Σαουδική Αραβία: Εφιάλτης για το πετρέλαιο με σενάρια έως και 180 δολάρια

Η διεθνής αγορά πετρελαίου μπορεί να πήρε μια προσωρινή ανάσα μετά τις τελευταίες δηλώσεις του Μπέντζαμιν Νετανιάχου, όμως η ανησυχία για το τι μπορεί να ακολουθήσει μόνο υποχωρημένη δεν είναι. Αντίθετα, πίσω από τη βραχυπρόθεσμη διόρθωση των τιμών, παραμένει ενεργό ένα εξαιρετικά επιθετικό σενάριο, το οποίο συζητείται πλέον ανοιχτά στους ενεργειακούς κύκλους της Μέσης Ανατολής: η πιθανότητα το πετρέλαιο να εκτιναχθεί ακόμη και στα 180 δολάρια το βαρέλι, εάν οι πολεμικές διαταραχές και τα χτυπήματα στις ενεργειακές υποδομές συνεχιστούν μέχρι τα τέλη Απριλίου.

Σύμφωνα με τη Wall Street Journal, αξιωματούχοι της Σαουδικής Αραβίας εξετάζουν πλέον σοβαρά το ενδεχόμενο μιας τέτοιας κίνησης στις τιμές, εκτιμώντας ότι η παράταση της έντασης θα μπορούσε να οδηγήσει σε νέα βίαιη άνοδο στην αγορά πετρελαίου. Το σενάριο αυτό δεν αντιμετωπίζεται ως θεωρητικό, αλλά ως υπαρκτός κίνδυνος σε ένα περιβάλλον όπου οι ενεργειακές υποδομές του Κόλπου έχουν ήδη βρεθεί στο στόχαστρο και η αβεβαιότητα για την ομαλή τροφοδοσία της αγοράς έχει αυξηθεί δραματικά.

Η πτώση μετά τις δηλώσεις Νετανιάχου δεν σβήνει τον κίνδυνο

Το πρωί της Παρασκευής στις ασιατικές αγορές, οι τιμές του πετρελαίου υποχώρησαν μετά τις δηλώσεις του Ισραηλινού πρωθυπουργού ότι το Ιράν «αποδεκατίζεται» και ότι ο πόλεμος ενδέχεται να τελειώσει πιο γρήγορα από ό,τι εκτιμάται. Η αγορά διάβασε τα σχόλια αυτά ως ένδειξη πιθανής αποκλιμάκωσης, με αποτέλεσμα το Brent να απομακρυνθεί από τα πρόσφατα υψηλά του. Η Wall Street Journal κατέγραψε το Brent στα 112,19 δολάρια σε ενδοσυνεδριακές κινήσεις, ενώ άλλα οικονομικά μέσα σημείωσαν ότι είχε προηγουμένως αγγίξει έως και τα 119 δολάρια πριν διορθώσει προς την περιοχή των 107-108 δολαρίων.

Η υποχώρηση αυτή, ωστόσο, δεν ερμηνεύεται ως οριστική αποφόρτιση. Οι αγορές εξακολουθούν να κινούνται μέσα σε ακραία μεταβλητότητα, καθώς κάθε νέα πληροφορία από το πολεμικό μέτωπο, κάθε δήλωση ηγετών και κάθε είδηση για ενεργειακές υποδομές μεταφράζεται άμεσα σε έντονες διακυμάνσεις στις τιμές. Αυτό σημαίνει ότι το σημερινό «φρενάρισμα» δεν ακυρώνει το βασικό πρόβλημα: η αγορά παραμένει εξαιρετικά ευάλωτη σε νέα σοκ.

Γιατί το Ριάντ δεν βλέπει θετικά μια τέτοια εκτίναξη

Παρότι σε πρώτη ανάγνωση θα περίμενε κανείς ότι η Σαουδική Αραβία, ως πετρελαϊκή υπερδύναμη, θα ευνοούνταν από μια τόσο μεγάλη άνοδο των τιμών, η πραγματικότητα είναι πιο σύνθετη. Η Wall Street Journal αναφέρει ότι οι σαουδαραβικές αρχές δεν αντιμετωπίζουν ένα πετρέλαιο στα 180 δολάρια ως ευχάριστη εξέλιξη, αλλά ως σοβαρή απειλή για τη σταθερότητα της αγοράς και τελικά για τη μελλοντική ζήτηση.

