«Η υποστήριξη της Ουκρανίας είναι ζήτημα της αδιαίρετης ευρωπαϊκής μας ασφάλειας».
Με αυτή τη φράση, ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς έδωσε το πολιτικό στίγμα μιας νέας σύγκρουσης στο εσωτερικό της Ευρωπαϊκής Ένωσης, συνδέοντας ευθέως τη χρηματοδότηση του Κιέβου με τη διαπραγμάτευση για τον επόμενο πολυετή ευρωπαϊκό προϋπολογισμό.
Σύμφωνα με αποκαλυπτικό δημοσίευμα των Financial Times στις 16 Νοεμβρίου, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ετοιμάζεται να προτείνει νέο δάνειο ύψους 45 δισ. ευρώ για την Ουκρανία, το οποίο θα αντληθεί από τις διεθνείς αγορές με εγγύηση τον κοινό προϋπολογισμό της ΕΕ.
Η πρόταση αναμένεται να παρουσιαστεί στα κράτη-μέλη την Τετάρτη 18 Νοεμβρίου, σύμφωνα με τέσσερις πηγές που έχουν ενημερωθεί για τον σχεδιασμό.
Πίσω από τη χρηματοδοτική πρωτοβουλία βρίσκεται μια ιδιαίτερα ανησυχητική πραγματικότητα: η Ουκρανία εισέρχεται στον δυσκολότερο χειμώνα από την έναρξη της ρωσικής εισβολής, ενώ οι συνεχείς επιθέσεις στις ενεργειακές και στρατηγικές υποδομές της έχουν αυξήσει δραματικά τις οικονομικές ανάγκες του κράτους.
Το νέο ευρωπαϊκό σχέδιο, ωστόσο, απειλεί να ανοίξει ένα δεύτερο μέτωπο — αυτή τη φορά όχι με τη Μόσχα, αλλά μεταξύ των ίδιων των ευρωπαϊκών κυβερνήσεων.
Τα 70 δισ. του Κιέβου και ο νέος ευρωπαϊκός δανεισμός
Οι ευρωπαϊκές εκτιμήσεις ανεβάζουν το πρόσθετο χρηματοδοτικό κενό της Ουκρανίας για το 2027 περίπου στα 70 δισ. ευρώ.
Η Κομισιόν έχει δεσμευθεί να επιδιώξει την κάλυψη περίπου των δύο τρίτων, δηλαδή 45 δισ. ευρώ, ζητώντας από άλλους δυτικούς εταίρους να συνεισφέρουν για το υπόλοιπο.
Το ποσό αυτό είναι πρόσθετο στα 45 δισ. ευρώ που έχουν ήδη προβλεφθεί για το 2027 μέσω του υφιστάμενου ευρωπαϊκού δανείου των 90 δισ. ευρώ για την περίοδο 2026–2027.
Η διάκριση είναι κρίσιμη, καθώς δεν πρόκειται για επαναχρηματοδότηση ήδη εγκεκριμένων πόρων, αλλά για νέα οικονομική δέσμευση.
Ο Ευρωπαίος επίτροπος Οικονομίας Βάλντις Ντομπρόβσκις είχε προαναγγείλει την ανάγκη πρόσθετης παρέμβασης, δηλώνοντας:
«Εργαζόμαστε για να καλύψουμε το χρηματοδοτικό κενό της Ουκρανίας, το οποίο αποδείχθηκε μεγαλύτερο από το αναμενόμενο».
Ο ίδιος εμφανίστηκε συγκρατημένα αισιόδοξος ότι μπορεί να εξευρεθεί λύση για την πρόσθετη χρηματοδότηση.
Η νέα πρόταση θα χρησιμοποιεί μηχανισμό αντίστοιχο με εκείνον που στηρίζει το υφιστάμενο ευρωπαϊκό δάνειο, μεταφέροντας ουσιαστικά την εγγύηση του δανεισμού στον κοινό προϋπολογισμό.
Αυτό σημαίνει ότι η ΕΕ θα αξιοποιήσει τη δυνατότητά της να δανείζεται με ευνοϊκούς όρους από τις αγορές, αλλά και ότι θα δημιουργηθούν νέες υποχρεώσεις για την εξυπηρέτηση του χρέους.
Το τελεσίγραφο Μερτς: «Χωρίς Ουκρανία, δεν υπάρχει συμφωνία για τον προϋπολογισμό»
Η γερμανική κυβέρνηση επιχειρεί να συνδέσει δύο από τις μεγαλύτερες ευρωπαϊκές διαπραγματεύσεις: τη χρηματοδότηση της Ουκρανίας και τον επόμενο πολυετή προϋπολογισμό της ΕΕ για την περίοδο 2028–2034.
