Μια σημαντική πρωτοβουλία για την ανάδειξη της αρχαίας ελληνικής ιατρικής κληρονομιάς σε ευρωπαϊκό επίπεδο αναλαμβάνει ο ευρωβουλευτής του ΠΑΣΟΚ και αντιπρόεδρος της Ομάδας των Σοσιαλιστών και Δημοκρατών, Γιάννης Μανιάτης, ζητώντας την επίσημη στήριξη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τη διεύρυνση του Διεθνούς Δικτύου Αρχαίων Ασκληπιείων.
Με επιστολή του προς τον Ευρωπαίο Επίτροπο Πολιτισμού, Glenn Micallef, ο Έλληνας ευρωβουλευτής παρουσιάζει ένα σχέδιο που φιλοδοξεί να συνδέσει περισσότερους από 200 ιστορικούς χώρους θεραπείας με την επιστημονική έρευνα, την εκπαίδευση, τον πολιτισμό και τη βιώσιμη τουριστική ανάπτυξη.
Η πρόταση αποκτά ιδιαίτερη σημασία ενόψει της ελληνικής Προεδρίας του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης το δεύτερο εξάμηνο του 2027, δημιουργώντας την προοπτική να αναδειχθεί η ιστορία της Ιατρικής ως κοινό στοιχείο της ευρωπαϊκής πολιτιστικής ταυτότητας.
Γιάννης Μανιάτης: Επιστολή στην Κομισιόν για τα αρχαία Ασκληπιεία
Η επιστολή του Γιάννη Μανιάτη, με ημερομηνία 6 Νοεμβρίου 2026, απευθύνεται στον Επίτροπο Διαγενεακής Δικαιοσύνης, Νεολαίας, Πολιτισμού και Αθλητισμού, Glenn Micallef.
Στην πρωτοβουλία περιλαμβάνεται και ο Έλληνας Επίτροπος Βιώσιμων Μεταφορών και Τουρισμού, Απόστολος Τζιτζικώστας, στον οποίο κοινοποιήθηκε το σχετικό αίτημα.
Ο ευρωβουλευτής ζητά θεσμική υποστήριξη για τη δημιουργία ενός ευρύτερου ευρωπαϊκού δικτύου πόλεων με αρχαία Ασκληπιεία.
Βασικός στόχος είναι η συνεργασία τοπικών αρχών, πανεπιστημίων και πολιτιστικών οργανισμών, ώστε οι ιστορικοί χώροι να αποκτήσουν μεγαλύτερη διεθνή αναγνωρισιμότητα και να αξιοποιηθούν ως κέντρα γνώσης και πολιτισμού.
Τι είναι το Διεθνές Δίκτυο «Οι Δρόμοι της Ίασης»
Η πρωτοβουλία στηρίζεται στο ήδη υπάρχον Διεθνές Δίκτυο Αρχαίων Ασκληπιείων «Οι Δρόμοι της Ίασης», το οποίο έχει έδρα την Επίδαυρο.
Η συγκρότηση του Δικτύου ξεκίνησε το 2018, μέσα από συνεργασία φορέων της τοπικής αυτοδιοίκησης, επιστημονικών ιδρυμάτων και πολιτιστικών οργανισμών.
Στον αρχικό πυρήνα συμμετέχουν οι Δήμοι Επιδαύρου, Κω και Τρικκαίων, το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών και το Διεθνές Ιπποκράτειο Ίδρυμα Κω.
Στη συνέχεια προστέθηκαν η Αθήνα και η Πάφος, επεκτείνοντας τη γεωγραφική παρουσία της πρωτοβουλίας.
Το σχέδιο προβλέπει τη διεύρυνση της συνεργασίας με επιπλέον ευρωπαϊκές και μεσογειακές πόλεις.
Τα 200 αρχαία θεραπευτήρια της Μεσογείου
Ιδιαίτερο ιστορικό ενδιαφέρον παρουσιάζει η αναφορά στα περισσότερα από 200 αρχαία θεραπευτήρια που συνδέονταν με την Επίδαυρο.
