Ένα νέο, ιδιαίτερα ευαίσθητο κεφάλαιο στην ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική ασφάλειας ανοίγουν η Βρετανία και η Γαλλία, προετοιμάζοντας την πιθανή ανάπτυξη πολυεθνικής στρατιωτικής δύναμης στην Ουκρανία μετά από ενδεχόμενη συμφωνία κατάπαυσης του πυρός. Το κρίσιμο στοιχείο του σχεδιασμού είναι ότι οι Ευρωπαίοι στρατιώτες θα έχουν δικαίωμα να ανταποδώσουν τα πυρά εάν δεχθούν ρωσική επίθεση, ακόμη και αν η αποστολή τους έχει επισήμως χαρακτήρα σταθεροποίησης και υποστήριξης της ειρήνης.
Σύμφωνα με πληροφορίες που δημοσιεύει ο βρετανικός Guardian, δυτικοί αξιωματούχοι επιβεβαιώνουν ότι η υπό σχεδιασμό δύναμη θα διαθέτει κανόνες εμπλοκής που επιτρέπουν την ένοπλη αυτοάμυνα, ενώ θα επιχειρεί με τη μικρότερη δυνατή εξάρτηση από τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Η εξέλιξη αποκτά ιδιαίτερη γεωπολιτική σημασία, καθώς η Ευρώπη εξετάζει για πρώτη φορά σε αυτό το πλαίσιο μια στρατιωτική παρουσία στην Ουκρανία με δυνατότητα άμεσης αντίδρασης σε ρωσικές επιθέσεις, χωρίς να ενεργοποιείται αυτομάτως ο μηχανισμός του ΝΑΤΟ.
«Θα προστατεύσουμε τις δυνάμεις μας από οποιαδήποτε επιθετική ενέργεια»
Το Λονδίνο και το Παρίσι επιχειρούν να διαμορφώσουν ένα πλαίσιο στρατιωτικής αποτροπής που θα μπορούσε να λειτουργήσει ως εγγύηση ασφαλείας για το Κίεβο μετά τον τερματισμό των εχθροπραξιών.
Αξιωματούχος με γνώση των σχεδιασμών δήλωσε στον Guardian:
«Είναι σαφές ότι θα προστατεύσουμε τις δυνάμεις μας από οποιαδήποτε επιθετική ενέργεια».
Η ίδια πηγή διευκρίνισε ότι η δράση των δυτικών στρατευμάτων θα είναι «αμυντικού χαρακτήρα», επιχειρώντας να διαχωρίσει την αυτοάμυνα από την ενεργό συμμετοχή σε επιθετικές επιχειρήσεις εναντίον της Ρωσίας.
Ωστόσο, ακόμη και με αυτόν τον περιορισμό, η παρουσία βρετανικών, γαλλικών και άλλων ευρωπαϊκών στρατευμάτων στο ουκρανικό έδαφος δημιουργεί ένα δυνητικά επικίνδυνο σενάριο: μια ρωσική επίθεση με drones ή πυραύλους θα μπορούσε να προκαλέσει άμεση ανταπόδοση από ευρωπαϊκές δυνάμεις.
Το ερώτημα που παραμένει ανοιχτό είναι πώς θα αντιδρούσε η Μόσχα σε μια τέτοια στρατιωτική εμπλοκή και κατά πόσον ένα μεμονωμένο επεισόδιο θα μπορούσε να οδηγήσει σε ευρύτερη κλιμάκωση.
Άσκηση 2.800 στρατιωτικών στην Πολωνία – Οι 11 χώρες που συμμετέχουν
Η προετοιμασία δεν περιορίζεται σε διπλωματικές συζητήσεις.
Βρετανία και Γαλλία οργανώνουν την άσκηση Exercise Koalicja, η οποία προγραμματίζεται για τον Νοέμβριο στην Πολωνία και θα δοκιμάσει την ικανότητα ταχείας ανάπτυξης ευρωπαϊκών στρατιωτικών δυνάμεων στην Ουκρανία.
Στην άσκηση θα συμμετάσχουν συνολικά 2.800 στρατιώτες, ναύτες και στελέχη αεροπορικών δυνάμεων, προερχόμενοι από 11 χώρες.
Η Γαλλία θα διαθέσει 1.500 στρατιωτικούς από την 1η Μεραρχία της, ενώ η Βρετανία θα συμμετάσχει με 300 στελέχη της 7ης Ελαφράς Μηχανοκίνητης Ταξιαρχίας.
