Γεωπολιτικά

Λίβανος σε τεντωμένο σχοινί: Ουάσιγκτον για αφοπλισμό Χεζμπολάχ – Φεύγει η UNIFIL, απειλεί το Ισραήλ

Λίβανος σε τεντωμένο σχοινί: Ουάσιγκτον για αφοπλισμό Χεζμπολάχ – Φεύγει η UNIFIL, απειλεί το Ισραήλ
Η επίσκεψη του Αμερικανού πρέσβη στον ΟΗΕ Μάικ Γουόλτς στη Βηρυτό πραγματοποιείται σε μια κρίσιμη συγκυρία για τη Μέση Ανατολή. Οι ισραηλινές επιδρομές κλιμακώνονται, η Ουάσιγκτον πιέζει για τον αφοπλισμό της Χεζμπολάχ και η επικείμενη αποχώρηση της ειρηνευτικής δύναμης του ΟΗΕ δημιουργεί ερωτήματα για την ασφάλεια του νότιου Λιβάνου.

Ο Λίβανος βρίσκεται μπροστά σε μια νέα γεωπολιτική δοκιμασία, με τις Ηνωμένες Πολιτείες να εντείνουν τη διπλωματική τους δραστηριότητα, το Ισραήλ να συνεχίζει τις στρατιωτικές επιχειρήσεις και τη Χεζμπολάχ να παραμένει στο επίκεντρο της αντιπαράθεσης για τον έλεγχο της χώρας.

Η επίσκεψη του Μάικ Γουόλτς, πρέσβη των ΗΠΑ στα Ηνωμένα Έθνη, στη Βηρυτό τη Δευτέρα 16 Νοεμβρίου αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς συμπίπτει με τις προετοιμασίες για την ολοκλήρωση της αποστολής της ειρηνευτικής δύναμης UNIFIL στον νότιο Λίβανο.

Ο Γουόλτς συναντήθηκε με τον πρόεδρο του Λιβάνου Ζοζέφ Αούν, σε μια περίοδο κατά την οποία η χώρα καλείται να αντιμετωπίσει τρεις αλληλένδετες προκλήσεις: τον αφοπλισμό της Χεζμπολάχ, την αποτροπή νέας στρατιωτικής κλιμάκωσης με το Ισραήλ και τη διαμόρφωση ενός νέου μηχανισμού ασφάλειας μετά την αποχώρηση των κυανόκρανων.

Το πραγματικό διακύβευμα δεν είναι μόνο η τύχη της Χεζμπολάχ, αλλά το ποιος θα ελέγχει την ασφάλεια του Λιβάνου την επόμενη ημέρα.

Ο Γουόλτς στο προεδρικό μέγαρο – Τι συζήτησε με τον Αούν

Ο πρόεδρος του Λιβάνου υποδέχθηκε τον Αμερικανό αξιωματούχο στο προεδρικό μέγαρο της Μπάαμπντα, παρουσία του πρέσβη των Ηνωμένων Πολιτειών στον Λίβανο, Μισέλ Ίσα, και του επικεφαλής της λιβανικής αντιπροσωπείας στις τριμερείς διαπραγματεύσεις, Σιμόν Καράμ.

Σύμφωνα με την ανακοίνωση της λιβανικής προεδρίας, στη συνάντηση εξετάστηκαν οι τελευταίες εξελίξεις στη χώρα και στην ευρύτερη περιοχή, με ιδιαίτερη έμφαση στην περίοδο που θα ακολουθήσει μετά την ολοκλήρωση της αποστολής της UNIFIL.

Στο επίκεντρο βρέθηκε επίσης η κατάσταση στον νότιο Λίβανο, όπου οι ισραηλινές στρατιωτικές επιχειρήσεις συνεχίζονται παρά τη συμφωνία-πλαίσιο της 26ης Ιουνίου μεταξύ ΗΠΑ, Λιβάνου και Ισραήλ.

Η λιβανική προεδρία υποστήριξε ότι το Ισραήλ εξακολουθεί να πραγματοποιεί επιθέσεις και δεν τηρεί τις προβλέψεις της συμφωνίας.

Η αμερικανική παρουσία στη Βηρυτό υπογραμμίζει την προσπάθεια της Ουάσιγκτον να διατηρήσει ενεργό ρόλο στη διαμόρφωση του νέου πλαισίου ασφάλειας.

Η συζήτηση, ωστόσο, δεν περιορίζεται στη διαχείριση των συνόρων.