Σε επιστολή προς τον πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, ο Φρίντριχ Μερτς υποστήριξε ότι η δίκαιη κατανομή του οικονομικού βάρους αποτελεί αναγκαία προϋπόθεση για τις ευρύτερες δημοσιονομικές συζητήσεις.
«Μια συλλογική δέσμευση ότι όλοι μας, χωρίς εξαίρεση, θα συνεισφέρουμε δίκαια στην κάλυψη αυτού του κενού αποτελεί ουσιαστική προϋπόθεση», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Το Βερολίνο εμφανίζεται αποφασισμένο να μη δεχθεί μια νέα συμφωνία στην οποία ορισμένα κράτη-μέλη θα επωφελούνται από τον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό, χωρίς να συμμετέχουν αναλογικά στη χρηματοδότηση της Ουκρανίας.
Η στάση αυτή δημιουργεί ισχυρή πίεση ενόψει της ειδικής Συνόδου Κορυφής στις 26 και 27 Νοεμβρίου.
Το πολιτικό μήνυμα της γερμανικής πλευράς είναι σαφές: η αλληλεγγύη προς την Ουκρανία δεν μπορεί, κατά το Βερολίνο, να αποτελεί υποχρέωση μόνο των μεγαλύτερων χρηματοδοτών.
Τέσσερις χώρες αντιδρούν – Ο κίνδυνος νέου ευρωπαϊκού αδιεξόδου
Το μεγαλύτερο εμπόδιο βρίσκεται στην ανάγκη εξασφάλισης της απαιτούμενης συμφωνίας μεταξύ των κρατών-μελών.
Η Ουγγαρία, η Σλοβακία και η Τσεχία είχαν εξασφαλίσει εξαιρέσεις από τις υποχρεώσεις καταβολής τόκων στο προηγούμενο δανειακό σχήμα των 90 δισ. ευρώ.
Στο νέο πακέτο, οι τρεις χώρες εμφανίζονται και πάλι απρόθυμες να αναλάβουν πρόσθετες οικονομικές δεσμεύσεις, ενώ στις επιφυλακτικές πρωτεύουσες προστίθεται και η Βουλγαρία.
Η στάση τους δημιουργεί σοβαρό πρόβλημα στον σχεδιασμό των Βρυξελλών.
Εάν η νέα χρηματοδότηση συνδεθεί με τον επόμενο ευρωπαϊκό προϋπολογισμό, η διαφωνία για την Ουκρανία θα μπορούσε να επηρεάσει και τις διαπραγματεύσεις για τις αγροτικές επιδοτήσεις, τα διαρθρωτικά ταμεία και την πολιτική συνοχής.
Ο Τσέχος πρωθυπουργός Αντρέι Μπάμπις έχει εκφράσει την αντίθεσή του στη μετατροπή της χρηματοδότησης της Ουκρανίας σε προϋπόθεση για την έγκριση του επόμενου ευρωπαϊκού προϋπολογισμού.
Αντίστοιχα, ο Σλοβάκος πρωθυπουργός Ρόμπερτ Φίτσο έχει προειδοποιήσει ότι η σύνδεση των δύο ζητημάτων είναι ιδιαίτερα επικίνδυνη.
Η σύγκρουση αποτυπώνει ένα βαθύτερο ρήγμα: από τη μία βρίσκονται κυβερνήσεις που αντιμετωπίζουν τη χρηματοδότηση της Ουκρανίας ως αναπόσπαστο στοιχείο της ευρωπαϊκής ασφάλειας και από την άλλη κράτη που αμφισβητούν το εύρος των οικονομικών υποχρεώσεων που καλούνται να αναλάβουν.
Ποιος πληρώνει τους τόκους; Η κρυφή δημοσιονομική μάχη
Το ζήτημα δεν περιορίζεται στο αρχικό ποσό του δανείου.
Η εξυπηρέτηση του νέου δανεισμού και η κατανομή των τόκων αποτελούν κεντρικά σημεία της διαπραγμάτευσης.
Στο υφιστάμενο δανειακό πρόγραμμα των 90 δισ. ευρώ, οι υποχρεώσεις τόκων είχαν αρχικά υπολογιστεί σε περίπου 3 δισ. ευρώ ετησίως, αν και το τελικό κόστος εξαρτάται από τις συνθήκες δανεισμού.