Στον σχεδιασμό συμμετέχουν επίσης η Πολωνία, η Γερμανία, το Βέλγιο, η Εσθονία, η Λιθουανία, η Ολλανδία, η Ισπανία, η Σουηδία και η Τουρκία.
Η συμμετοχή της Άγκυρας αποκτά ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καθώς η Τουρκία διατηρεί ανοικτούς διαύλους επικοινωνίας τόσο με το Κίεβο όσο και με τη Μόσχα, ενώ διαθέτει σημαντικές στρατιωτικές δυνατότητες στη Μαύρη Θάλασσα.
Ο Βρετανός αντιστράτηγος Τομ Μπέιτμαν, διοικητής της υπό σχεδιασμό δύναμης, υπογράμμισε ότι οι συμμετέχουσες χώρες δεσμεύονται να προσφέρουν:
«Ισχυρές και δεσμευτικές εγγυήσεις ασφαλείας για την Ουκρανία μετά την παύση των εχθροπραξιών».
Όπως εξήγησε, η άσκηση αποσκοπεί στην επίδειξη «στρατιωτικής ετοιμότητας, δυνατοτήτων ταχείας ανάπτυξης και ικανότητας αποτελεσματικής επιχειρησιακής δράσης».
Πρόκειται για την πρακτική δοκιμή σχεδίων που επεξεργάζονται οι ευρωπαϊκές στρατιωτικές ηγεσίες εδώ και περισσότερο από έναν χρόνο.
Χωρίς ΝΑΤΟ και χωρίς Starlink – Το ευρωπαϊκό σχέδιο στρατηγικής αυτονομίας
Μία από τις σημαντικότερες πτυχές του σχεδιασμού αφορά τον ρόλο των Ηνωμένων Πολιτειών.
Ο Μπέιτμαν ξεκαθάρισε ότι η πολυεθνική δύναμη θα λειτουργεί εκτός της δομής του ΝΑΤΟ, γεγονός που σημαίνει ότι δεν θα αποτελεί επίσημη αποστολή της Συμμαχίας.
Παράλληλα, οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις προετοιμάζονται για το ενδεχόμενο να επιχειρήσουν με ελάχιστη ή και καθόλου αμερικανική στρατιωτική υποστήριξη.
«Δεν εξαρτόμαστε από αμερικανικά συστήματα», ανέφερε χαρακτηριστικά δυτικός αξιωματούχος, απαντώντας σε ερώτηση για τη χρήση δορυφορικών επικοινωνιών Starlink.
Η επιλογή αυτή αντανακλά την αυξανόμενη ανησυχία των ευρωπαϊκών πρωτευουσών για την αξιοπιστία και τη διαθεσιμότητα κρίσιμων αμερικανικών τεχνολογικών υποδομών σε συνθήκες στρατιωτικής κρίσης.
Σύμφωνα με το βρετανικό δημοσίευμα, τον Οκτώβριο οι ΗΠΑ περιόρισαν για περίπου δέκα ημέρες την ουκρανική χρήση της στρατιωτικής παραλλαγής του Starlink, του Starshield, επηρεάζοντας αποστολές drones μεσαίας εμβέλειας.
Το περιστατικό ενίσχυσε τη συζήτηση για την ανάγκη δημιουργίας ανεξάρτητων ευρωπαϊκών δικτύων επικοινωνίας και επιχειρησιακού συντονισμού.
Η απόφαση αποκτά και πολιτική διάσταση, καθώς ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ έχει ξεκαθαρίσει ότι δεν προτίθεται να δεσμεύσει αμερικανικά στρατεύματα σε ειρηνευτική αποστολή στην Ουκρανία, ακόμη και εφόσον επιτευχθεί βιώσιμη κατάπαυση του πυρός.
Μαχητικά πάνω από την Ουκρανία και τουρκικός ρόλος στη Μαύρη Θάλασσα
Ο ευρωπαϊκός σχεδιασμός δεν περιορίζεται στην ανάπτυξη χερσαίων στρατιωτικών μονάδων.
Προβλέπει επίσης αεροπορικές και ναυτικές επιχειρήσεις με στόχο την αποκατάσταση βασικών λειτουργιών της ουκρανικής οικονομίας και των μεταφορών.
Στο τραπέζι βρίσκεται η χρησιμοποίηση μαχητικών αεροσκαφών για περιπολίες που θα συμβάλουν στην επαναλειτουργία των εμπορικών αεροδρομίων της Ουκρανίας.
