Μια διπλωματική διαπραγμάτευση με δύο παράλληλα μέτωπα βρίσκεται σε εξέλιξη για το μέλλον της Ουκρανίας. Στο Άμπου Ντάμπι αναμένεται να συζητηθούν οι όροι αποκλιμάκωσης του πολέμου, ενώ στις Βρυξέλλες οι Ηνωμένες Πολιτείες, οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις και διεθνείς χρηματοδοτικοί οργανισμοί εξετάζουν τις εγγυήσεις ασφαλείας και τις προϋποθέσεις οικονομικής ανάκαμψης της χώρας.
Για το Κίεβο, οι δύο διαδικασίες είναι αλληλένδετες. Μια ενδεχόμενη συμφωνία κατάπαυσης του πυρός θα έχει περιορισμένη οικονομική αξία εάν δεν συνοδεύεται από αξιόπιστη προστασία των ενεργειακών εγκαταστάσεων, των λιμανιών και των εμπορικών διαδρομών.
Αυτό είναι το πλαίσιο μέσα στο οποίο ο Ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι πραγματοποίησε, το βράδυ της Τετάρτης 4 Νοεμβρίου, τηλεφωνική συνομιλία διάρκειας μιάμισης ώρας με τους Αμερικανούς απεσταλμένους Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ.
Η επικοινωνία πραγματοποιήθηκε ενώ ο Ζελένσκι βρισκόταν στη Μαδρίτη και ενώ οι διπλωματικές ομάδες προετοιμάζονται για τις τριμερείς διαπραγματεύσεις Ουκρανίας, Ρωσίας και Ηνωμένων Πολιτειών, που έχουν προγραμματιστεί για τις 10 και 11 Νοεμβρίου στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα.
Ζελένσκι προς Ουάσιγκτον: Οι ουκρανικές προτάσεις βρίσκονται ήδη στο τραπέζι
Ο Ουκρανός πρόεδρος επιβεβαίωσε ότι η συζήτηση με τους δύο Αμερικανούς απεσταλμένους ήταν εκτενής και αφορούσε τόσο την επικείμενη διαπραγμάτευση όσο και τις άμεσες αμυντικές ανάγκες της χώρας του.
«Είχαμε μια πολύ λεπτομερή συνομιλία, διάρκειας μιάμισης ώρας, με τον Στιβ Γουίτκοφ και τον Τζάρεντ Κούσνερ», ανέφερε, σύμφωνα με την ανακοίνωσή του.
Ο Ζελένσκι ξεκαθάρισε ότι το Κίεβο έχει ήδη διαβιβάσει τις προτάσεις του στην αμερικανική πλευρά.
«Ο ρυθμός των διαπραγματεύσεων πρέπει να είναι όσο το δυνατόν πιο εντατικός, ώστε να τερματιστεί αυτός ο πόλεμος το συντομότερο δυνατό», υπογράμμισε.
Η ουκρανική ηγεσία επιδιώκει να προσέλθει στο Άμπου Ντάμπι με συγκεκριμένη ατζέντα, χωρίς να περιοριστεί σε μια γενική συζήτηση περί ειρήνης.
Η αμερικανική πρωτοβουλία προβλέπει συνομιλίες σε επίπεδο διαπραγματευτικών ομάδων, με αντικείμενο τις μεταπολεμικές εγγυήσεις ασφαλείας, την αποκλιμάκωση, τα ανθρωπιστικά ζητήματα και τις προϋποθέσεις τερματισμού του πολέμου.
Η πραγματοποίηση της συνάντησης, πάντως, δεν συνεπάγεται ότι οι πλευρές έχουν ήδη συγκλίνει στα βασικά ζητήματα μιας πολιτικής συμφωνίας.
Πρώτη προτεραιότητα: Να σταματήσουν τα πλήγματα στην ενέργεια
Ένα από τα κεντρικά αιτήματα της Ουκρανίας είναι η παύση των επιθέσεων σε ενεργειακές εγκαταστάσεις και άλλες κρίσιμες υποδομές.
Το Κίεβο επιδιώκει να τεθεί το ζήτημα στην τριμερή συνάντηση ως πιθανό μέτρο αποκλιμάκωσης, ακόμη και πριν από μια συνολική συμφωνία για τον τερματισμό του πολέμου.
Η σημασία του αιτήματος είναι ταυτόχρονα στρατιωτική, κοινωνική και οικονομική.
