Οι προσδοκίες είναι υψηλές στο Ισραήλ εν όψει της προγραμματισμένης συνάντησης του πρωθυπουργού Μπέντζαμιν Νετανιάχου με τον πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ τη Δευτέρα στο Λευκό Οίκο, μετά τη δήλωση του Αμερικανού ηγέτη σχετικά με μια πιθανή συμφωνία κατάπαυσης του πυρός στη Γάζα.
Η Χαμάς ανακοίνωσε την Παρασκευή ότι υπέβαλε μια «θετική» απάντηση στην τελευταία πρόταση του Κατάρ για κατάπαυση του πυρός στη Γάζα, εκφράζοντας την ετοιμότητά της να ξεκινήσει συνομιλίες με το Ισραήλ για την επίλυση των υπολειπόμενων διαφορών. Αν και επέκρινε τις επιφυλάξεις της Χαμάς που περιλαμβάνονται στην απάντησή της, το ισραηλινό υπουργικό συμβούλιο αποφάσισε το Σάββατο να στείλει την Κυριακή αντιπροσωπεία στη Ντόχα για συνομιλίες.
Η συνάντηση με τον Τραμπ είναι κατόπιν αιτήματος του Νετανιάχου, με σκοπό να συζητηθούν μια πιθανή συμφωνία κατάπαυσης του πυρός στη Γάζα, η κατάσταση των συνομιλιών των ΗΠΑ με τη Συρία, ο συντονισμός σχετικά με το Ιράν μετά τις επιθέσεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ εναντίον του τον περασμένο μήνα, καθώς και άλλα θέματα ασφάλειας και εμπορίου.
Η επίσκεψη της Δευτέρας είναι η τρίτη του Νετανιάχου στο Λευκό Οίκο από την επανεκλογή του Τραμπ τον Ιανουάριο του 2025. Η πενθήμερη επίσκεψη έρχεται δύο εβδομάδες μετά την εκεχειρία που επιτεύχθηκε με τη μεσολάβηση των ΗΠΑ, μετά τον 12ήμερο πόλεμο που ξέσπασε όταν το Ισραήλ εξαπέλυσε αεροπορικές επιθέσεις κατά του Ιράν.
Το Περιφερειακό Δικαστήριο της Ιερουσαλήμ δέχθηκε το αίτημα του Νετανιάχου να αναβληθεί η εμφάνισή του στο δικαστήριο την επόμενη εβδομάδα, λόγω της επίσκεψής του στην Ουάσινγκτον.
Λίστα υποχρεώσεων
Μιλώντας στο υπουργικό συμβούλιο, ο Νετανιάχου δήλωσε ότι εκτός από τη συνάντησή του με τον Τραμπ, αναμένει να συνομιλήσει με τον αντιπρόεδρο Τζέι Ντι Βανς, τον υπουργό Εξωτερικών Μαρκο Ρούμπιο, τον υπουργό Άμυνας Πιτ Χέγκσεθ, τον ειδικό απεσταλμένο των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή Στιβ Γουίτκοφ και είτε τον υπουργό Οικονομικών Σκοτ Μπέσεντ είτε τον υπουργό Εμπορίου Χάουαρντ Λούτνικ (το όνομα του οποίου δεν έχει κατονομαστεί). Αναμένει επίσης να συναντηθεί με ηγέτες του Κογκρέσου. Αν και ο Νετανιάχου δεν το ανέφερε, είναι πιθανό να συναντηθεί και με ηγέτες της αμερικανικής εβραϊκής κοινότητας, όπως έχει κάνει και σε προηγούμενες επισκέψεις του στην Ουάσινγκτον ως πρωθυπουργός. Σύμφωνα με το Ynet, αν και η επιστροφή του Νετανιάχου στο Ισραήλ έχει προγραμματιστεί για την Πέμπτη, ενδέχεται να παρατείνει το ταξίδι του και να επιστρέψει μετά το εβραϊκό Σάββατο.
Τι θέλει ο Νετανιάχου
Ο Νετανιάχου ζήτησε τη συνάντηση με τον Τραμπ μετά τις αμερικανικές επιθέσεις της 22ας Ιουνίου σε ιρανικές πυρηνικές εγκαταστάσεις στο Φορντόου, την Ισφαχάν και το Νατάνζ και την επακόλουθη συμφωνία κατάπαυσης του πυρός μεταξύ Ισραήλ και Ιράν με τη μεσολάβηση των ΗΠΑ. Η ευκαιρία θα επιτρέψει στον Νετανιάχου να γιορτάσει τη συνεργασία ΗΠΑ-Ισραήλ κατά του Ιράν — έναν μακροπρόθεσμο στόχο του Νετανιάχου — υπογραμμίζοντας τη ζημιά που έχει υποστεί το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης.