Κατά την αρχαιότητα, τα Ασκληπιεία αποτελούσαν χώρους λατρείας του Ασκληπιού, αλλά και οργανωμένα κέντρα στα οποία οι άνθρωποι αναζητούσαν θεραπεία.
Η παράδοση αυτή εξαπλώθηκε στην ανατολική Μεσόγειο και αργότερα σε περιοχές της Ιταλίας και της Βόρειας Αφρικής.
Ο αριθμός των 200 αφορά το ιστορικό δίκτυο θεραπευτικών ιερών και όχι ισάριθμα σύγχρονα μέλη της προτεινόμενης ευρωπαϊκής συνεργασίας.
Η ανάδειξη αυτής της γεωγραφικής διασποράς μπορεί να δημιουργήσει νέες ευκαιρίες διακρατικής συνεργασίας γύρω από την ιστορία της υγείας.
Επίδαυρος: Η κοιτίδα της αρχαίας θεραπευτικής παράδοσης
Η Επίδαυρος κατέχει κεντρική θέση στον σχεδιασμό, καθώς υπήρξε ένα από τα σημαντικότερα θεραπευτικά και θρησκευτικά κέντρα του αρχαίου κόσμου.
Το Ασκληπιείο της Επιδαύρου απέκτησε μεγάλη φήμη χάρη στις πρακτικές ίασης και στη συστηματική συγκέντρωση εμπειρικών παρατηρήσεων.
Στον αρχαιολογικό χώρο σώζονται σημαντικά μνημεία, όπως ο Ναός του Ασκληπιού, η Θόλος και το Εγκοιμητήριο.
Το συγκρότημα περιλαμβάνεται στον Κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO από το 1988.
Η ιδιαίτερη σημασία του βρίσκεται στη μαρτυρία που προσφέρει για τη σταδιακή μετάβαση από τη θρησκευτική αντίληψη της θεραπείας προς την εμπειρική παρατήρηση, μία από τις ιστορικές προϋποθέσεις της επιστημονικής Ιατρικής.
Η σύνδεση με τον Ιπποκράτη και την Κω
Σημαντικός πόλος του Δικτύου είναι και η Κως, η οποία συνδέεται ιστορικά με τον Ιπποκράτη, μία από τις κορυφαίες προσωπικότητες της αρχαίας Ιατρικής.
Το Ασκληπιείο της Κω αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα οργανωμένου θεραπευτικού ιερού, συνδυάζοντας θρησκευτικές πρακτικές, εκπαίδευση και θεραπευτική παράδοση.
Η συμμετοχή του Διεθνούς Ιπποκρατείου Ιδρύματος ενισχύει την επιστημονική διάσταση της πρωτοβουλίας.
Μέσα από κοινά προγράμματα, συνέδρια και εκπαιδευτικές δραστηριότητες, θα μπορούσε να αναδειχθεί η ιστορική εξέλιξη της ιατρικής σκέψης.
Η συνεργασία Επιδαύρου και Κω προσφέρει τη δυνατότητα σύνδεσης δύο σημαντικών κεφαλαίων της αρχαίας ελληνικής ιστορίας με σύγχρονα επιστημονικά ενδιαφέροντα.
Ευρωπαϊκή χρηματοδότηση: Τα προγράμματα που εξετάζονται
Ένα από τα βασικά αιτήματα του Γιάννη Μανιάτη είναι η υποστήριξη του Δικτύου στον εντοπισμό κατάλληλων ευρωπαϊκών χρηματοδοτικών εργαλείων.
Στην επιστολή περιλαμβάνονται προγράμματα όπως το Creative Europe, το Interreg, το Erasmus+ και το Horizon Europe.
