Δύο σύνοδοι, δύο διαφορετικά διπλωματικά μηνύματα και ένα κοινό ερώτημα: ποιος θα αποφασίσει για το μέλλον της Ουκρανίας και την ασφάλεια της Ευρώπης;
Την ώρα που ο Ντόναλντ Τραμπ, ο Βλαντίμιρ Πούτιν και ο Σι Τζινπίνγκ συναντώνται στο Σενζέν της Κίνας, οι δυτικοί σύμμαχοι της Ουκρανίας συγκεντρώνονται στο Βερολίνο, επιχειρώντας να αποτρέψουν ένα διπλωματικό σκηνικό που παραπέμπει στη Γιάλτα του 1945.
Σύμφωνα με τους Financial Times, η σύνοδος της λεγόμενης «Συμμαχίας των Προθύμων» (Coalition of the Willing), με επικεφαλής τη Γερμανία, τη Γαλλία και τη Βρετανία, έχει σχεδιαστεί ώστε να συμπέσει χρονικά με την τριμερή συνάντηση στην Κίνα.
Η επιλογή δεν είναι τυχαία.
Στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες υπάρχει έντονη ανησυχία ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες, η Ρωσία και η Κίνα θα μπορούσαν να συζητήσουν μια ευρύτερη διευθέτηση για την Ουκρανία και την ευρωπαϊκή ασφάλεια, χωρίς ουσιαστική συμμετοχή των Ευρωπαίων.
«Το σημαντικότερο πλαίσιο είναι το Σενζέν», δήλωσε Γερμανός κυβερνητικός αξιωματούχος στους Financial Times.
Και πρόσθεσε:
«Ήταν σημαντικό για εμάς να μπορούμε να αντιδράσουμε γρήγορα, από κοινού και καλά προετοιμασμένοι σε όσα συμβαίνουν στο Σενζέν».
Η σύνοδος του Βερολίνου αποκτά έτσι διπλή αποστολή: να επιβεβαιώσει τη στήριξη προς το Κίεβο και να διασφαλίσει ότι η Ευρώπη δεν θα παραμείνει θεατής των διαπραγματεύσεων που αφορούν άμεσα το μέλλον της.
Ο φόβος της «Γιάλτας 2.0» – Θα αποφασίσουν οι μεγάλες δυνάμεις για την Ευρώπη;
Η ιστορική αναφορά στη Γιάλτα δεν είναι τυχαία.
Τον Φεβρουάριο του 1945, ο Φραγκλίνος Ρούζβελτ, ο Ουίνστον Τσόρτσιλ και ο Ιωσήφ Στάλιν συναντήθηκαν στην Κριμαία για να συζητήσουν τη μεταπολεμική ευρωπαϊκή τάξη.
Η διάσκεψη συνδέθηκε στη συνέχεια με τη διαμόρφωση των σφαιρών επιρροής που χαρακτήρισαν τον Ψυχρό Πόλεμο.
Σήμερα, η παρουσία των ηγετών ΗΠΑ, Ρωσίας και Κίνας στο ίδιο τραπέζι προκαλεί φόβους ότι θα μπορούσε να διαμορφωθεί μια νέα συμφωνία μεταξύ μεγάλων δυνάμεων, με την Ουκρανία και την Ευρώπη να καλούνται απλώς να αποδεχθούν τις αποφάσεις.
Η Γιάνα Πουγκλιέριν, επικεφαλής του γραφείου του European Council on Foreign Relations στο Βερολίνο, απέρριψε την ιδέα ότι η σημερινή Ευρώπη μπορεί να αντιμετωπιστεί ως παθητικός παράγοντας.
«Η Γιάλτα ήταν μια σύνοδος νικητών που μοίραζαν μια ηττημένη ήπειρο. Αυτή δεν είναι πλέον η θέση της Ευρώπης», δήλωσε στους Financial Times.
Και συμπλήρωσε:
«Δεν είμαστε πιόνια στη γεωπολιτική σκακιέρα. Η συνάντηση του Βερολίνου το καθιστά σαφές».
Η δήλωση αποτυπώνει το κεντρικό διακύβευμα: η Ευρώπη επιδιώκει να διατηρήσει ουσιαστικό λόγο στις αποφάσεις που θα καθορίσουν την ασφάλεια της ηπείρου.