Ο ισραηλινός δημόσιος ραδιοτηλεοπτικός φορέας Kan ανέφερε ότι ο Νετανιάχου αναμένεται να ζητήσει από τον Τραμπ το πράσινο φως για να επιτεθεί ξανά στο Ιράν, εάν προκύψουν στοιχεία ότι συνεχίζει να αναπτύσσει το πυρηνικό του πρόγραμμα και να εμπλουτίζει ουράνιο.
Η επίσκεψη στην Ουάσινγκτον παρέχει στον Νετανιάχου την ευκαιρία να επιδείξει τις στενές σχέσεις που διατηρεί με τον Αμερικανό ηγέτη και, με αυτόν τον τρόπο, να αποκρούσει τις επικρίσεις στο Ισραήλ ότι έχει βλάψει τις σχέσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες, τον σημαντικότερο σύμμαχο του Ισραήλ.
Η ισραηλινή αντιπολίτευση ισχυρίζεται ότι οι σχέσεις μεταξύ Ισραήλ και Ηνωμένων Πολιτειών έχουν υποστεί πλήγμα το τελευταίο έτος υπό την ηγεσία του Νετανιάχου, επισημαίνοντας τη συμφωνία που συνήψε ο Τραμπ (στις 6 Μαΐου) με τους Χούθι στο Υεμένη χωρίς τη γνώση του Νετανιάχου και τη συνάντηση του Τραμπ (στις 14 Μαΐου) με τον Σύρο ηγέτη Αχμέντ αλ-Σαράα στο Ριάντ.
Πράγματι, από την ανάληψη των καθηκόντων του Τραμπ τον περασμένο Ιανουάριο, οι σχέσεις μεταξύ των δύο ανδρών έχουν γνωρίσει σκαμπανεβάσματα. Οι Ισραηλινοί ηγέτες σοκαρίστηκαν τον Απρίλιο όταν διαπίστωσαν ότι το Ισραήλ περιλαμβάνεται στον κατάλογο των χωρών που θα επιβληθούν υψηλοί δασμοί. Το επόμενο σοκ ήρθε όταν οι Ηνωμένες Πολιτείες ανακοίνωσαν μια νέα εμπορική συμφωνία με το Ηνωμένο Βασίλειο αντί να διαπραγματευτούν μια με το Ισραήλ. Ο Νετανιάχου αιφνιδιάστηκε επίσης όταν ο Τραμπ ανακοίνωσε την έναρξη απευθείας συνομιλιών μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ιράν.
Τις τελευταίες δύο εβδομάδες, ο Τραμπ επανέλαβε την ανάγκη να επιτευχθεί συμφωνία κατάπαυσης του πυρός στη Γάζα. Την περασμένη εβδομάδα, δήλωσε ότι θα είναι «πολύ αυστηρός» με τον Νετανιάχου όσον αφορά την ανάγκη να τερματιστεί ο πόλεμος στη Γάζα όταν ο πρωθυπουργός φτάσει στις ΗΠΑ.
Το Ynet ανέφερε την Πέμπτη ότι μετά την στρατιωτική επιτυχία του Ισραήλ κατά του Ιράν, ο Νετανιάχου φαίνεται πλέον πρόθυμος να καταλήξει σε συμφωνία με τη Χαμάς για την απελευθέρωση των ομήρων στη Γάζα. Μια τέτοια κίνηση θα ενίσχυε περαιτέρω τη δημοτικότητά του, η οποία ήδη αυξάνεται μετά τις επιθέσεις κατά του Ιράν, και θα μπορούσε να ανοίξει το δρόμο για την επέκταση των Συμφωνιών του Αβραάμ του 2020, που ομαλοποιούν τις σχέσεις μεταξύ του Ισραήλ και των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, του Μπαχρέιν και του Σουδάν.
Το Al-Monitor ανέφερε ότι το Ισραήλ και η Συρία συζητούν άμεσα και έμμεσα τη δυνατότητα απόσυρσης των ισραηλινών στρατευμάτων από το συριακό έδαφος (συγκεκριμένα, τη ζώνη ασφαλείας και το όρος Χερμών)και την αντικατάστασή τους από αμερικανικές και συριακές δυνάμεις, καθώς και την αναβάθμιση των συνοριακών συμφωνιών τους.
Τι θέλει ο Τραμπ
Ο Ελντάντ Σαβίτ, ερευνητής στο Ινστιτούτο Μελετών Εθνικής Ασφάλειας με έδρα το Τελ Αβίβ, πιστεύει ότι παράλληλα με τον θρίαμβο της επίθεσης κατά του Ιράν, ο Τραμπ θέλει να ανακοινώσει μια διπλωματική πρωτοβουλία, ή ίσως ακόμη και μια σημαντική ανακάλυψη, κατά τη διάρκεια της επίσκεψης του Νετανιάχου.