Η λειτουργία του ηλεκτρικού συστήματος επηρεάζει τη βιομηχανική παραγωγή, τις μεταφορές, τις τηλεπικοινωνίες, την υδροδότηση και τις βασικές δημόσιες υπηρεσίες.
Οι επαναλαμβανόμενες ζημιές στις υποδομές αυξάνουν τις ανάγκες επισκευών και δημιουργούν αβεβαιότητα για επιχειρήσεις και επενδυτές.
Μια συμφωνία περιορισμού των επιθέσεων θα μπορούσε να μειώσει αυτούς τους κινδύνους, υπό την προϋπόθεση ότι θα συνοδευόταν από σαφείς κανόνες, μηχανισμό παρακολούθησης και δυνατότητα αντιμετώπισης παραβιάσεων.
Μέχρι στιγμής, δεν έχει ανακοινωθεί αποδοχή της ουκρανικής πρότασης από τη Μόσχα.
Μαύρη Θάλασσα: Η ασφάλεια των εξαγωγών γίνεται όρος οικονομικής επιβίωσης
Το δεύτερο σημαντικό αίτημα του Κιέβου αφορά την άρση εμποδίων στη Μαύρη Θάλασσα και τη διασφάλιση της εμπορικής ναυσιπλοΐας.
Η πρόσβαση στις θαλάσσιες διαδρομές αποτελεί κρίσιμο παράγοντα για τις ουκρανικές εξαγωγές, ιδιαίτερα για τον αγροτικό τομέα και άλλες δραστηριότητες που εξαρτώνται από τη μεταφορά μεγάλων φορτίων.
Οι όροι ναυσιπλοΐας επηρεάζουν τα ασφάλιστρα, το κόστος μεταφοράς, τη διαθεσιμότητα πλοίων και την αξιοπιστία των παραδόσεων.
Ο Ζελένσκι έχει επισημάνει ότι η αποκατάσταση της ασφαλούς πρόσβασης στη Μαύρη Θάλασσα δεν αφορά αποκλειστικά την Ουκρανία, αλλά και εμπορικούς εταίρους στην Αφρική και την Ασία.
Το ζήτημα αποκτά έτσι ευρύτερη γεωοικονομική διάσταση, καθώς οι διαταραχές στις εξαγωγικές ροές μπορούν να επηρεάσουν διεθνείς αγορές και αλυσίδες εφοδιασμού.
Για την ουκρανική πλευρά, η ασφαλής ναυσιπλοΐα αποτελεί μέρος της οικονομικής σταθεροποίησης που θα απαιτηθεί ακόμη και στην περίπτωση μιας περιορισμένης κατάπαυσης του πυρός.
Patriot και drones: Το Κίεβο δεν διαχωρίζει τη διπλωματία από τη στρατιωτική υποστήριξη
Παράλληλα με τις πολιτικές διαβουλεύσεις, ο Ζελένσκι έθεσε στους Αμερικανούς απεσταλμένους την ανάγκη ενίσχυσης της ουκρανικής αντιαεροπορικής άμυνας.
Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στους αναχαιτιστικούς πυραύλους για τα συστήματα Patriot, οι οποίοι παραμένουν κρίσιμοι για την αντιμετώπιση συγκεκριμένων εναέριων απειλών.
Η ουκρανική πλευρά θεωρεί ότι η διατήρηση επαρκών αμυντικών δυνατοτήτων είναι αναγκαία τόσο για την προστασία του πληθυσμού όσο και για την ασφάλεια των υποδομών.
Στη συνομιλία συζητήθηκε επίσης η διμερής συνεργασία ΗΠΑ – Ουκρανίας στα μη επανδρωμένα συστήματα.
Η παρουσία αυτών των θεμάτων στην ίδια διπλωματική ατζέντα καταδεικνύει ότι το Κίεβο δεν αντιμετωπίζει τις διαπραγματεύσεις ως υποκατάστατο της άμεσης στρατιωτικής υποστήριξης.
Αντίθετα, επιδιώκει να διατηρήσει την αμυντική του ικανότητα κατά τη διάρκεια της διαδικασίας.
Βρυξέλλες: Η Ευρώπη θέλει ρόλο στις εγγυήσεις ασφαλείας
Την ίδια ώρα, οι συναντήσεις της 4ης και 5ης Νοεμβρίου στις Βρυξέλλες αναδεικνύουν την ευρωπαϊκή διάσταση των διαπραγματεύσεων.
