Ο Ντόναλντ Τραμπ υπόσχεται μια μεγάλη συμφωνία που μπορεί να αφορά ολόκληρη την Ευρώπη. Στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, όμως, το πρώτο ερώτημα είναι ποιος θα διαπραγματευτεί το περιεχόμενό της.
Η πρωτοβουλία που περιγράφει ο Τζάρεντ Κούσνερ διευρύνει τον ορίζοντα πέρα από τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία. Ανοίγει συζήτηση για μακροπρόθεσμες ρυθμίσεις ευρωπαϊκής ασφάλειας, με συμμετοχή και της Ρωσίας.
Σύμφωνα με το POLITICO, η πρόταση αντιμετωπίζεται με δυσπιστία από Ευρωπαίους αξιωματούχους. Ο φόβος τους είναι ότι η αναζήτηση μιας συμφωνίας με τη Μόσχα μπορεί να επηρεάσει τις επιλογές των ευρωπαϊκών κρατών, χωρίς τα ίδια να έχουν εξασφαλίσει ουσιαστικό ρόλο στη διαμόρφωσή της.
Δεν έχει παρουσιαστεί τελική συμφωνία. Η αβεβαιότητα για τη διαδικασία και τις πιθανές δεσμεύσεις είναι ακριβώς εκείνη που τροφοδοτεί τις αντιδράσεις.
Τι περιλαμβάνει η αμερικανική πρωτοβουλία
Ο Κούσνερ περιγράφει πέντε βασικούς στόχους:
- Μόνιμες διαβουλεύσεις για την ασφάλεια.
- Αξιόπιστους διαύλους επικοινωνίας σε κρίσεις.
- Μεγαλύτερη στρατιωτική διαφάνεια.
- Αμοιβαία μέτρα περιορισμού του κινδύνου κλιμάκωσης.
- Μακροπρόθεσμο πλαίσιο ευρωπαϊκής σταθερότητας.
Παράλληλα, διαβεβαιώνει ότι οποιαδήποτε ρύθμιση πρέπει να σέβεται την κυριαρχία και την εδαφική ακεραιότητα κάθε χώρας, καθώς και την ελευθερία επιλογής συμμαχιών. Το ΝΑΤΟ, σύμφωνα με την αμερικανική περιγραφή, θα διατηρήσει κεντρικό ρόλο στη συλλογική άμυνα.
Οι διαβεβαιώσεις αυτές είναι ουσιαστικές. Αφήνουν, ωστόσο, ανοιχτό το ερώτημα πώς θα αποτυπωθούν σε συγκεκριμένες δεσμεύσεις και πώς θα συνδυαστούν με τις ρωσικές απαιτήσεις.
Η απόσταση ανάμεσα σε μια γενική αρχή και στον μηχανισμό εφαρμογής της αποτελεί το κεντρικό πεδίο της διαπραγμάτευσης.
Ο φόβος ότι η Ουκρανία γίνεται αφετηρία ευρύτερων ανταλλαγμάτων
Η ευρωπαϊκή ανησυχία αφορά το ενδεχόμενο να συνδεθεί η ειρήνη στην Ουκρανία με αλλαγές που επηρεάζουν ολόκληρη την ήπειρο.
Μια συζήτηση για στρατιωτικές αναπτύξεις, εγγυήσεις και όρια δραστηριότητας μπορεί να έχει συνέπειες για χώρες που δεν συμμετέχουν στον πόλεμο, αλλά στηρίζουν την ασφάλειά τους στη συμμαχική αποτροπή.
Γι’ αυτό οι Ευρωπαίοι επιμένουν ότι η συμμετοχή τους πρέπει να αφορά τη διαμόρφωση των επιλογών. Η ενημέρωση για ένα σχέδιο και η δυνατότητα ουσιαστικής διαπραγμάτευσής του είναι διαφορετικά επίπεδα επιρροής.