«Πρόκειται πρωτίστως για μια συμφωνία κατάπαυσης του πυρός στη Γάζα», δήλωσε ο Σαβίτ στο Al-Monitor. «Ο Τραμπ το είπε ξεκάθαρα».
Είπε επίσης: «Έχουν πραγματοποιηθεί επαφές με συριακούς αξιωματούχους προκειμένου να επιτευχθεί κάποιο είδος συμφωνίας για την ασφάλεια, αλλά δεν είμαι βέβαιος ότι έχει σημειωθεί πρόοδος σε αυτό το θέμα».
Το Kan ανέφερε την Πέμπτη ότι έχει σημειωθεί σημαντική πρόοδος σε μια πιθανή συμφωνία για κατάπαυση του πυρός δύο μηνών στη Γάζα και την απελευθέρωση 10 ζωντανών ομήρων. Ο Νετανιάχου και ο υπουργός Άμυνας Ισραήλ Κατζ φέρεται να έχουν συμφωνήσει σε ένα σχέδιο συμφωνίας του Κατάρ που περιλαμβάνει την απελευθέρωση των ομήρων σε δύο φάσεις και την παράδοση 18 πτωμάτων σε τρεις φάσεις. Η πρόταση φέρεται επίσης να προβλέπει μερική απόσυρση των ισραηλινών δυνάμεων από τη Γάζα, επέκταση της ανθρωπιστικής βοήθειας και την απελευθέρωση εκατοντάδων Παλαιστινίων κρατουμένων στο Ισραήλ, καθώς και συνομιλίες για τον τερματισμό του πολέμου, την απελευθέρωση των υπολοίπων ομήρων και την πλήρη απόσυρση των ισραηλινών δυνάμεων από τη Γάζα.
Το Kan σημείωσε ότι η αναφερόμενη συμφωνία του Ισραήλ για τη σταδιακή επιστροφή των ομήρων και για την ενίσχυση της διατύπωσης της ρήτρας 11, προσφέροντας εγγυήσεις των ΗΠΑ στη Χαμάς για τον τερματισμό του πολέμου στη Γάζα, επιτρέπει κάποιο αισιοδοξία για την αποδοχή της πρότασης από τη Χαμάς.
Συμφωνία;
Η κυβέρνηση Τραμπ ανακοίνωσε ότι ενημέρωσε το Κογκρέσο για τα σχέδιά της να πουλήσει στο Ισραήλ κιτ καθοδήγησης Joint Direct Attack Munition αξίας 510 εκατομμυρίων δολαρίων, για την αναβάθμιση των βομβών αέρος-εδάφους, κάτι που οι Ισραηλινοί ερμηνεύουν ως απόδειξη της προσέγγισης μεταξύ της κυβέρνησης Τραμπ και της κυβέρνησης Νετανιάχου.
Ακόμη περισσότερο, κρίνοντας από τις αναρτήσεις του αμερικανού προέδρου την περασμένη εβδομάδα, στις οποίες εξυμνούσε τον ισραηλινό πρωθυπουργό ως ήρωα πολέμου και ζητούσε τη διακοπή της δίκης του Νετανιάχου για διαφθορά ή την απονομή χάριτος, μπορεί κανείς να αναμένει μια επίδειξη αλληλεγγύης από τους δύο ηγέτες. Είναι σαφές ότι οι επιθέσεις κατά του Ιράν υποδηλώνουν κοινά στόχοι σε αυτό το θέμα. Ωστόσο, αυτό δεν σημαίνει ότι συμφωνούν σε όλα.
Όπως είπε ο Σαβίτ, «Δεν είναι σαφές πόση ελευθερία κινήσεων θα προσφέρει ο Τραμπ στον Νετανιάχου εάν τελικά αποκαλυφθούν πληροφορίες ότι η Τεχεράνη συνεχίζει το πυρηνικό της πρόγραμμα. Δεν είναι σαφές πόση πίεση θα ασκήσει ο Τραμπ στον Νετανιάχου, εάν πράγματι επιτευχθεί εκεχειρία 60 ημερών, για τον τερματισμό του πολέμου στη Γάζα. Δεν είναι σαφές εάν το Ισραήλ και οι ΗΠΑ επιδιώκουν τα ίδια αποτελέσματα από τις συνομιλίες με την ηγεσία της Συρίας. Είναι επίσης ασαφές τι θα ζητήσει ο Τραμπ από το Ισραήλ να κάνει ή σε τι θα ζητήσει να συμβιβαστεί προκειμένου να προωθήσει την επέκταση των Συμφωνιών του Αβραάμ, ιδίως με τη Σαουδική Αραβία».