Η γερμανική κυβέρνηση δεν επιθυμεί να επαναληφθεί το προηγούμενο των εξαιρέσεων.
Η αντιπαράθεση έχει και ευρύτερες δημοσιονομικές συνέπειες: κάθε πρόσθετη υποχρέωση εξυπηρέτησης κοινού χρέους περιορίζει τα περιθώρια για άλλες ευρωπαϊκές προτεραιότητες, εφόσον δεν συνοδευτεί από πρόσθετους πόρους.
Αυτό εξηγεί γιατί οι διαπραγματεύσεις για το ουκρανικό δάνειο συνδέονται πλέον με τις συζητήσεις για το ύψος και τη χρηματοδότηση του νέου επταετούς προϋπολογισμού.
Πού θα κατευθυνθούν τα χρήματα – Άμυνα και λειτουργία του κράτους
Η νέα χρηματοδοτική ανάγκη αφορά τόσο τη λειτουργία του ουκρανικού κράτους όσο και την αμυντική του ικανότητα.
Οι συνεχιζόμενες ρωσικές επιθέσεις έχουν αυξήσει το κόστος της στρατιωτικής άμυνας, της αποκατάστασης υποδομών και της διατήρησης βασικών δημόσιων υπηρεσιών.
Στο ήδη υφιστάμενο πρόγραμμα των 45 δισ. ευρώ για το 2027, η Κομισιόν έχει προτείνει συγκεκριμένη κατανομή:
- 31,7 δισ. ευρώ για την ενίσχυση της ουκρανικής αμυντικής βιομηχανίας και των στρατιωτικών δυνατοτήτων.
- 13,3 δισ. ευρώ για τη δημοσιονομική στήριξη και τη λειτουργία του κράτους.
Η συγκεκριμένη κατανομή αφορά το προηγούμενο, ήδη θεσμοθετημένο χρηματοδοτικό πλαίσιο και όχι το νέο πρόσθετο δάνειο των 45 δισ. ευρώ, του οποίου οι λεπτομέρειες παραμένουν υπό διαπραγμάτευση.
Η Κομισιόν έχει συνδέσει τη δημοσιονομική υποστήριξη με προϋποθέσεις για το κράτος δικαίου, την καταπολέμηση της διαφθοράς και την οικονομική βιωσιμότητα.
Η Ευρώπη μπροστά σε ένα διπλό δίλημμα
Η νέα πρωτοβουλία των Βρυξελλών φέρνει στο προσκήνιο ένα ερώτημα που αποκτά ολοένα μεγαλύτερη σημασία: μέχρι ποιο σημείο μπορεί η Ευρωπαϊκή Ένωση να χρηματοδοτεί την ουκρανική άμυνα μέσω κοινού δανεισμού, χωρίς να προκαλεί βαθύτερες εσωτερικές δημοσιονομικές συγκρούσεις;
Η επιλογή της Κομισιόν δείχνει ότι η στήριξη της Ουκρανίας μετατρέπεται από σειρά έκτακτων παρεμβάσεων σε πολυετή οικονομική και στρατηγική δέσμευση.
Για το Κίεβο, η εξασφάλιση νέων πόρων είναι κρίσιμη προκειμένου να διατηρήσει τη λειτουργία του κράτους και τις αμυντικές του δυνατότητες.
Για τη Γερμανία και άλλους μεγάλους χρηματοδότες, το βασικό ζήτημα είναι η συμμετοχή όλων των κρατών-μελών.
Για τις κυβερνήσεις που αντιδρούν, το πρόβλημα αφορά την οικονομική επιβάρυνση, τη δημοσιονομική κυριαρχία και τον κίνδυνο δημιουργίας νέων μακροχρόνιων δεσμεύσεων.
Το κρίσιμο τεστ έρχεται στις 26–27 Νοεμβρίου.
Η ειδική Σύνοδος Κορυφής θα δείξει εάν οι Ευρωπαίοι ηγέτες μπορούν να καταλήξουν σε κοινή γραμμή για την κάλυψη των ουκρανικών αναγκών ή εάν η νέα χρηματοδότηση θα εξελιχθεί σε ακόμη ένα πεδίο σύγκρουσης για τον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό.
Η ουσία είναι ότι οι Βρυξέλλες δεν αναζητούν πλέον απλώς χρήματα για την Ουκρανία. Αναζητούν μια νέα συμφωνία για το ποιος αναλαμβάνει το οικονομικό βάρος της ευρωπαϊκής ασφάλειας — και με ποιους όρους.
Πηγή: pagenews.gr