Το POLITICO, επικαλούμενο τρεις διπλωμάτες της Συμμαχίας, αναφέρει ότι οι σύμμαχοι στο ΝΑΤΟ δεν είχαν ενημερωθεί εκ των προτέρων για τα αμερικανικά σχέδια. Πρόκειται για μαρτυρίες διπλωματικών πηγών, οι οποίες αποτυπώνουν το έλλειμμα εμπιστοσύνης γύρω από την πρωτοβουλία.
Η συμμετοχή στο περιθώριο δεν ισοδυναμεί με θέση στο τραπέζι
Η Ουάσιγκτον περιγράφει συνεχιζόμενες διαβουλεύσεις με την Ουκρανία, το ΝΑΤΟ, την ΕΕ και ευρωπαϊκούς εταίρους.
Για τον επόμενο γύρο συνομιλιών στο Αμπού Ντάμπι, όμως, το βασικό σχήμα αφορά τις Ηνωμένες Πολιτείες, την Ουκρανία και τη Ρωσία. Ο Κούσνερ αναφέρεται σε επαφές με τους Ευρωπαίους στο περιθώριο και σε ενδεχόμενη διεύρυνση της άμεσης συμμετοχής τους εφόσον υπάρξει πρόοδος.
Αυτή η αλληλουχία εξηγεί μέρος της δυσφορίας. Αν οι βασικές παράμετροι συμφωνηθούν πρώτα σε στενότερο σχήμα, οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις μπορεί να βρεθούν μπροστά σε επιλογές που έχουν ήδη αποκτήσει πολιτική δυναμική.
Η διαφωνία αφορά επομένως και τη σειρά των αποφάσεων: ποιοι συμμετέχουν από την αρχή και ποιοι καλούνται αργότερα να υποστηρίξουν την εφαρμογή.
Η αμερικανική στρατιωτική παρουσία ως πρόσθετη αβεβαιότητα
Στο παρασκήνιο βρίσκεται και η αναμενόμενη επανεξέταση της αμερικανικής στρατιωτικής παρουσίας στην Ευρώπη.
Σύμφωνα με το POLITICO, ορισμένοι σύμμαχοι φοβούνται ότι η νέα πρωτοβουλία μπορεί να συνδεθεί με αυτή τη διαδικασία. Δεν έχει ανακοινωθεί τέτοια σύνδεση ούτε συγκεκριμένο αντάλλαγμα για αποχώρηση δυνάμεων.
Η πιθανότητα, ωστόσο, αλλάζει τον υπολογισμό των Ευρωπαίων. Οι διαπραγματεύσεις έχουν διαφορετικό βάρος όταν δεν είναι σαφές ποια αμερικανική παρουσία θα στηρίζει τις μελλοντικές εγγυήσεις.
Οι Βρυξέλλες υπερασπίζονται το δικαίωμα απόφασης
Η ευρωπαϊκή θέση δεν αποκλείει τη διπλωματία με τη Ρωσία. Θέτει ως προϋπόθεση να μη διαμορφωθούν ρυθμίσεις που περιορίζουν την κυριαρχία της Ουκρανίας ή τις επιλογές ασφάλειας των ευρωπαϊκών κρατών.
Η Κάγια Κάλας υπενθύμισε ότι υπάρχει ήδη ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική ασφάλειας, με διακριτούς ρόλους για το ΝΑΤΟ και την Ευρωπαϊκή Ένωση. Το ζητούμενο, κατά την ίδια, είναι να ενταχθεί η Ουκρανία σε αυτή και να αντιμετωπιστεί η παραβίαση των υφιστάμενων δεσμεύσεων από τη Ρωσία.
Ο Πολωνός υπουργός Εξωτερικών Ράντοσλαβ Σικόρσκι έθεσε το όριο της ευρωπαϊκής συμμετοχής με σαφήνεια:
«Μια συμφωνία για το μέλλον της Ουκρανίας και της Ευρώπης πάνω από τα κεφάλια μας δεν θα ήταν απλώς άσοφη. Είναι στην πραγματικότητα αδύνατη».
Πηγή: pagenews.gr