Αγγίζει τον πυρήνα της πολιτικής και στρατιωτικής ισορροπίας στο εσωτερικό του Λιβάνου.

Χεζμπολάχ: Ο αφοπλισμός που μπορεί να αλλάξει τις ισορροπίες στη Μέση Ανατολή

Η Χεζμπολάχ παραμένει ένας από τους ισχυρότερους ένοπλους μη κρατικούς παράγοντες της περιοχής, με σημαντική στρατιωτική υποδομή και βαθιές πολιτικές διασυνδέσεις στον Λίβανο.

Η οργάνωση διαθέτει στρατιωτικές δυνατότητες που δεν υπάγονται στον αποκλειστικό έλεγχο των λιβανικών ενόπλων δυνάμεων.

Για την Ουάσιγκτον, η ενίσχυση της κυριαρχίας του λιβανικού κράτους προϋποθέτει ότι οι αποφάσεις για τη χρήση ένοπλης ισχύος θα λαμβάνονται αποκλειστικά από τους κρατικούς θεσμούς.

Η θέση αυτή συνδέεται με τη διαχρονική αμερικανική επιδίωξη περιορισμού της στρατιωτικής επιρροής της Χεζμπολάχ και, κατ’ επέκταση, του Ιράν.

Ωστόσο, ο αφοπλισμός της οργάνωσης δεν αποτελεί μια απλή επιχειρησιακή διαδικασία.

Η Χεζμπολάχ διαθέτει πολιτική παρουσία, κοινωνικά δίκτυα επιρροής και στρατιωτική δομή που έχει διαμορφωθεί επί δεκαετίες.

Οποιαδήποτε προσπάθεια ριζικής μεταβολής αυτού του καθεστώτος θα απαιτούσε πολιτικές συμφωνίες, θεσμική ενίσχυση και αποτελεσματικούς μηχανισμούς εφαρμογής.

Για τον Ζοζέφ Αούν, το ζητούμενο είναι να ενισχύσει την κρατική κυριαρχία χωρίς να οδηγήσει τη χώρα σε νέα εσωτερική σύγκρουση.

Αυτή είναι και η βασική δυσκολία της αμερικανικής στρατηγικής: η αποδυνάμωση των παράλληλων ένοπλων δομών πρέπει να συνοδεύεται από την πραγματική ενίσχυση του λιβανικού κράτους.

Ισραηλινό χτύπημα στην κοιλάδα Μπεκάα – Νέος κίνδυνος κλιμάκωσης

Η επίσκεψη Γουόλτς πραγματοποιήθηκε ενώ η ένταση στο πεδίο παραμένει υψηλή.

Σύμφωνα με τις πληροφορίες που συνοδεύουν το δημοσίευμα του Al-Monitor, ισραηλινή αεροπορική επιδρομή έπληξε φορτίο όπλων στην ανατολική κοιλάδα Μπεκάα, κοντά στα σύνορα του Λιβάνου με τη Συρία.

Η περιοχή έχει ιδιαίτερη στρατηγική σημασία λόγω της γεωγραφικής της θέσης και των διαδρομών που συνδέουν τον Λίβανο με τη Συρία.

Το Ισραήλ αντιμετωπίζει τις στρατιωτικές υποδομές και τις μεταφορές οπλισμού της Χεζμπολάχ ως απειλή για την ασφάλειά του.

Από την πλευρά της, η Βηρυτός καταγγέλλει ότι η συνέχιση των ισραηλινών επιθέσεων υπονομεύει τις προσπάθειες σταθεροποίησης και την εφαρμογή των διπλωματικών συμφωνιών.

Η αντιπαράθεση δημιουργεί έναν επικίνδυνο φαύλο κύκλο.

Το Ισραήλ επικαλείται την ανάγκη αποτροπής στρατιωτικών απειλών, ενώ ο Λίβανος επισημαίνει ότι οι συνεχιζόμενες επιθέσεις περιορίζουν τη δυνατότητα αποκατάστασης της ασφάλειας.

Χωρίς έναν αξιόπιστο μηχανισμό εφαρμογής των συμφωνιών, κάθε νέο στρατιωτικό επεισόδιο μπορεί να οδηγήσει σε περαιτέρω κλιμάκωση.

Η UNIFIL αποχωρεί – Ποιος θα καλύψει το κενό ασφαλείας;

Η επικείμενη ολοκλήρωση της αποστολής της UNIFIL, της Προσωρινής Δύναμης των Ηνωμένων Εθνών στον Λίβανο, αποτελεί μία από τις σοβαρότερες προκλήσεις για τη χώρα.