Ο βασικός φόβος είναι ότι μια τόσο απότομη και παρατεταμένη άνοδος θα μπορούσε να προκαλέσει αυτό που οι αγορές αποκαλούν demand destruction, δηλαδή ουσιαστική καταστροφή ζήτησης. Όταν το πετρέλαιο ακριβαίνει βίαια, οι καταναλωτές, οι επιχειρήσεις και ολόκληρες οικονομίες αναγκάζονται να προσαρμόσουν τη συμπεριφορά τους: περιορίζουν τη χρήση καυσίμων, στρέφονται σε εναλλακτικές λύσεις, μειώνουν μετακινήσεις και επενδύσεις, ενώ αυξάνονται και οι πιθανότητες οικονομικής επιβράδυνσης ή και ύφεσης. Αυτό θα μπορούσε να γυρίσει μπούμερανγκ ακόμη και για τους ίδιους τους παραγωγούς.

Αυτό εξηγεί γιατί στο Ριάντ η προτίμηση παραμένει σε μια πιο ελεγχόμενη και μέτρια άνοδο των τιμών, που θα στηρίζει τα έσοδα χωρίς να υπονομεύει τη μακροπρόθεσμη ισορροπία της αγοράς. Η Σαουδική Αραβία δεν θέλει να εμφανιστεί ως η χώρα που επωφελείται από έναν πόλεμο που αποσταθεροποιεί την παγκόσμια οικονομία, ούτε να βρεθεί μπροστά σε ένα νέο περιβάλλον βίαιης αστάθειας που θα πλήξει τελικά και τη δική της στρατηγική θέση.

Οι επιθέσεις σε ενεργειακές εγκαταστάσεις άλλαξαν τα δεδομένα

Η ένταση στην αγορά πετρελαίου δεν οφείλεται μόνο σε γενικές γεωπολιτικές ανησυχίες, αλλά σε πολύ συγκεκριμένα χτυπήματα που έχουν ήδη διαταράξει νευραλγικές ενεργειακές υποδομές στην περιοχή. Το Reuters μετέδωσε ότι μετά τα πλήγματα σε ιρανικές εγκαταστάσεις αερίου στη South Pars και στην Asaluyeh, η Τεχεράνη προειδοποίησε για κίνδυνο αντιποίνων σε πετρελαϊκές και ενεργειακές εγκαταστάσεις στη Σαουδική Αραβία, στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και στο Κατάρ.

Λίγο αργότερα, το Reuters μετέδωσε επίσης ότι ιρανική πυραυλική επίθεση έπληξε το συγκρότημα LNG του Ras Laffan στο Κατάρ, το μεγαλύτερο τέτοιο κέντρο στον κόσμο, προκαλώντας σοβαρές ζημιές και επηρεάζοντας περίπου το 17% της εξαγωγικής ικανότητας LNG του Κατάρ. Η εξέλιξη αυτή δεν είναι απλώς ένα περιφερειακό επεισόδιο. Πρόκειται για γεγονός με διεθνές αποτύπωμα, καθώς χτυπά την προσφορά ενέργειας προς Ευρώπη και Ασία και ενισχύει τις ανησυχίες ότι ο πόλεμος περνά πλέον σε φάση άμεσης ενεργειακής αποσταθεροποίησης.

Αυτός είναι και ο λόγος που οι επενδυτές δεν αρκούνται σε καθησυχαστικές δηλώσεις. Όσο οι υποδομές του Κόλπου απειλούνται, η αγορά θα συνεχίσει να τιμολογεί υψηλό γεωπολιτικό ρίσκο.