Μερτς, Μακρόν και Μπέρναμ συγκεντρώνουν περισσότερες από 36 χώρες
Η «Συμμαχία των Προθύμων» περιλαμβάνει περισσότερες από 36 χώρες, μεταξύ των οποίων ο Καναδάς και η Ιαπωνία.
Την πρωτοβουλία συντονίζουν η Γερμανία, η Γαλλία και η Βρετανία, ενώ στη συνάντηση συμμετέχουν ηγέτες και εκπρόσωποι ευρωπαϊκών κυβερνήσεων και διεθνών οργανισμών.
Στο Βερολίνο βρίσκονται στο επίκεντρο οι προσπάθειες του Γερμανού καγκελαρίου Φρίντριχ Μερτς, του Γάλλου προέδρου Εμανουέλ Μακρόν και του Βρετανού πρωθυπουργού Άντι Μπέρναμ.
Στη σύνοδο συμμετέχουν επίσης ηγέτες από την Πολωνία και την Ιταλία, καθώς και ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε.
Η πρωτοβουλία αποσκοπεί στην ενίσχυση της στρατιωτικής και οικονομικής υποστήριξης προς την Ουκρανία, αλλά και στην προετοιμασία του ευρωπαϊκού ρόλου σε μια ενδεχόμενη ειρηνευτική συμφωνία.
Στο επίκεντρο βρίσκονται οι εγγυήσεις ασφαλείας που θα χρειαστεί το Κίεβο μετά από πιθανή κατάπαυση του πυρός.
Βρετανικό πακέτο 260 εκατ. στερλινών – Drones μεγάλου βεληνεκούς για το Κίεβο
Η Βρετανία προετοιμάζει νέα ανακοίνωση στρατιωτικής βοήθειας ύψους 260 εκατομμυρίων στερλινών.
Σύμφωνα με τους Financial Times, το πακέτο περιλαμβάνει μη επανδρωμένα αεροσκάφη μεγάλου βεληνεκούς, με δυνατότητα μεταφοράς ισχυρών πολεμικών κεφαλών.
Ο Βρετανός πρωθυπουργός Άντι Μπέρναμ υπογράμμισε τη σημασία της ενίσχυσης της ουκρανικής αμυντικής ικανότητας.
Η νέα βοήθεια έρχεται καθώς η Ουκρανία αντιμετωπίζει συνεχιζόμενες ρωσικές επιθέσεις και αυξημένες ανάγκες για προστασία των ενεργειακών και στρατιωτικών υποδομών της.
Τα drones μεγάλου βεληνεκούς αποτελούν κρίσιμο στοιχείο της σύγχρονης πολεμικής σύγκρουσης, καθώς μπορούν να χρησιμοποιηθούν εναντίον στρατιωτικών στόχων σε μεγάλη απόσταση.
Η ευρωπαϊκή υποστήριξη δεν περιορίζεται πλέον στην κάλυψη άμεσων αναγκών.
Συνδέεται με την προσπάθεια να διατηρήσει η Ουκρανία επαρκή αμυντική ικανότητα, ώστε να διαπραγματευτεί μια ενδεχόμενη ειρηνευτική συμφωνία χωρίς να βρίσκεται σε θέση πλήρους στρατιωτικής αδυναμίας.
Ζελένσκι στο Βερολίνο – «Η Ευρώπη πρέπει να συμμετέχει πλήρως στις διαπραγματεύσεις»
Ο Ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι συμμετέχει στις επαφές του Βερολίνου, με βασικές προτεραιότητες την αεράμυνα, την ενεργειακή ασφάλεια, τη χρηματοδότηση και τις εγγυήσεις για την επόμενη ημέρα του πολέμου.
Η παρουσία του έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς το Κίεβο επιδιώκει να αποφύγει οποιαδήποτε συμφωνία που θα καθόριζε το μέλλον της χώρας χωρίς τη συναίνεσή του.
Ο Ζελένσκι έχει καταστήσει σαφές ότι η Ουκρανία επιθυμεί την ειρήνη, αλλά θεωρεί αναγκαία την ουσιαστική συμμετοχή των ευρωπαϊκών κρατών στη διαπραγματευτική διαδικασία.