Επί δεκαετίες, η UNIFIL διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στην παρακολούθηση της κατάστασης κατά μήκος της μεθορίου Λιβάνου–Ισραήλ.

Η παρουσία των κυανόκρανων έχει προσφέρει έναν διεθνή μηχανισμό επιτήρησης, επικοινωνίας και συντονισμού σε μια περιοχή με επαναλαμβανόμενες στρατιωτικές συγκρούσεις.

Η ολοκλήρωση της αποστολής δημιουργεί κρίσιμα ερωτήματα.

Θα μπορέσει ο λιβανικός στρατός να αναλάβει πλήρως την ευθύνη της ασφάλειας στον νότο;

Θα υπάρξει νέα πολυεθνική δύναμη;

Και ποιος θα εγγυηθεί ότι δεν θα δημιουργηθεί ένα κενό το οποίο θα μπορούσαν να εκμεταλλευθούν ένοπλες οργανώσεις ή να οδηγήσει σε νέες ισραηλινές επιχειρήσεις;

Στη διεθνή συζήτηση έχουν εξεταστεί εναλλακτικά σχήματα ασφάλειας, μεταξύ των οποίων η ενίσχυση των λιβανικών ενόπλων δυνάμεων και η πιθανότητα νέας πολυεθνικής παρουσίας.

Όμως η αντικατάσταση της UNIFIL δεν είναι απλώς ζήτημα αριθμού στρατιωτών.

Απαιτεί σαφή εντολή, διεθνή πολιτική στήριξη και αποτελεσματικούς μηχανισμούς διαχείρισης κρίσεων.

Χωρίς αυτά τα στοιχεία, ο νότιος Λίβανος κινδυνεύει να εισέλθει σε μια περίοδο αυξημένης αβεβαιότητας.

Η σκιά του Ιράν και η στρατηγική του Ισραήλ

Η συζήτηση για τη Χεζμπολάχ συνδέεται άμεσα με την ευρύτερη αντιπαράθεση Ιράν–Ισραήλ.

Για την Τεχεράνη, η Χεζμπολάχ έχει αποτελέσει διαχρονικά έναν σημαντικό σύμμαχο στην περιφερειακή στρατηγική της.

Για το Ισραήλ, ο περιορισμός των στρατιωτικών δυνατοτήτων της οργάνωσης συνδέεται με την ασφάλεια των βόρειων περιοχών του.

Για τις Ηνωμένες Πολιτείες, η ενίσχυση του λιβανικού κράτους θα μπορούσε να συμβάλει στη μείωση της επιρροής ένοπλων οργανώσεων που λειτουργούν ανεξάρτητα από τους κρατικούς θεσμούς.

Οι τρεις αυτές στρατηγικές συγκλίνουν στον Λίβανο, μετατρέποντας τη χώρα σε πεδίο ευρύτερου γεωπολιτικού ανταγωνισμού.

Το πρόβλημα είναι ότι οι περιφερειακές επιδιώξεις δεν ταυτίζονται απαραίτητα με τις ανάγκες της λιβανικής κοινωνίας.

Ο Λίβανος εξακολουθεί να αντιμετωπίζει σοβαρές οικονομικές, πολιτικές και θεσμικές δυσκολίες.

Μια νέα στρατιωτική κρίση θα επιβάρυνε ακόμη περισσότερο την προσπάθεια σταθεροποίησης.

Ο Ζοζέφ Αούν μπροστά στη δυσκολότερη εξίσωση

Ο πρόεδρος του Λιβάνου καλείται να ισορροπήσει ανάμεσα σε αντικρουόμενες πιέσεις.

Από τη μία πλευρά, οι Ηνωμένες Πολιτείες και άλλοι διεθνείς εταίροι επιδιώκουν την ενίσχυση της κρατικής εξουσίας και τον περιορισμό των ανεξάρτητων ένοπλων δομών.

Από την άλλη, η λιβανική κυβέρνηση πρέπει να διατηρήσει την εσωτερική σταθερότητα και να αντιμετωπίσει τις συνέπειες των ισραηλινών στρατιωτικών επιχειρήσεων.

Η ενίσχυση του λιβανικού στρατού θα αποτελέσει καθοριστικό παράγοντα.

Απαιτούνται εξοπλισμός, χρηματοδότηση, εκπαίδευση και πολιτική υποστήριξη, ώστε οι κρατικές δυνάμεις να μπορούν να αναλάβουν μεγαλύτερες ευθύνες.

