Δώδεκα θετικές ψήφοι σε ένα συμβούλιο δεκαπέντε κρατών θα έμοιαζαν αρκετές για μια καθαρή επικράτηση. Στην κούρσα για την ηγεσία των Ηνωμένων Εθνών, όμως, ακόμη και μια τόσο ισχυρή επίδοση μπορεί να προσκρούσει στην αντίθεση μίας μόνο μεγάλης δύναμης.
Αυτό είναι το παράδοξο που αποτυπώνει η υποψηφιότητα της Ρεμπέκα Γκρίνσπαν από την Κόστα Ρίκα. Στην όγδοη άτυπη ψηφοφορία του Συμβουλίου Ασφαλείας, στις 5 Νοεμβρίου, ενίσχυσε το προβάδισμά της, συγκεντρώνοντας 12 ψήφους ενθάρρυνσης και τρεις αποθάρρυνσης.
Το αποτέλεσμα την καθιστά σαφές φαβορί. Δεν αποκαλύπτει, ωστόσο, αν κάποια από τις τρεις αρνητικές ενδείξεις προέρχεται από κράτος με δικαίωμα βέτο.
Η πραγματική μάχη αφορά επομένως κάτι μεγαλύτερο από την πρωτιά: ποιος έχει την εξουσία να μετατρέψει μια ευρεία πλειοψηφία σε αδιέξοδο.
Με τη δεύτερη θητεία του Αντόνιο Γκουτέρες να ολοκληρώνεται στις 31 Δεκεμβρίου, η αναζήτηση διαδόχου εξελίσσεται σε δοκιμασία για τις άγραφες ισορροπίες του ΟΗΕ. Στη διεκδίκηση έχουν προστεθεί η Λάνα Νουσεϊμπέχ από τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και ο Φεριντούν Σινιρλίογλου από την Τουρκία, διευρύνοντας τη γεωγραφία μιας αναμέτρησης που η Λατινική Αμερική θεωρούσε δική της σειρά.
Η πλειοψηφία μετρά — το βέτο μπορεί να μετρήσει περισσότερο
Το άρθρο 97 του Καταστατικού Χάρτη προβλέπει ότι ο γενικός γραμματέας διορίζεται από τη Γενική Συνέλευση, έπειτα από σύσταση του Συμβουλίου Ασφαλείας.
Για την επίσημη σύσταση απαιτούνται τουλάχιστον εννέα θετικές ψήφοι και απουσία βέτο από τα πέντε μόνιμα μέλη: Ηνωμένες Πολιτείες, Ρωσία, Κίνα, Γαλλία και Ηνωμένο Βασίλειο.
Οι προηγούμενες άτυπες ψηφοφορίες καταγράφουν διαθέσεις, χωρίς να αποτελούν την τελική απόφαση. Οι αντιπροσωπείες δηλώνουν «ενθάρρυνση», «αποθάρρυνση» ή «καμία γνώμη». Μια αρνητική ένδειξη μόνιμου μέλους αποτελεί προειδοποίηση για πιθανό βέτο, όχι ακόμη άσκησή του.
Σύμφωνα με τα αποτελέσματα που δημοσιοποιήθηκαν από εξειδικευμένα μέσα και οργανώσεις παρακολούθησης, η εικόνα της 5ης Νοεμβρίου ήταν:
| Υποψήφιος | Ενθάρρυνση | Αποθάρρυνση | Καμία γνώμη |
|---|---|---|---|
| Ρεμπέκα Γκρίνσπαν | 12 | 3 | 0 |
| Ραφαέλ Γκρόσι | 9 | 4 | 2 |
| Κάρολιν Ροντρίγκες Μπίρκετ | 8 | 5 | 2 |
| Λάνα Νουσεϊμπέχ | 7 | 6 | 2 |
| Φεριντούν Σινιρλίογλου | 3 | 8 | 4 |
Τα αποτελέσματα δεν ανακοινώνονται επισήμως αναλυτικά από το Συμβούλιο. Η δημόσια εικόνα σχηματίζεται από διαρροές, ενώ οι κυβερνήσεις διατηρούν κρυφή την ψήφο τους.
Η «σειρά» της Λατινικής Αμερικής δεν είναι κατοχυρωμένο δικαίωμα
Η περιφερειακή εναλλαγή αποτελεί πολιτική παράδοση, χωρίς να δεσμεύει νομικά την επιλογή.
Για τη Λατινική Αμερική και την Καραϊβική, η σημερινή διεκδίκηση έχει ισχυρό συμβολισμό: η περιοχή έχει αναδείξει μόνο έναν γενικό γραμματέα, τον Περουβιανό Χαβιέρ Πέρες ντε Κουέγιαρ.
Ωστόσο, το προηγούμενο του 2016 δείχνει τα όρια της παράδοσης. Τότε, παρά τις προσδοκίες για επιλογή από την Ανατολική Ευρώπη, επικράτησε ο Πορτογάλος Αντόνιο Γκουτέρες.
Το επιχείρημα υπέρ της εναλλαγής αφορά την αντιπροσωπευτικότητα. Το επιχείρημα εναντίον της υποστηρίζει ότι η γεωγραφία δεν πρέπει να περιορίζει την αναζήτηση του καταλληλότερου προσώπου.
Αλλά ποιος ορίζει την καταλληλότητα; Όταν τα κριτήρια παραμένουν ανοιχτά στην ερμηνεία, τα κράτη που διαθέτουν βέτο έχουν δυσανάλογη δυνατότητα να καθορίσουν την απάντηση.