Η ουκρανική πλευρά επιδιώκει επίσης ενημέρωση για τις συνομιλίες που διεξάγονται μεταξύ της Ουάσιγκτον και της Μόσχας.
Για το Κίεβο, οι εγγυήσεις ασφαλείας αποτελούν προϋπόθεση για οποιαδήποτε βιώσιμη συμφωνία.
Χωρίς αξιόπιστους μηχανισμούς αποτροπής νέας επίθεσης, μια κατάπαυση του πυρός θα μπορούσε να αποδειχθεί προσωρινή.
Γουίτκοφ και Κούσνερ στο Βερολίνο – Η Ευρώπη ζητά θέση στο τραπέζι
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον προκαλεί η παρουσία των Αμερικανών απεσταλμένων Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ.
Οι δύο στενοί συνεργάτες του Ντόναλντ Τραμπ έχουν αναλάβει σημαντικό ρόλο στις αμερικανικές προσπάθειες για την επίτευξη συμφωνίας με τη Ρωσία.
Οι πρόσφατες επαφές τους με τη Μόσχα έχουν εντείνει την κινητικότητα γύρω από τις πιθανές προϋποθέσεις τερματισμού του πολέμου.
Για τη Γερμανία, τη Γαλλία και τη Βρετανία, η διατήρηση άμεσης επικοινωνίας με τους δύο Αμερικανούς διαπραγματευτές αποτελεί βασική προτεραιότητα.
Οι τρεις χώρες έχουν εργαστεί επί μήνες για να διασφαλίσουν ότι οι ευρωπαϊκές θέσεις θα λαμβάνονται υπόψη στις συζητήσεις της Ουάσιγκτον με τη Μόσχα.
Το Βερολίνο προσφέρει την ευκαιρία να παρουσιαστούν κοινές ευρωπαϊκές απαιτήσεις, πριν προχωρήσουν ενδεχόμενες συμφωνίες.
Η παρουσία των Γουίτκοφ και Κούσνερ δείχνει ότι, παρά τις διαφωνίες μεταξύ Ευρώπης και Ηνωμένων Πολιτειών, οι διπλωματικοί δίαυλοι παραμένουν ενεργοί.
Οι ευρωπαϊκές κόκκινες γραμμές: Κυριαρχία, εδάφη και εγγυήσεις ασφαλείας
Σύμφωνα με Γερμανό κυβερνητικό αξιωματούχο που επικαλούνται οι Financial Times, οι Ευρωπαίοι επιδιώκουν να επαναβεβαιώσουν ότι είναι έτοιμοι να συμμετάσχουν σε ουσιαστικές διαπραγματεύσεις.
«Στόχος είναι μια κυρίαρχη Ουκρανία μέσα σε μια ασφαλή Ευρώπη», ανέφερε.
Η γερμανική πλευρά περιέγραψε συγκεκριμένες αρχές για μια πιθανή διευθέτηση.
Η σημερινή γραμμή επαφής θα πρέπει να αποτελεί την αφετηρία των συζητήσεων για τα εδαφικά ζητήματα, χωρίς αυτό να συνεπάγεται αυτομάτως αναγνώριση αλλαγών συνόρων.
Η Ουκρανία θα πρέπει να διατηρήσει τη δυνατότητα να ακολουθήσει την ευρωπαϊκή της πορεία.
Παράλληλα, θα πρέπει να έχει πρόσβαση σε οικονομική βοήθεια για την ανοικοδόμησή της.
Κυρίως, το Κίεβο θα πρέπει να λάβει ισχυρές εγγυήσεις ασφαλείας μετά από ενδεχόμενη κατάπαυση του πυρός.
Οι προϋποθέσεις αυτές συνδέονται με τον φόβο ότι μια συμφωνία χωρίς επαρκείς εγγυήσεις θα μπορούσε να αφήσει την Ουκρανία ευάλωτη σε μελλοντική στρατιωτική πίεση.
Κυρώσεις κατά της Ρωσίας: Η Ευρώπη αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο σταδιακής άρσης
Ένα από τα σημαντικότερα στοιχεία της ευρωπαϊκής προσέγγισης αφορά τις οικονομικές κυρώσεις κατά της Ρωσίας.