Στις επαφές συμμετέχουν εκπρόσωποι της Ουκρανίας, των Ηνωμένων Πολιτειών, της Ευρωπαϊκής Ένωσης, της Γαλλίας, της Γερμανίας, του Ηνωμένου Βασιλείου και του ΝΑΤΟ.
Στο σκέλος της οικονομικής ανάκαμψης συμμετέχουν επίσης η Παγκόσμια Τράπεζα και εκπρόσωποι της διεθνούς επιχειρηματικής κοινότητας.
Η ευρωπαϊκή συμμετοχή έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς μια μελλοντική συμφωνία για την Ουκρανία θα επηρεάσει άμεσα την αρχιτεκτονική ασφαλείας της ηπείρου.
Τα ζητήματα που εξετάζονται δεν περιορίζονται στην παύση των εχθροπραξιών. Περιλαμβάνουν τη φύση των εγγυήσεων, τη δυνατότητα αποτροπής νέας στρατιωτικής επίθεσης και τη σχέση μεταξύ αμερικανικών και ευρωπαϊκών δεσμεύσεων.
Ο Ζελένσκι έχει υποστηρίξει ότι η Ευρώπη πρέπει να συμμετέχει στην ειρηνευτική διαδικασία.
«Δεν μπορεί να υπάρξει σταθερή και διαρκής ειρήνη εάν η Ευρώπη δεν συμμετέχει στις διαπραγματεύσεις, με τη μία ή την άλλη μορφή», έχει δηλώσει.
Το αίτημα αυτό αντανακλά την ουκρανική θέση ότι η μελλοντική ασφάλεια της χώρας δεν μπορεί να καθοριστεί αποκλειστικά μέσα από διαβουλεύσεις Ουάσιγκτον, Μόσχας και Κιέβου.
Το ευρωπαϊκό διακύβευμα: Ποιος θα εγγυηθεί την επόμενη ημέρα;
Η συζήτηση για τις εγγυήσεις ασφαλείας περιλαμβάνει κρίσιμα ερωτήματα που παραμένουν ανοιχτά.
Ποιοι θα αναλάβουν συγκεκριμένες δεσμεύσεις απέναντι στην Ουκρανία; Πώς θα ενεργοποιούνται αυτές οι δεσμεύσεις σε περίπτωση νέας επίθεσης; Ποιος θα παρακολουθεί την εφαρμογή μιας συμφωνίας και με ποιες δυνατότητες αντίδρασης;
Η απάντηση σε αυτά τα ερωτήματα έχει σημασία και για την Ευρωπαϊκή Ένωση, η οποία καλείται να συνδέσει τη στρατηγική της για την Ουκρανία με τις ευρύτερες δυνατότητες άμυνας, χρηματοδότησης και πολιτικής συνοχής.
Η αμερικανική πρωτοβουλία επαναφέρει τη διαπραγμάτευση σε τριμερές επίπεδο, αλλά η εφαρμογή μιας ενδεχόμενης συμφωνίας θα μπορούσε να απαιτήσει ευρωπαϊκούς πόρους και μακροχρόνιες δεσμεύσεις.
Η μορφή αυτής της συμμετοχής δεν έχει ακόμη οριστικοποιηθεί.
Η ανοικοδόμηση της Ουκρανίας συνδέεται με την αξιοπιστία των εγγυήσεων
Στις Βρυξέλλες, η οικονομική ανάκαμψη συζητείται παράλληλα με την ασφάλεια.
Η ανοικοδόμηση της Ουκρανίας αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες χρηματοδοτικές προκλήσεις για την Ευρώπη και τους διεθνείς εταίρους της.
Σύμφωνα με την κοινή αποτίμηση των ουκρανικών αρχών, της Παγκόσμιας Τράπεζας, της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και των Ηνωμένων Εθνών, οι ανάγκες ανάκαμψης και ανοικοδόμησης εκτιμώνται σε σχεδόν 588 δισ. δολάρια σε ορίζοντα δεκαετίας, με βάση την κατάσταση στο τέλος του 2025.
Το ποσό αποτελεί εκτίμηση αναγκών και όχι χρηματοδότηση που έχει ήδη εξασφαλιστεί.
Οι ανάγκες αφορούν, μεταξύ άλλων, ενεργειακά δίκτυα, κατοικίες, μεταφορές, παραγωγικές εγκαταστάσεις και δημόσιες υποδομές.
Για τους χρηματοδότες και τις επιχειρήσεις, όμως, το ύψος των διαθέσιμων κεφαλαίων δεν είναι το μοναδικό κριτήριο.
