεταξύ ομάδων κρατών μπορούν να προσφέρουν εναλλακτική οδό συνεργασίας.
«Το σωστό κριτήριο είναι κατά πόσο οι Ηνωμένες Πολιτείες μπορούν να οικοδομήσουν συνεργασία με εταίρους όταν η συναίνεση όλων των μελών φαίνεται ανέφικτη», δήλωσε.
Στο ίδιο πλαίσιο, τις επόμενες ημέρες αναμένεται στην Ατλάντα και συνάντηση της Quad, του σχήματος συνεργασίας ΗΠΑ, Ινδίας, Ιαπωνίας και Αυστραλίας.
Η εξέλιξη υπογραμμίζει την αυξανόμενη σημασία των μικρότερων διπλωματικών σχημάτων, τα οποία επιτρέπουν σε χώρες με κοινά συμφέροντα να προχωρούν σε συμφωνίες χωρίς να απαιτείται ομοφωνία ευρύτερων οργανισμών.
Η σύνοδος του Μαϊάμι και οι αμερικανικές ενδιάμεσες εκλογές
Οι συνομιλίες των υπουργών Εξωτερικών πραγματοποιούνται ενόψει της συνόδου κορυφής των ηγετών της G20, που έχει προγραμματιστεί για τις 14–16 Δεκεμβρίου στο Μαϊάμι.
Αξιωματούχος του Στέιτ Ντιπάρτμεντ ανέφερε ότι τέσσερις υπουργικές συναντήσεις που πραγματοποιήθηκαν μέσα στη χρονιά είχαν οδηγήσει σε επιμέρους συγκλίσεις, αλλά απαιτείται πρόσθετη εργασία για την προετοιμασία της συνόδου των ηγετών.
Το διπλωματικό περιβάλλον επηρεάζεται και από τις πολιτικές εξελίξεις στο εσωτερικό των Ηνωμένων Πολιτειών.
Η συνάντηση της Ατλάντα πραγματοποιείται λίγες ημέρες πριν από τις ενδιάμεσες εκλογές της 3ης Νοεμβρίου, οι οποίες θα καθορίσουν τη σύνθεση του Κογκρέσου και τους κοινοβουλευτικούς συσχετισμούς για το υπόλοιπο της προεδρικής θητείας Τραμπ.
Παράλληλα, τα τελευταία στοιχεία του αμερικανικού υπουργείου Εμπορίου δείχνουν ότι η οικονομία των ΗΠΑ αναπτύχθηκε το τρίτο τρίμηνο με τον ταχύτερο ρυθμό του τελευταίου έτους, ενισχυμένη από τις επενδύσεις στην τεχνητή νοημοσύνη.
Το Άμπου Ντάμπι στο επίκεντρο των επόμενων διαπραγματεύσεων
Παρά την απουσία της Ουκρανίας από τη σύνοδο των υπουργών Εξωτερικών της G20, το ουκρανικό ζήτημα εξακολουθεί να επηρεάζει τις συζητήσεις.
Σύμφωνα με το Reuters, Ρωσία, Ουκρανία και Ηνωμένες Πολιτείες αναμένεται να πραγματοποιήσουν τριμερείς συνομιλίες τεχνικού επιπέδου στο Άμπου Ντάμπι τον Νοέμβριο.
Η προοπτική των συνομιλιών αυτών αποτελεί μέρος της προσπάθειας της κυβέρνησης Τραμπ να επιτύχει κατάπαυση του πυρός.
Ωστόσο, η στάση των Ευρωπαίων υπουργών στην Ατλάντα δείχνει ότι η πορεία προς μια ενδεχόμενη συμφωνία θα συνοδεύεται από διαφωνίες όχι μόνο μεταξύ Μόσχας και Κιέβου, αλλά και μεταξύ των δυτικών συμμάχων.
Το ερώτημα για τη G20 παραμένει κατά πόσο οι υπουργοί μπορούν να καταλήξουν σε κοινές θέσεις για την οικονομική και γεωπολιτική σταθερότητα, παρά τις αποκλίνουσες προσεγγίσεις τους απέναντι στους πολέμους και στον ανταγωνισμό των μεγάλων δυνάμεων.
Πηγή: pagenews.gr