Παράλληλα, εξετάζονται επιχειρήσεις εκκαθάρισης ναρκών στη Μαύρη Θάλασσα, προκειμένου να αποκατασταθούν ασφαλείς θαλάσσιοι διάδρομοι για τις εξαγωγές σιτηρών και το διεθνές εμπόριο.
Σύμφωνα με τον σχεδιασμό, η Τουρκία αναμένεται να αναλάβει ηγετικό ρόλο στις επιχειρήσεις ναρκαλιείας, αξιοποιώντας τη γεωγραφική της θέση και τη ναυτική της παρουσία στην περιοχή.
Η αποκατάσταση της θαλάσσιας εμπορικής δραστηριότητας αποτελεί κρίσιμο ζήτημα τόσο για την οικονομική ανάκαμψη της Ουκρανίας όσο και για τη διεθνή επισιτιστική ασφάλεια.
Το ενδεχόμενο νέας σύγκρουσης με τη Ρωσία
Παρά την επιχειρησιακή προετοιμασία, η ανάπτυξη της πολυεθνικής δύναμης παραμένει υποθετική και εξαρτάται από την επίτευξη συμφωνίας για τον τερματισμό ή την αναστολή των εχθροπραξιών.
Οι πρόσφατες διπλωματικές προσπάθειες δεν έχουν αποφέρει ουσιαστική πρόοδο, ενώ για αργότερα μέσα στον Νοέμβριο σχεδιάζονται νέες τριμερείς συνομιλίες με αμερικανική διαμεσολάβηση.
Την ίδια στιγμή, Ρωσία και Ουκρανία συνεχίζουν να πλήττουν ενεργειακές υποδομές, επιβεβαιώνοντας τη μεγάλη απόσταση που εξακολουθεί να χωρίζει τις δύο πλευρές.
Πρόσθετη ανησυχία προκάλεσαν οι κυβερνοεπιθέσεις στις εφαρμογές προειδοποίησης αεροπορικών επιδρομών, με τους χρήστες στην Ουκρανία να λαμβάνουν ψευδείς ειδοποιήσεις για πυρηνικές και χημικές απειλές, καθώς και για μάχες στους δρόμους.
Το ιστορικό των παραβιάσεων της κατάπαυσης του πυρός στην ανατολική Ουκρανία κατά την περίοδο 2014–2022 αποτελεί βασικό στοιχείο των δυτικών στρατιωτικών εκτιμήσεων.
Ακριβώς γι’ αυτό οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις επιδιώκουν να διαμορφώσουν μια δύναμη που δεν θα περιορίζεται σε συμβολική παρουσία, αλλά θα διαθέτει πραγματικές δυνατότητες προστασίας του προσωπικού της.
Μπέιτμαν: Προτεραιότητα η ανασυγκρότηση των ουκρανικών ενόπλων δυνάμεων
Ο διοικητής της πολυεθνικής δύναμης διευκρίνισε ότι ένας από τους βασικούς στόχους της αποστολής θα είναι η ανασυγκρότηση και ενίσχυση των στρατιωτικών δυνατοτήτων της Ουκρανίας μετά τον πόλεμο.
Η πρόθεση είναι οι δυτικές δυνάμεις να αναπτυχθούν μακριά από τις γραμμές του μετώπου, περιορίζοντας τον κίνδυνο άμεσης αντιπαράθεσης με ρωσικές μονάδες.
Ωστόσο, οι κανόνες εμπλοκής θα επιτρέπουν την αντιμετώπιση επιθέσεων με μη επανδρωμένα αεροσκάφη ή άλλα οπλικά συστήματα.
Ο αντιστράτηγος Τομ Μπέιτμαν επανέλαβε ότι η Βρετανία, η Γαλλία και οι ευρωπαϊκές χώρες που συμμετέχουν στον σχεδιασμό έχουν δεσμευθεί να παράσχουν «ισχυρές και δεσμευτικές εγγυήσεις ασφαλείας για την Ουκρανία μετά την παύση των εχθροπραξιών», ενώ η άσκηση στην Πολωνία θα δοκιμάσει στην πράξη τη «στρατιωτική ετοιμότητα, τις δυνατότητες ταχείας ανάπτυξης και την ικανότητα αποτελεσματικής επιχειρησιακής δράσης».
Πηγή: pagenews.gr