Η κίνηση των Εμιράτων και η πρώτη δυσκολία
Η υποψηφιότητα της Λάνα Νουσεϊμπέχ, που κατατέθηκε στις 21 Οκτωβρίου, πρόσθεσε στη διεκδίκηση μια έμπειρη διπλωμάτη από τον Κόλπο.
Η πρώην μόνιμη αντιπρόσωπος των Εμιράτων στον ΟΗΕ θα μπορούσε, εφόσον επιλεγεί, να γίνει η πρώτη γυναίκα επικεφαλής του οργανισμού και η δεύτερη αραβικής καταγωγής προσωπικότητα μετά τον Αιγύπτιο Μπούτρος Μπούτρος Γκάλι.
Η είσοδός της επιτρέπει να εξεταστεί μια διαφορετική γεωγραφική επιλογή σε περίπτωση παρατεταμένου αδιεξόδου. Μέχρι στιγμής, όμως, δεν έχει ανατρέψει τους συσχετισμούς: οι επτά θετικές και έξι αρνητικές ενδείξεις παρέμειναν αμετάβλητες μεταξύ έβδομης και όγδοης ψηφοφορίας.
Το στοιχείο αυτό περιορίζει την εικόνα μιας έτοιμης λύσης συμβιβασμού. Η υποψηφιότητα παραμένει ενεργή, αλλά χρειάζεται ουσιαστική διεύρυνση στήριξης.
Η τουρκική σφήνα ανοίγει και ζήτημα διαδικασίας
Η Τουρκία πρότεινε επισήμως την 1η Νοεμβρίου τον Φεριντούν Σινιρλίογλου, έμπειρο διπλωμάτη, πρώην υπουργό Εξωτερικών και γενικό γραμματέα του ΟΑΣΕ.
Η πρώτη επίδοσή του —τρεις θετικές, οκτώ αρνητικές και τέσσερις ουδέτερες ενδείξεις— τον τοποθετεί μακριά από τους πρωτοπόρους.
Η συμμετοχή του, ωστόσο, έχει σημασία και για έναν άλλο λόγο: συμπεριλήφθηκε στην ψηφοφορία πριν από τον δημόσιο διάλογό του με τη Γενική Συνέλευση, ο οποίος είχε προγραμματιστεί για τις 6 Νοεμβρίου.
Το Security Council Report επισημαίνει ότι οι διάλογοι δεν αποτελούν υποχρεωτική προϋπόθεση συμμετοχής στις άτυπες ψηφοφορίες. Η οργάνωση 1 for 8 Billion, όμως, έχει εκφράσει ανησυχία ότι τέτοια προηγούμενα αποδυναμώνουν τη λογοδοσία και δημιουργούν άνισους όρους μεταξύ υποψηφίων.
Εδώ βρίσκεται μια λιγότερο ορατή σύγκρουση: πόσο ουσιαστικό ρόλο διατηρεί το σύνολο των κρατών-μελών όταν το Συμβούλιο αρχίζει να αξιολογεί έναν υποψήφιο πριν αυτός παρουσιάσει δημοσίως το πρόγραμμά του;
Ακόμη και το χρώμα του ψηφοδελτίου έχει πολιτικό βάρος
Στην έκτη ψηφοφορία, στις 16 Οκτωβρίου, χρησιμοποιήθηκαν διαφορετικού χρώματος ψηφοδέλτια για τα μόνιμα και τα εκλεγμένα μέλη.
Η διαδικασία έδειξε ότι η Γκρίνσπαν, ο Γκρόσι και η Ροντρίγκες Μπίρκετ αντιμετώπιζαν τότε από δύο αρνητικές ενδείξεις μονίμων μελών.
Στις δύο επόμενες ψηφοφορίες χρησιμοποιήθηκαν ξανά κοινά ψηφοδέλτια. Έτσι, η άνοδος της Γκρίνσπαν δεν επιτρέπει ασφαλές συμπέρασμα για το αν μειώθηκε η αντίθεση μεταξύ των πέντε μεγάλων δυνάμεων.
Το χρώμα του χαρτιού καθορίζει επομένως πόσα γνωρίζουν οι υποψήφιοι και τα υπόλοιπα κράτη για το πραγματικό αδιέξοδο. Η επιστροφή στα διαφοροποιημένα ψηφοδέλτια θα μπορούσε να δείξει αν η πρωτοπόρος πλησιάζει στην τελική συμφωνία.
Η Μόσχα κρατά ανοιχτή την έξοδο από την περιφερειακή εναλλαγή
Η όγδοη ψηφοφορία πραγματοποιήθηκε μέσα στον Νοέμβριο, παρά τις προηγούμενες εκτιμήσεις ότι η διαδικασία ενδεχομένως θα μεταφερόταν στον Δεκέμβριο.
Ο χρόνος, ωστόσο, παραμένει περιορισμένος. Κάθε νέος γύρος χωρίς συμφωνία αυξάνει την πίεση για συμβιβασμό και μειώνει το διάστημα προετοιμασίας του επόμενου γενικού γραμματέα.
Η Ρωσία έχει ήδη αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο να εξετάσει υποψηφίους εκτός Λατινικής Αμερικής, εφόσον κανένας από την περιοχή δεν εξασφαλίσει επαρκή στήριξη.
Ο Κιρίλ Λογκβίνοφ, αρμόδιος διευθυντής του ρωσικού υπουργείου Εξωτερικών, περιέγραψε την αρχική δέσμευση της Μόσχας:
«Στα πρώτα στάδια της κούρσας υποσχεθήκαμε στους Λατινοαμερικανούς εταίρους μας ότι θα σεβαστούμε αυτή την παράδοση».
Πηγή: pagenews.gr