Συγχωνεύσεις προ των πυλών για τον ευρωπαϊκό κλάδο χημικών – Η κρίση των 635 δισ. ευρώ

Ο ευρωπαϊκός κλάδος χημικών, αξίας 635 δισ. ευρώ, βρίσκεται αντιμέτωπος με τη χειρότερη κρίση των τελευταίων δεκαετιών. Υποτονική ζήτηση, εκρηκτικό ενεργειακό κόστος, δασμοί, ασφυκτικό ρυθμιστικό περιβάλλον και σκληρός παγκόσμιος ανταγωνισμός έχουν οδηγήσει σε βαθιά συρρίκνωση της παραγωγής και της κερδοφορίας. Το αποτέλεσμα; Ο κλάδος κατέγραψε τη δεύτερη χειρότερη απόδοση στον ευρωπαϊκό χρηματιστηριακό δείκτη το 2025, με εταιρείες όπως οι IMCD NV, Symrise AG, Arkema SA και Lanxess AG να χάνουν έως και 25% της χρηματιστηριακής τους αξίας.

Σε αυτό το περιβάλλον, οι αναλυτές βλέπουν κύμα συγχωνεύσεων και εξαγορών ως αναπόφευκτη λύση για την επιβίωση και την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας.

Οι πιέσεις που συνθλίβουν τον κλάδο

Ο ευρωπαϊκός χημικός κλάδος –με 31.000 εταιρείες (κυρίως μικρομεσαίες)– αποτελεί ραχοκοκαλιά της βιομηχανίας, τροφοδοτώντας από αυτοκίνητα και κτίρια μέχρι φάρμακα, χρώματα και καθημερινά αγαθά. Ωστόσο, οι προκλήσεις είναι πρωτοφανείς:

• Υποτονική ζήτηση: Οι καταναλωτές αναβάλλουν αγορές διαρκών αγαθών (αυτοκίνητα, έπιπλα, ηλεκτρονικά) και προτιμούν υπηρεσίες (ταξίδια, εστίαση).
• Εκρηκτικό ενεργειακό κόστος: Οι τιμές φυσικού αερίου στην Ευρώπη παραμένουν διπλάσιες από την προ πανδημίας εποχή και 3-5 φορές υψηλότερες από τις ΗΠΑ.
• Αυστηρό ρυθμιστικό πλαίσιο: Οι νέοι κανόνες εκπομπών CO₂ από το 2026 και ο Μηχανισμός CBAM θα αυξήσουν περαιτέρω το κόστος.
• Παγκόσμιος ανταγωνισμός: Η Κίνα έχει εκτοξεύσει το μερίδιό της στο 46% της παγκόσμιας παραγωγής (από 10% πριν 20 χρόνια), ενώ η Ευρώπη έχει πέσει στο 13% (από 27%).

Στη Γερμανία –τη μεγαλύτερη παραγωγό– η παραγωγή έχει επιστρέψει στα επίπεδα της δεκαετίας του 1990. Από το 2023-2024 αναμένεται να χαθούν 11 εκατ. τόνοι παραγωγικής δυναμικότητας σε 21 μονάδες, με 10.000-20.000 θέσεις εργασίας να κινδυνεύουν. Η Dow Inc. κλείνει δύο μονάδες, ενώ η Ineos περιορίζει την παραγωγή.

«Πολλοί καταναλωτές αναβάλλουν την αγορά αγαθών και προτιμούν υπηρεσίες», δήλωσε ο Conrad Keijzer, CEO της Clariant AG. «Σε συνδυασμό με το δύσκολο περιβάλλον κόστους στην Ευρώπη, η συγκέντρωση του κλάδου είναι αναπόφευκτη».

Το κύμα συγχωνεύσεων έχει ήδη ξεκινήσει

Η βαθιά κρίση έχει ήδη πυροδοτήσει κινήσεις:

• Akzo Nobel και Axalta Coating Systems ανακοίνωσαν σχέδια συγχώνευσης για τη δημιουργία εταιρείας αξίας 25 δισ. δολαρίων.
• Η BASF παραχωρεί τον έλεγχο της δραστηριότητάς της στα χρώματα (7,7 δισ. ευρώ) στο πλαίσιο αναδιάρθρωσης.

Οι αναλυτές βλέπουν ότι οι απώλειες και η πίεση στην κερδοφορία θα ωθήσουν περισσότερες εταιρείες να αναζητήσουν οικονομίες κλίμακας και ευελιξία μέσω M&A.

«Πολλά χημικά περιουσιακά στοιχεία στην Ευρώπη λειτουργούν σε μη βιώσιμα επίπεδα κερδοφορίας», δήλωσε ο οικονομικός διευθυντής της BASF, Dirk Elvermann.

Η απώλεια ανταγωνιστικότητας και το CBAM

Η Ευρώπη έχει χάσει περισσότερο από το μισό μερίδιό της στην παγκόσμια παραγωγή χημικών τα τελευταία 20 χρόνια. Οι κινεζικές εισαγωγές στην Ευρώπη υπερδιπλασιάστηκαν (18% από 7%) τα τελευταία πέντε χρόνια.

Ο Μηχανισμός CBAM (2026) επιβάλλει κόστος εκπομπών στα εισαγόμενα προϊόντα, ενώ οι δωρεάν άδειες CO₂ καταργούνται σταδιακά, αυξάνοντας το κόστος για τις ευρωπαϊκές εταιρείες κατά 2,5% από το 2026. Η BASF εκτιμά ότι θα χρειαστεί 1 δισ. ευρώ σε δικαιώματα CO₂ μέχρι το τέλος της επόμενης δεκαετίας.

«Αυτά τα κόστη δεν υπάρχουν σε Κίνα, ΗΠΑ ή Ινδία», δήλωσε ο Markus Kamieth, CEO της BASF.

Προοπτικές 2026-2027: Συρρίκνωση και αργή ανάκαμψη

Σύμφωνα με την Oxford Economics, ο κλάδος θα συρρικνωθεί το α’ τρίμηνο 2026, με αργή ανάκαμψη μόνο το 2027. Η ετήσια ανάπτυξη θα κορυφωθεί στο 1,7% το 2028 – ποσοστό ανεπαρκές για να καλύψει τις απώλειες των τελευταίων ετών.

Οι αχτίδες αισιοδοξίας είναι λιγοστές: το γερμανικό πρόγραμμα υποδομών, πιθανά μέτρα αντιντάμπινγκ και προσπάθειες περιορισμού της κινεζικής υπερπαραγωγής. Ωστόσο, η βαθιά αναδιάρθρωση μέσω συγχωνεύσεων και αποεπενδύσεων φαίνεται πλέον αναπόφευκτη.

Πηγή: Pagenews.gr