Εξίσου σημαντική είναι η δυνατότητα προστασίας των επενδύσεων από νέες καταστροφές.
Χωρίς αξιόπιστες εγγυήσεις ασφαλείας, η ανάληψη μακροχρόνιων επενδυτικών δεσμεύσεων παραμένει δυσκολότερη και ακριβότερη.
Αυτό εξηγεί γιατί η συζήτηση για την ανοικοδόμηση εξελίσσεται παράλληλα με τη διαπραγμάτευση για την ασφάλεια.
Ο ρόλος της Ουάσιγκτον και τα ανοιχτά ζητήματα με τη Μόσχα
Οι Ηνωμένες Πολιτείες επιχειρούν να επαναφέρουν τις δύο εμπόλεμες πλευρές σε απευθείας διαπραγματευτικό πλαίσιο με αμερικανική διαμεσολάβηση.
Ο Στιβ Γουίτκοφ έχει προσδιορίσει ως αντικείμενα της συνάντησης στο Άμπου Ντάμπι τις μεταπολεμικές ρυθμίσεις ασφαλείας, την αποκλιμάκωση, τα ανθρωπιστικά ζητήματα και τα επόμενα βήματα προς μια ειρηνευτική συμφωνία.
Ωστόσο, οι ουσιαστικές διαφωνίες μεταξύ Κιέβου και Μόσχας παραμένουν.
Η Ρωσία εξακολουθεί να θέτει εδαφικές και στρατηγικές απαιτήσεις, ενώ η Ουκρανία επιμένει στην ανάγκη εγγυήσεων που θα αποτρέπουν την επανάληψη του πολέμου.
Στην ατζέντα του Κιέβου περιλαμβάνεται επίσης η επιτάχυνση των ανταλλαγών αιχμαλώτων και η επιστροφή ανθρώπων που παραμένουν σε ρωσική κράτηση.
Ο Ζελένσκι έχει ζητήσει να εξεταστεί ακόμη και η προοπτική μιας ευρείας ανταλλαγής, με στόχο την επιστροφή όσο το δυνατόν περισσότερων ανθρώπων.
Η ανθρωπιστική διάσταση θα μπορούσε να αποτελέσει πεδίο συγκεκριμένων διαπραγματεύσεων, χωρίς αυτό να προϋποθέτει συμφωνία σε όλα τα πολιτικά ζητήματα.
Από το Άμπου Ντάμπι σε μια πιθανή συνάντηση ηγετών
Ένας ακόμη στόχος της ουκρανικής πλευράς είναι η προετοιμασία συνάντησης σε επίπεδο ηγετών.
Ο Ζελένσκι επιδιώκει οι συνομιλίες των διαπραγματευτικών ομάδων να δημιουργήσουν τις προϋποθέσεις για μια μελλοντική συνάντηση μεταξύ των ηγεσιών Ουκρανίας, Ηνωμένων Πολιτειών και Ρωσίας, με ευρωπαϊκή συμμετοχή.
Μέχρι στιγμής, πάντως, δεν έχει ανακοινωθεί συμφωνία για τη διεξαγωγή τέτοιας συνόδου.
Το άμεσο ζητούμενο στις 10–11 Νοεμβρίου θα είναι κατά πόσο μπορούν να προσδιοριστούν συγκεκριμένα μέτρα αποκλιμάκωσης, όροι προστασίας των υποδομών και ένα πλαίσιο συνέχισης των συνομιλιών.
Η οικονομική ανάκαμψη, οι ενεργειακές εγκαταστάσεις, η ασφαλής ναυσιπλοΐα και οι εγγυήσεις ασφαλείας αποτελούν πλέον αλληλένδετα κεφάλαια της ουκρανικής διπλωματικής ατζέντας.
Το Κίεβο προσέρχεται στη διαπραγμάτευση επιδιώκοντας όχι μόνο μια πολιτική συμφωνία, αλλά και δεσμεύσεις που θα μπορούν να εφαρμοστούν.
Όπως τόνισε ο Ζελένσκι μετά την επικοινωνία του με τους Αμερικανούς απεσταλμένους:
«Η Ουκρανία είναι έτοιμη να κάνει τα απαραίτητα βήματα. Οι προτάσεις μας είναι σαφείς και τις έχουμε ήδη διαβιβάσει στην αμερικανική πλευρά».
Πηγή: pagenews.gr