Σύμφωνα με τους Financial Times, η Ευρωπαϊκή Ένωση θα μπορούσε να εξετάσει τη σταδιακή και υπό όρους άρση ορισμένων κυρώσεων, στο πλαίσιο μιας συνολικής ειρηνευτικής διευθέτησης.
Η διατύπωση δεν συνιστά απόφαση άρσης των περιοριστικών μέτρων.
Αποτυπώνει, ωστόσο, την πρόθεση να χρησιμοποιηθούν οι κυρώσεις ως διαπραγματευτικό εργαλείο.
Η ευρωπαϊκή προσέγγιση συνδέει οποιαδήποτε χαλάρωση της οικονομικής πίεσης με συγκεκριμένες προϋποθέσεις και την πρόοδο προς μια συμφωνία.
Για τη Μόσχα, οι δυτικές κυρώσεις αποτελούν σημαντικό οικονομικό και διπλωματικό ζήτημα.
Για τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις, η διατήρηση ή η ενδεχόμενη προσαρμογή τους παραμένει βασικός μοχλός πίεσης στις διαπραγματεύσεις.
Η Κομισιόν προτείνει νέο δάνειο 45 δισ. ευρώ στην Ουκρανία
Η διπλωματική κινητικότητα συνοδεύεται από νέες πρωτοβουλίες οικονομικής στήριξης.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε πρόταση για δάνειο 45 δισεκατομμυρίων ευρώ προς την Ουκρανία, με στόχο να καλυφθεί μέρος των χρηματοδοτικών αναγκών της χώρας για το επόμενο έτος.
Σύμφωνα με το Reuters, το συνολικό χρηματοδοτικό κενό της Ουκρανίας για το 2027 εκτιμάται σε περίπου 70 δισεκατομμύρια ευρώ.
Η οικονομική ενίσχυση αποτελεί κρίσιμο παράγοντα για τη συνέχιση της λειτουργίας του ουκρανικού κράτους, τη διατήρηση βασικών δημόσιων υπηρεσιών και την υποστήριξη της πολεμικής προσπάθειας.
Παράλληλα, οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις συνεχίζουν τις προσπάθειες ενίσχυσης της αεράμυνας και των στρατιωτικών δυνατοτήτων της χώρας.
Η στήριξη αυτή έχει διπλό στόχο: την κάλυψη των άμεσων αναγκών και τη βελτίωση της θέσης του Κιέβου ενόψει πιθανών διαπραγματεύσεων.
Το Σενζέν και η τριμερής διακήρυξη Τραμπ, Πούτιν και Σι
Η σύνοδος του Βερολίνου πραγματοποιείται με φόντο τη συνάντηση Τραμπ, Πούτιν και Σι στην Κίνα.
Οι τρεις ηγέτες εξέδωσαν κοινή διακήρυξη στην οποία αναφέρθηκαν στη στρατηγική σταθερότητα, στη διεθνή ασφάλεια, στη μεταρρύθμιση του ΟΗΕ και στην ανάγκη αποτροπής πυρηνικού πολέμου.
Επανέλαβαν επίσης ότι ένας πυρηνικός πόλεμος δεν μπορεί να κερδηθεί και δεν πρέπει να διεξαχθεί.
Το κείμενο περιλάμβανε ακόμη αναφορά στην άσκηση δικαιοδοσίας από διεθνή δικαστήρια και στην αύξηση της παραγωγής διυλισμένων πετρελαϊκών προϊόντων.
Ωστόσο, η διακήρυξη δεν παρουσίασε συγκεκριμένο σχέδιο για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία.
Κατά τον χρόνο δημοσίευσης του σχετικού ρεπορτάζ των Financial Times, δεν είχε εκδοθεί αμερικανική επίσημη ενημέρωση για το περιεχόμενο των συνομιλιών.
Η έλλειψη συγκεκριμένων ανακοινώσεων για το ουκρανικό δεν εξαλείφει τις ευρωπαϊκές ανησυχίες.
Αντιθέτως, καθιστά ακόμη σημαντικότερη την ενημέρωση των ευρωπαϊκών κυβερνήσεων για τις ιδιωτικές επαφές που πραγματοποιήθηκαν στην Κίνα.