Το σενάριο των 180 δολαρίων και το ακόμη πιο ακραίο όριο των 200

Η προειδοποίηση για πιθανή άνοδο στα 180 δολάρια δεν είναι το μόνο ανησυχητικό στοιχείο. Η ευρύτερη συζήτηση στην αγορά έχει αρχίσει να αγγίζει ακόμη και το ψυχολογικό και ουσιαστικό όριο των 200 δολαρίων το βαρέλι, εφόσον η κρίση βαθύνει, οι επιθέσεις συνεχιστούν και οι βασικές διαδρομές εφοδιασμού, όπως τα περάσματα του Κόλπου, αντιμετωπίσουν σοβαρότερα προβλήματα. Ήδη αναλύσεις της αγοράς σημειώνουν ότι το Brent έχει εκτοξευθεί κατά περίπου 55% από την έναρξη της πολεμικής κρίσης, ενώ παραμένει έντονος ο φόβος για μόνιμες ή μακροχρόνιες διαταραχές στην προσφορά ενέργειας.

Η αγορά δεν φοβάται μόνο την έλλειψη βαρελιών σήμερα, αλλά και μια πιο διαρκή επανατιμολόγηση του ρίσκου στη Μέση Ανατολή. Αν οι ζημιές στις ενεργειακές εγκαταστάσεις αποδειχθούν βαριές ή αν χρειαστούν μήνες για να αποκατασταθεί πλήρως η λειτουργία τους, τότε οι τιμές μπορεί να κρατηθούν υψηλές ακόμη και μετά από μια ενδεχόμενη στρατιωτική αποκλιμάκωση.

Ο κίνδυνος για την παγκόσμια οικονομία

Το ζήτημα, επομένως, δεν αφορά μόνο τις πετρελαιοπαραγωγές χώρες ή τους traders της ενέργειας. Αφορά άμεσα την παγκόσμια οικονομία. Η εκτόξευση του πετρελαίου τροφοδοτεί πληθωριστικές πιέσεις, αυξάνει το κόστος μεταφορών και παραγωγής, πιέζει νοικοκυριά και επιχειρήσεις και μπορεί να οδηγήσει τις κεντρικές τράπεζες σε πιο επιθετική στάση στα επιτόκια. Ήδη η αναταραχή στις αγορές έχει προκαλέσει ανησυχία για νέα άνοδο του ενεργειακού κόστους, ειδικά στην Ευρώπη και στο Ηνωμένο Βασίλειο, όπου οι λογαριασμοί και τα καύσιμα απειλούνται από νέο ανοδικό κύμα.

Με αυτό το δεδομένο, η σαουδαραβική ανησυχία δεν είναι απλώς μια κλασική προειδοποίηση της αγοράς πετρελαίου. Είναι ένα σήμα ότι ακόμη και οι χώρες που επωφελούνται άμεσα από τις υψηλές τιμές αντιλαμβάνονται πως ένα σοκ τέτοιου μεγέθους μπορεί να εξελιχθεί σε παγκόσμιο οικονομικό πρόβλημα με διάρκεια.

Η αγορά σε φάση νευρικής αναμονής

Για την ώρα, οι τιμές μπορεί να έχουν απομακρυνθεί από τα πιο ακραία ενδοσυνεδριακά υψηλά, όμως η αγορά απέχει πολύ από το να αισθάνεται ασφαλής. Το βασικό σενάριο που παρακολουθούν οι επενδυτές δεν είναι μόνο αν ο πόλεμος θα κλιμακωθεί στρατιωτικά, αλλά αν θα συνεχίσει να χτυπά τον ενεργειακό χάρτη της περιοχής. Από αυτό θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό αν το πετρέλαιο θα παραμείνει κοντά στα σημερινά υψηλά επίπεδα ή αν θα κινηθεί σε μια νέα, πολύ πιο επικίνδυνη ζώνη τιμών.

Η εικόνα, επομένως, παραμένει εξαιρετικά εύθραυστη. Και όσο οι υποδομές του Κόλπου, οι ροές LNG και οι πετρελαϊκές εγκαταστάσεις συνεχίζουν να βρίσκονται στο επίκεντρο της σύγκρουσης, το σενάριο των 180 δολαρίων δεν θα αντιμετωπίζεται ως υπερβολή, αλλά ως μια εφιαλτική πιθανότητα που κανείς δεν μπορεί να αποκλείσει.

Πηγή: Pagenews.gr