Τα συγκεκριμένα εργαλεία μπορούν, ανάλογα με τις επιμέρους προσκλήσεις, να υποστηρίξουν πολιτιστικές συνεργασίες, διασυνοριακά έργα, εκπαιδευτικές ανταλλαγές και ερευνητικές πρωτοβουλίες.
Αναφορά γίνεται επίσης στο προτεινόμενο μελλοντικό πρόγραμμα AgoraEU.
Ωστόσο, η υποβολή αιτημάτων δεν συνεπάγεται αυτομάτως εξασφάλιση χρηματοδότησης.
Για οποιαδήποτε οικονομική ενίσχυση θα πρέπει να κατατεθούν ολοκληρωμένες προτάσεις και να τηρηθούν οι ευρωπαϊκοί κανόνες επιλεξιμότητας.
Ευρωπαϊκό Σήμα Πολιτιστικής Κληρονομιάς για τα Ασκληπιεία
Η πρωτοβουλία περιλαμβάνει επίσης την προοπτική διεκδίκησης του Σήματος Ευρωπαϊκής Πολιτιστικής Κληρονομιάς.
Πρόκειται για ευρωπαϊκό θεσμό που αναγνωρίζει χώρους με ιδιαίτερη σημασία για την ιστορία, τις αξίες και την πολιτιστική ταυτότητα της Ευρώπης.
Ο Γιάννης Μανιάτης ζητά καθοδήγηση για τη δυνατότητα υποβολής διακρατικής υποψηφιότητας, καθώς και για ενδεχόμενη αξιοποίηση του προτεινόμενου μελλοντικού Ευρωπαϊκού Καταλόγου Πολιτιστικής Κληρονομιάς.
Η διαδικασία απαιτεί αξιολόγηση από τα αρμόδια όργανα και δεν προεξοφλεί την απονομή κάποιας διάκρισης.
Μια επιτυχημένη υποψηφιότητα, πάντως, θα μπορούσε να ενισχύσει τη διεθνή προβολή των ιστορικών θεραπευτικών ιερών.
DiscoverEU: Τα Ασκληπιεία στις ευρωπαϊκές πολιτιστικές διαδρομές
Ξεχωριστή αναφορά γίνεται στη δυνατότητα ένταξης κατάλληλων προορισμών του Δικτύου σε πολιτιστικές διαδρομές που συνδέονται με το DiscoverEU.
Η συγκεκριμένη ευρωπαϊκή πρωτοβουλία ενθαρρύνει τους νέους να γνωρίσουν διαφορετικούς τόπους, πολιτισμούς και ιστορικά μνημεία της Ευρώπης.
Η ανάδειξη των Ασκληπιείων θα μπορούσε να δημιουργήσει ένα ιδιαίτερο εκπαιδευτικό ταξιδιωτικό προϊόν.
Οι νέοι επισκέπτες θα είχαν τη δυνατότητα να γνωρίσουν την εξέλιξη της Ιατρικής, τη σχέση αρχαίων κοινωνιών με την υγεία και τη σημασία της πολιτιστικής ανταλλαγής.
Η πρόταση παραμένει υπό διερεύνηση και δεν έχει ανακοινωθεί κάποια οριστική ένταξη του Δικτύου στις συγκεκριμένες διαδρομές.
Πολιτιστικός τουρισμός και ανάπτυξη των τοπικών κοινωνιών
Η ευρωπαϊκή διάσταση του Δικτύου θα μπορούσε να δημιουργήσει οικονομικά και κοινωνικά οφέλη για περιοχές που διαθέτουν σημαντικά αρχαιολογικά μνημεία.
Η ανάπτυξη θεματικών πολιτιστικών διαδρομών προσφέρει δυνατότητες προσέλκυσης επισκεπτών με ενδιαφέρον για την ιστορία, την αρχαιολογία και την επιστήμη.
Παράλληλα, μπορεί να ενισχύσει επιχειρήσεις φιλοξενίας, τοπικούς ξεναγούς και εκπαιδευτικές δραστηριότητες.
