«Όχι στον Τραμπ, ναι στην Ευρώπη;» Η άρνηση για Ορμούζ και η δοκιμασία της ευρωπαϊκής αυτονομίας

«Δεν είναι δικός μας πόλεμος»: Η ευρωπαϊκή άρνηση στο αίτημα Τραμπ

Σε μια σπάνια έκλαμψη ενότητας, οι ευρωπαϊκές πρωτεύουσες απέρριψαν το πρόσφατο αίτημα του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ να συμμετάσχουν στρατιωτικά στις επιχειρήσεις στη Μέση Ανατολή, ιδίως στη ναυτική επιχείρηση για το άνοιγμα του Στενού του Ορμούζ, χαρακτηρίζοντας τον πόλεμο «όχι δική τους υπόθεση». Η δημόσια αυτή αντίδραση περιελάμβανε χώρες όπως η Γερμανία, η Γαλλία, η Ιταλία, η Ισπανία και το Ηνωμένο Βασίλειο, οι οποίες ξεκαθάρισαν ότι δεν πρόκειται να στείλουν πολεμικά πλοία ή άλλες στρατιωτικές δυνάμεις στο πλαίσιο της αμερικανικής στρατιωτικής εκστρατείας.

«Δεν είναι δικός μας πόλεμος», δήλωσε ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς, επισημαίνοντας ότι η Ευρώπη δεν έχει συμβουλευτεί επαρκώς για τους στόχους ή το σχεδιασμό των ΗΠΑ πριν από την κλιμάκωση των εχθροπραξιών. Παρόμοια στάση τήρησαν και άλλοι ηγέτες, αρνούμενοι να εμπλακούν σε μια σύγκρουση που θεωρούν ότι δεν εξυπηρετεί άμεσα ευρωπαϊκά συμφέροντα.

Μια σπάνια ενότητα — αλλά με όρια

Η συλλογική ευρωπαϊκή αντίδραση έχει ερμηνευθεί από αναλυτές ως ορόσημο ευρωπαϊκής συνοχής σε μια εποχή γεωπολιτικής πίεσης. Υπό την πίεση της επέκτασης των εχθροπραξιών και των συνεπειών στην παγκόσμια ασφάλεια, όλες οι μεγάλες ευρωπαϊκές δυνάμεις τάχθηκαν υπέρ της διπλωματίας και της αποφυγής κλιμάκωσης.

Ωστόσο, αυτή η ενότητα συνοδεύεται από σημαντικά ερωτήματα σχετικά με την ευρωπαϊκή στρατηγική αυτονομία. Η άρνηση συχνά ερμηνεύεται όχι μόνο ως αντίδραση σε μια εκστρατεία που δεν θεωρείται ευρωπαϊκή υπόθεση, αλλά και ως δείγμα της εξάρτησης της ΕΕ από τις ΗΠΑ σε πολιτικό, στρατιωτικό και διπλωματικό επίπεδο—μια εξάρτηση που έχει επανειλημμένα αμφισβητηθεί μετά τον πόλεμο στην Ουκρανία και την τρέχουσα κρίση με το Ιράν.

Διπλωματία, στρατηγική και ενεργειακή αυτονομία

Η άρνηση ευρωπαϊκών χωρών να συμμετάσχουν σε στρατιωτικές επιχειρήσεις δεν σημαίνει έλλειψη ενδιαφέροντος για την ασφάλεια των θαλάσσιων διόδων ή για την προστασία της εμπορικής ναυσιπλοΐας. Αντίθετα, χώρες όπως η Γαλλία έχουν ξεκαθαρίσει ότι είναι ανοικτές σε μελλοντικές αποστολές συνοδείας εμπορικών πλοίων, αλλά μόνο όταν οι εχθροπραξίες έχουν υποχωρήσει και υπάρχει διεθνές πλαίσιο για μια τέτοια δράση.

Παράλληλα, η ενεργειακή κρίση που έχει πυροδοτηθεί από την αστάθεια στη Μέση Ανατολή —με κραδασμούς στις τιμές του πετρελαίου, στη ναυσιπλοΐα και στις ενεργειακές αγορές— έχει αναδείξει την ευρωπαϊκή ευπάθεια λόγω υψηλής εξάρτησης από εισαγόμενη ενέργεια, γεγονός που εντείνει τη συζήτηση για πραγματική ευρωπαϊκή στρατηγική αυτονομία.

Τραμπ, ΝΑΤΟ και διατλαντικές εντάσεις

Οι ευρωπαϊκές αντιδράσεις απέναντι στην αμερικανική στρατιωτική στρατηγική έχουν επίσης ενισχύσει έναν ευρύτερο διάλογο για τη φύση του διατλαντικού δεσμού. Παρά τις έντονες πολιτικές πιέσεις και τις δημόσιες αντιπαραθέσεις, η Ευρώπη παραμένει σε μεγάλο βαθμό εξαρτημένη από τις ΗΠΑ, ιδίως στον τομέα της άμυνας μέσω του ΝΑΤΟ —μια κατάσταση που πολλοί αναλυτές θεωρούν ότι υπονομεύει την επιχειρησιακή στρατηγική αυτονομία της Ένωσης.

Παράλληλα, χώρες με παραδοσιακά στενές σχέσεις με την Ουάσιγκτον, όπως ορισμένες χώρες της Ανατολικής Ευρώπης, βλέπουν τις ΗΠΑ ως αναντικατάστατο εταίρο για την ασφάλεια, γεγονός που επιτείνει τις εσωτερικές διαφορές για το μέλλον της ευρωπαϊκής άμυνας.

Προς μια νέα ευρωπαϊκή γεωπολιτική;

Η αντίδραση απέναντι στο αμερικανικό αίτημα και η επιμονή στην αποφυγή άμεσης στρατιωτικής εμπλοκής μάλλον καθιστούν την Ευρώπη πιο δυναμική στις δικές της στρατηγικές επιλογές, αλλά δεν λύνουν τα δομικά της διλήμματα. Η ενεργειακή εξάρτηση, η έλλειψη ενιαίας στρατιωτικής δομής και οι διαφορετικές πολιτικές κουλτούρες μεταξύ των κρατών-μελών συνεχίζουν να αποτελούν σημεία τριβής για το μέλλον της ΕΕ ως διεθνούς παράγοντα. Η τρέχουσα κρίση λειτουργεί ως καθρέφτης στρατηγικών αποφάσεων: από τη μια πλευρά μια ενοποιημένη στάση απέναντι στον Τραμπ για μη συμμετοχή σε μια σύγκρουση που δεν θεωρείται ευρωπαϊκή, και από την άλλη πλευρά, μια υπενθύμιση της ανάγκης για πραγματική ενίσχυση της κοινής άμυνας και αυτονομίας.

Πηγή: pagenews.gr