Μπορεί η Ευρώπη να αποτρέψει μια συμφωνία χωρίς τη συμμετοχή της;
Παρά την ισχυρή συμβολική σημασία της συνόδου, δεν συμμερίζονται όλοι οι αναλυτές την αισιοδοξία για τα πρακτικά αποτελέσματά της.
Ο Νίκο Λάνγκε, ερευνητής του Center for European Policy Analysis, εξέφρασε επιφυλάξεις για το κατά πόσο η συνάντηση μπορεί να οδηγήσει σε ουσιαστικές αποφάσεις.
Όπως δήλωσε στους Financial Times, η Γερμανία, η Βρετανία και η Γαλλία επιθυμούσαν να πραγματοποιήσουν αυτή τη συμβολική συνάντηση.
Ωστόσο, κατά την εκτίμησή του, υπάρχουν περιορισμένα περιθώρια για νέες συμφωνίες.
Η κριτική αναδεικνύει ένα βασικό πρόβλημα της ευρωπαϊκής διπλωματίας.
Η πολιτική ενότητα υπέρ της Ουκρανίας δεν συνεπάγεται αυτομάτως συμφωνία για τον τρόπο εφαρμογής των εγγυήσεων ασφαλείας, τη συμμετοχή ευρωπαϊκών δυνάμεων ή τις παραχωρήσεις που θα μπορούσαν να συζητηθούν στο πλαίσιο μιας ειρηνευτικής διαδικασίας.
Η Ευρώπη εξακολουθεί να αναζητά κοινή θέση σε ζητήματα που θα καθορίσουν τη μεταπολεμική ασφάλεια της ηπείρου.
Από τη Γιάλτα του 1945 στο Βερολίνο του 2026
Η σύγκριση με τη Γιάλτα αναδεικνύει μια θεμελιώδη διαφορά ανάμεσα στο παρελθόν και το παρόν.
Το 1945, η μεταπολεμική ευρωπαϊκή τάξη διαμορφωνόταν από τις νικήτριες μεγάλες δυνάμεις.
Το 2026, η Ευρωπαϊκή Ένωση και οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις διαθέτουν σημαντική οικονομική, θεσμική και στρατιωτική ισχύ, αλλά εξακολουθούν να εξαρτώνται σε κρίσιμους τομείς ασφαλείας από τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Η σύνοδος του Βερολίνου αποτελεί προσπάθεια να μετατραπεί αυτή η ισχύς σε ουσιαστική διαπραγματευτική παρουσία.
Η Ουκρανία βρίσκεται στο επίκεντρο, αλλά το διακύβευμα είναι ευρύτερο.
Αφορά τη μελλοντική αρχιτεκτονική ασφαλείας της Ευρώπης, τις σχέσεις με τη Ρωσία, τον ρόλο των Ηνωμένων Πολιτειών και τη δυνατότητα των ευρωπαϊκών κρατών να συμμετέχουν στις αποφάσεις που καθορίζουν την ασφάλειά τους.
Το Βερολίνο επιχειρεί να στείλει ένα σαφές μήνυμα: Δεν μπορεί να υπάρξει βιώσιμη συμφωνία για την Ουκρανία και την ευρωπαϊκή ασφάλεια χωρίς την ουσιαστική συμμετοχή του Κιέβου και των ευρωπαϊκών κυβερνήσεων.
Η πραγματική δοκιμασία, ωστόσο, δεν θα είναι η κοινή φωτογραφία των ηγετών.
Θα είναι το εάν η Ευρώπη καταφέρει να εξασφαλίσει συγκεκριμένες εγγυήσεις, στρατιωτική υποστήριξη και πραγματικό ρόλο στις διαπραγματεύσεις.
Γιατί ο φόβος μιας «Γιάλτας 2.0» δεν αφορά μόνο την Ουκρανία. Αφορά το ενδεχόμενο να διαμορφωθεί το μέλλον της ευρωπαϊκής ασφάλειας σε ένα τραπέζι όπου η ίδια η Ευρώπη δεν θα έχει αποφασιστική φωνή.
Πηγή: pagenews.gr
