Η Κίνα ως παγκόσμιος τραπεζίτης: Πώς το Πεκίνο ξαναγράφει τους κανόνες των αγορών

Η είδηση ότι το εμπορικό πλεόνασμα της Κίνας άγγιξε το 1 τρισ. δολάρια στους πρώτους 11 μήνες του 2025 προκάλεσε εύλογο προβληματισμό στις διεθνείς αγορές. Παρά τους δασμούς της κυβέρνησης Τραμπ, οι κινεζικές εξαγωγές προς την Ευρώπη, τη Λατινική Αμερική και τη Νοτιοανατολική Ασία διατήρησαν τα εργοστάσια της χώρας σε πλήρη παραγωγική λειτουργία.

Το κρίσιμο ερώτημα, ωστόσο, δεν είναι πώς κερδίζει η Κίνα, αλλά πού κατευθύνονται αυτά τα κεφάλαια.

Η Κίνα ως ο μεγαλύτερος πιστωτής στον κόσμο

Μια πρόσφατη έκθεση της AIDDATA, με τίτλο “Chasing China: Learning to Play by Beijing’s Global Lending Rules”, αποκαλύπτει ότι το εξωτερικό χαρτοφυλάκιο δανείων της Κίνας έφτασε τα 2,1 τρισ. δολάρια έως το 2023, υπερδιπλασιάζοντας προηγούμενες εκτιμήσεις.

Το Πεκίνο έχει πλέον εξελιχθεί στον μεγαλύτερο επίσημο πιστωτή παγκοσμίως, παρέχοντας χρηματοδότηση σε έργα σε 179 από τις 217 χώρες του πλανήτη. Σύμφωνα με τους συγγραφείς, η Κίνα λειτουργεί πλέον ως πιστωτής πρώτης και έσχατης επιλογής, ανατρέποντας το μοντέλο του ΔΝΤ και της Παγκόσμιας Τράπεζας.

Σε αντίθεση με τη δυτική αναπτυξιακή βοήθεια, το κινεζικό μοντέλο δεν βασίζεται στον αλτρουισμό, αλλά σε έναν αυστηρό συνδυασμό κέρδους, ελέγχου και στρατηγικής.

Focus στο κέρδος, όχι στη φιλανθρωπία

Η επίσημη αναπτυξιακή βοήθεια (ODA) της Κίνας έχει υποχωρήσει στο χαμηλότερο επίπεδο 20ετίας — μόλις 1,9 δισ. δολάρια το 2023. Την ίδια στιγμή, τα δάνεια αυξάνονται και κατευθύνονται όλο και περισσότερο σε χώρες υψηλότερου εισοδήματος, με χαμηλότερο ρίσκο.

Το 2023:

• Μόνο 24% των νέων κινεζικών δανείων πήγε σε αναπτυσσόμενες χώρες
• Το 76% κατευθύνθηκε σε οικονομίες με ισχυρότερα πιστωτικά προφίλ

Ο μεγαλύτερος αποδέκτης; Οι Ηνωμένες Πολιτείες.

Κινεζικά κεφάλαια χρηματοδότησαν έργα LNG στο Τέξας, αγωγούς ενέργειας, data centers στη Βιρτζίνια και υποδομές σε JFK και LAX. Όπως σημειώνει η έκθεση, στις ΗΠΑ η Κίνα δανείζει κυρίως για το κέρδος — όχι για γεωπολιτικό έλεγχο.

Βραχίονας της βιομηχανικής πολιτικής

Η χρηματοδότηση, ωστόσο, δεν είναι ουδέτερη. Αποτελεί εργαλείο βιομηχανικής στρατηγικής.

Η Πρωτοβουλία Belt and Road υποχωρεί (κάτω από 25% του χαρτοφυλακίου), ενώ τη θέση της παίρνει η πολιτική Made in China 2025. Από τότε:

• Η χρηματοδότηση εξαγορών σε «ευαίσθητους» τομείς αυξήθηκε από 46% σε 88%
• Στόχοι: ημιαγωγοί, ρομποτική, βιοτεχνολογία, κβαντική, άμυνα

Οι κρατικές τράπεζες λειτουργούν ως μοχλός τεχνολογικής αυτάρκειας, εξασφαλίζοντας πρόσβαση σε κρίσιμη τεχνογνωσία.

Η δυτική αντεπίθεση ξεκινά

Η Δύση αναγκάζεται να προσαρμοστεί. Οι ΗΠΑ ενισχύουν τον ρόλο της International Development Finance Corporation (DFC), ενώ εξετάζουν ακόμη και επενδύσεις εντός αμερικανικού εδάφους για λόγους εθνικής ασφάλειας.

Στην Ευρώπη, οι εξαγορές τεχνολογίας μπαίνουν στο μικροσκόπιο. Η Ολλανδία μπλόκαρε την κινεζική επιρροή στη Nexperia, προκαλώντας κινεζικά αντίποινα στις εξαγωγές μικροτσίπ.

Όπως σημειώνει η AIDDATA, το διεθνές χρηματοδοτικό καθεστώς βρίσκεται σε φάση ανασχηματισμού, με το Πεκίνο να έχει ήδη ανατρέψει το status quo.

Τι μπορούν (και τι δεν μπορούν) να κάνουν οι ΗΠΑ

Οι ΗΠΑ δεν μπορούν απλώς να αντιγράψουν το κινεζικό μοντέλο: δεν διαθέτουν κρατικά ελεγχόμενο τραπεζικό σύστημα, ούτε εμπορικά πλεονάσματα, ούτε πενταετή σχέδια.

Η απάντηση φαίνεται να περνά από:

• στοχευμένη κρατική στήριξη
• ενίσχυση του ιδιωτικού τομέα
• και επενδύσεις σε καινοτομία

Οι επενδύσεις VC στην άμυνα άγγιξαν τα 28 δισ. δολάρια το 2025, ενώ η J.P. Morgan δεσμεύτηκε για επενδύσεις 1,5 τρισ. δολαρίων στην αμερικανική «ασφάλεια και ανθεκτικότητα».

Takeaway

• Η Κίνα είναι πλέον ο μεγαλύτερος πιστωτής του πλανήτη
• Η χρηματοδότηση της λειτουργεί ως όπλο οικονομικής και βιομηχανικής ισχύος
• Το κινεζικό μοντέλο δίνει προτεραιότητα στο κέρδος και τη στρατηγική, όχι στη βοήθεια
• Η Δύση αναγκάζεται να επαναπροσδιορίσει την αναπτυξιακή και χρηματοδοτική της πολιτική
• Ο ανταγωνισμός δεν είναι πλέον μόνο εμπορικός — είναι τραπεζικός, τεχνολογικός και γεωπολιτικός

Πηγή: pagenews.gr