Τουρκία – Συρία: Κοινές Έρευνες Φυσικού Αερίου το 2026 – Νέα Γεωπολιτική Πρόκληση για Ελλάδα και Κύπρο

Το Τεχνικό Πλαίσιο των Κοινών Ερευνών

Η τουρκική πλευρά έχει ξεκαθαρίσει ότι το υπάρχον πλαίσιο συνεργασίας δεν αρκεί για την έναρξη υπεράκτιων εργασιών. Γι’ αυτό, προετοιμάζεται ένα ξεχωριστό, νομικά δεσμευτικό κείμενο που θα ανοίγει τον δρόμο για σεισμικές και γεωφυσικές έρευνες – το πρώτο και απαραίτητο βήμα σε κάθε offshore project. Οι σεισμικές καταγραφές επιτρέπουν την ακριβή αποτύπωση της γεωλογικής δομής του βυθού και την εκτίμηση του δυναμικού σε υδρογονάνθρακες.

Στην αρχική φάση, οι δραστηριότητες θα περιοριστούν σε τεχνικές αναλύσεις και συλλογή δεδομένων, ενώ οι γεωτρήσεις αναμένονται να ακολουθήσουν μετά την υπογραφή της συμφωνίας. Παράλληλα, η Τουρκία αξιοποιεί ερευνητικά σκάφη όπως το Oruç Reis για παρόμοιες αποστολές, ενισχύοντας την παρουσία της στην περιοχή.

Η Βάση της Ενεργειακής Προσέγγισης Άγκυρας – Δαμασκού

Η κινητικότητα αυτή βασίζεται στη συμφωνία ενεργειακής συνεργασίας που υπεγράφη τον Μάιο του 2025 στη Δαμασκό, καλύπτοντας ενέργεια, ορυκτά και υδρογονάνθρακες. Από τότε, έχουν υλοποιηθεί σημαντικά projects, όπως η μεταφορά αζέρικου φυσικού αερίου προς τη Συρία μέσω τουρκικού εδάφους, από το καλοκαίρι του 2025 και συγκεκριμένα μέσω της επαρχίας Κιλίς.

Η Συρία, με υποδομές βαριά κατεστραμμένες από τον πολύχρονο πόλεμο, βλέπει στην Τουρκία έναν εταίρο για την ενεργειακή ανασυγκρότηση. Η Άγκυρα, από την πλευρά της, εκμεταλλεύεται την ευκαιρία για τεχνική και πολιτική διείσδυση, ενισχύοντας την επιρροή της στη γειτονική χώρα.

Το Γεωλογικό Δυναμικό και οι Ιστορικές Αποτυχίες

Η θαλάσσια ζώνη της Συρίας εντάσσεται στην περιφέρεια της λεκάνης της Λεβαντίνης, μιας περιοχής πλούσιας σε υδρογονάνθρακες, όπου έχουν ανακαλυφθεί μεγάλα κοιτάσματα σε Ισραήλ, Κύπρο και Αίγυπτο. Σύμφωνα με μελέτη της USGS από το 2010, η λεκάνη μπορεί να κρύβει κατά μέσο όρο 122 τρισ. κυβικά πόδια φυσικού αερίου και 1,7 δισ. βαρέλια πετρελαίου.

Ωστόσο, οι συριακές υπεράκτιες έρευνες παραμένουν ελάχιστες. Η συμφωνία του 2013 με τη ρωσική Soyuzneftegaz ανεστάλη λόγω πολέμου και κυρώσεων, χωρίς να παράγει εμπορικά αξιοποιήσιμα αποτελέσματα. Το αβέβαιο γεωλογικό δυναμικό δεν μειώνει ωστόσο τη γεωπολιτική αξία της πρωτοβουλίας.

Η Γεωπολιτική Στόχευση: ΑΟΖ και Αμφισβήτηση Δικαιωμάτων

Πέρα από το τεχνικό σκέλος, η Άγκυρα προωθεί σενάρια οριοθέτησης Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης (ΑΟΖ) με τη Συρία, βασισμένη στη μαξιμαλιστική της θέση ότι τα νησιά –και ιδιαίτερα η Κύπρος– δεν έχουν πλήρη δικαιώματα ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδας. Τουρκικά ΜΜΕ μιλούν ανοιχτά για συμφωνία θαλάσσιας δικαιοδοσίας που θα εντάσσει περιοχές δυτικά της κατεχόμενης χερσονήσου της Καρπασίας στην τουρκική σφαίρα, αγνοώντας πλήρως τα κυριαρχικά δικαιώματα της Κυπριακής Δημοκρατίας.

Η στρατηγική αυτή θυμίζει το τουρκολιβυκό μνημόνιο του 2019, που έχει χαρακτηριστεί από Ελλάδα και ΕΕ ως παραβίαση του Διεθνούς Δικαίου της Θάλασσας (UNCLOS). Μια ανάλογη συμφωνία με τη Συρία θα μπορούσε να ανατρέψει τις ισορροπίες και να πυροδοτήσει νέο κύκλο εντάσεων.

Οι Επιπτώσεις για Ελλάδα και Κύπρο

Η τουρκική πρωτοβουλία εντάσσεται σε ευρύτερη στρατηγική ενεργειακής και γεωπολιτικής αναβάθμισης, σε μια περιοχή όπου οι κρίσεις του 2020 με το Oruç Reis παραμένουν νωπές. Η Τουρκία, εξαρτημένη από εισαγωγές ενέργειας, επιδιώκει να γίνει περιφερειακός energy hub, ενώ η προσέγγιση με τη Συρία προσθέτει πολιτική διάσταση.

Για την Ελλάδα και την Κύπρο, το ενδεχόμενο τουρκοσυριακής συμφωνίας για έρευνες και ΑΟΖ αποτελεί νέο παράγοντα αστάθειας. Απαιτείται εγρήγορση, ενίσχυση διπλωματικών συμμαχιών (όπως με ΕΕ, ΗΠΑ, Ισραήλ και Αίγυπτο) και ξεκάθαρη υπεράσπιση των κυριαρχικών δικαιωμάτων βάσει του Διεθνούς Δικαίου. Η Ανατολική Μεσόγειος παραμένει πεδίο πολύπλοκων ισορροπιών, όπου η ενέργεια συναντά τη γεωπολιτική.

Πηγή: Pagenews.gr