Για να δημιουργηθούν ουσιαστικά αποτελέσματα απαιτούνται οργανωμένες υποδομές, προστασία των μνημείων και συνεργασία μεταξύ των εμπλεκόμενων φορέων.
Η τουριστική αξιοποίηση χρειάζεται επίσης να γίνεται με τρόπο που να διαφυλάσσει τον αρχαιολογικό χαρακτήρα των χώρων.
Η ελληνική Προεδρία της ΕΕ το 2027 ως ευκαιρία
Η ελληνική Προεδρία του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης κατά το δεύτερο εξάμηνο του 2027 αποτελεί σημαντικό χρονικό ορόσημο για την πρόταση.
Ο Γιάννης Μανιάτης ζητά από τον αρμόδιο Επίτροπο να υποδεχθεί αντιπροσωπεία δημάρχων και πανεπιστημιακών που συμμετέχουν στο Δίκτυο.
Μια τέτοια συνάντηση θα μπορούσε να συμβάλει στον καλύτερο συντονισμό των ευρωπαϊκών συνεργασιών και στην ανάδειξη του εγχειρήματος στη θεσμική ατζέντα.
Παράλληλα, προτείνεται η σύνδεση της πρωτοβουλίας με τις ευρωπαϊκές κατευθύνσεις που αφορούν τον πολιτισμό, την υγεία και την ευημερία.
Η προηγούμενη πρωτοβουλία των 5,6 εκατομμυρίων ευρώ
Ο Γιάννης Μανιάτης συνδέει τη νέα παρέμβασή του με μια προηγούμενη προσπάθεια ανάδειξης της Επιδαύρου, την οποία είχε υποστηρίξει το 2014 ως υπουργός Περιβάλλοντος, Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής.
Εκείνη η πρωτοβουλία αφορούσε πρόγραμμα προϋπολογισμού περίπου 5,6 εκατομμυρίων ευρώ, με δράσεις που συνδύαζαν την πολιτιστική κληρονομιά και την προστασία του φυσικού περιβάλλοντος.
Στον σχεδιασμό περιλαμβάνονταν Μουσείο της Ίασης, Πρότυπος Βοτανικός Κήπος και πολιτιστικές διαδρομές.
Η νέα ευρωπαϊκή παρέμβαση επιχειρεί να διευρύνει αυτή τη φιλοσοφία, μεταφέροντας την ανάδειξη των ιστορικών θεραπευτηρίων από το τοπικό σε ένα ευρύτερο διακρατικό επίπεδο.
Ποια είναι τα επόμενα βήματα για το Δίκτυο Ασκληπιείων
Η επιστολή προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή αποτελεί το πρώτο θεσμικό βήμα για τη διεκδίκηση μεγαλύτερης ευρωπαϊκής υποστήριξης.
Το επόμενο στάδιο αφορά την ανταπόκριση των αρμόδιων ευρωπαϊκών υπηρεσιών, τη διερεύνηση χρηματοδοτικών δυνατοτήτων και τη συνεργασία με επιπλέον πόλεις και επιστημονικούς οργανισμούς.
Η επιτυχία του σχεδίου θα εξαρτηθεί από τη συγκρότηση ενός λειτουργικού δικτύου με συγκεκριμένους στόχους και εφαρμόσιμες δράσεις.
Η ανάδειξη των 200 αρχαίων Ασκληπιείων μπορεί να αποτελέσει μια σημαντική ευκαιρία για τη σύνδεση της ελληνικής πολιτιστικής κληρονομιάς με την ευρωπαϊκή ιστορία της Ιατρικής.
Το βασικό ζητούμενο είναι η πρωτοβουλία να αποκτήσει ουσιαστικό περιεχόμενο, συνδυάζοντας την προστασία των μνημείων με την επιστημονική συνεργασία, την εκπαίδευση και τη βιώσιμη ανάπτυξη των τοπικών κοινωνιών.
Πηγή: Pagenews.gr