Η διεθνής βοήθεια μπορεί να συμβάλει σημαντικά σε αυτή την προσπάθεια.

Δεν μπορεί, όμως, να υποκαταστήσει την ανάγκη εσωτερικής πολιτικής συμφωνίας.

Το ζήτημα του ποιος έχει το δικαίωμα να φέρει και να χρησιμοποιεί όπλα παραμένει θεμελιώδες για το μέλλον του λιβανικού κράτους.

Τρία σενάρια για την επόμενη ημέρα στον Λίβανο

Πρώτο σενάριο: Ελεγχόμενη μετάβαση και ενίσχυση του λιβανικού στρατού

Η Βηρυτός, η Ουάσιγκτον και οι διεθνείς εταίροι συμφωνούν σε ένα σταδιακό σχέδιο μετάβασης μετά την ολοκλήρωση της αποστολής της UNIFIL.

Ο λιβανικός στρατός αναλαμβάνει περισσότερες αρμοδιότητες, ενώ η διεθνής κοινότητα παρέχει οικονομική και επιχειρησιακή υποστήριξη.

Ένα τέτοιο μοντέλο θα μπορούσε να περιορίσει τον κίνδυνο κενού ασφαλείας.

Δεύτερο σενάριο: Νέα στρατιωτική κλιμάκωση

Οι ισραηλινές επιχειρήσεις συνεχίζονται ή εντείνονται, το ζήτημα του αφοπλισμού της Χεζμπολάχ παραμένει άλυτο και οι διαπραγματεύσεις δεν καταλήγουν σε αποτελεσματικό μηχανισμό ασφάλειας.

Σε αυτή την περίπτωση, ο Λίβανος θα μπορούσε να βρεθεί αντιμέτωπος με νέα περίοδο συγκρούσεων.

Τρίτο σενάριο: Ευρύτερη περιφερειακή συμφωνία

Οι διπλωματικές προσπάθειες οδηγούν σε ένα πιο ολοκληρωμένο πλαίσιο ασφάλειας, το οποίο θα περιλαμβάνει ενίσχυση των λιβανικών θεσμών, μέτρα για τον περιορισμό των ανεξάρτητων ένοπλων οργανώσεων και δεσμεύσεις αποκλιμάκωσης στα σύνορα.

Πρόκειται για το πιο φιλόδοξο, αλλά και το δυσκολότερο σενάριο.

Η Ουάσιγκτον θέλει αφοπλισμό – Αλλά μπορεί να εγγυηθεί σταθερότητα;

Η επίσκεψη του Μάικ Γουόλτς αναδεικνύει μια βασική αντίφαση της διεθνούς στρατηγικής για τον Λίβανο.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες επιδιώκουν ένα ισχυρότερο λιβανικό κράτος που θα ελέγχει το σύνολο της επικράτειάς του.

Το Ισραήλ απαιτεί αξιόπιστες εγγυήσεις ότι η Χεζμπολάχ δεν θα μπορεί να ανασυγκροτήσει στρατιωτικές δυνατότητες που απειλούν τα βόρεια σύνορά του.

Ο Λίβανος ζητά τον τερματισμό των επιθέσεων στο έδαφός του και την προστασία της εθνικής του κυριαρχίας.

Οι επιδιώξεις αυτές δεν είναι κατ’ ανάγκη ασύμβατες.

Η ταυτόχρονη υλοποίησή τους, όμως, απαιτεί πολιτικές συμφωνίες, αξιόπιστους θεσμούς και έναν αποτελεσματικό μηχανισμό ασφάλειας.

Η επικείμενη αποχώρηση της UNIFIL καθιστά την ανάγκη αυτή ακόμη πιο επείγουσα.

Το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι μόνο εάν η Χεζμπολάχ θα αφοπλιστεί, αλλά εάν το λιβανικό κράτος θα μπορέσει να αναλάβει τον πλήρη έλεγχο της ασφάλειας χωρίς να οδηγηθεί η χώρα σε νέα αποσταθεροποίηση.

Για την Ουάσιγκτον, η πρόκληση δεν εξαντλείται στην άσκηση πίεσης.

Αφορά τη δημιουργία των πολιτικών και στρατιωτικών προϋποθέσεων που θα επιτρέψουν στον Λίβανο να σταθεί στα πόδια του.

Και για τη Μέση Ανατολή, η έκβαση αυτής της προσπάθειας μπορεί να επηρεάσει τις περιφερειακές ισορροπίες για πολλά χρόνια.

Πηγή: pagenews.gr

Διαβάστε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο