Η Βενεζουέλα διαθέτει τα μεγαλύτερα αποδεδειγμένα αποθέματα πετρελαίου στον πλανήτη, αλλά το πώς αυτά εκτιμώνται και αξιοποιούνται έχει τεράστια γεωπολιτική σημασία — ειδικά μέσα στο ευρύτερο πλαίσιο των πρόσφατων εξελίξεων στην χώρα.
Πόσο πετρέλαιο έχει η Βενεζουέλα — και πόσο αξίζει;
Σύμφωνα με τα στοιχεία της αμερικανικής Υπηρεσίας Πληροφοριών Ενέργειας (EIA), η Βενεζουέλα διαθέτει περίπου 303 δισεκατομμύρια βαρέλια αποδεδειγμένων αποθεμάτων, που αντιστοιχούν περίπου στο 17% των παγκόσμιων αποθεμάτων — περισσότερα από κάθε άλλη χώρα.
Αν κάποιος πολλαπλασίαζε αυτά τα 303 δισ. βαρέλια με διάφορες υποθετικές τιμές του πετρελαίου, τα «ακαθάριστα νούμερα» θα μπορούσαν να φτάσουν σε δεκάδες τρισεκατομμύρια δολάρια:
- σε 70 δολ./βαρέλι → ~21,2 τρισ. δολάρια
- σε 60 δολ./βαρέλι → ~18,2 τρισ. δολάρια
- σε 50 δολ./βαρέλι → ~15,2 τρισ. δολάρια
Όμως αυτός ο υπολογισμός — όπως επισημαίνουν οικονομικοί αναλυτές — είναι θεωρητικός και όχι πραγματική οικονομική αξία. Για να προσδιοριστεί η καθαρή παρούσα αξία (Net Present Value) απαιτείται να αφαιρεθούν κόστη παραγωγής, μεταφοράς, επενδύσεων και οι πολιτικοί και γεωπολιτικοί κίνδυνοι που συνδέονται με τη Βενεζουέλα.
Από την κρατικοποίηση στην… πτώση παραγωγής
Δεν είναι μόνο το «πόσο πετρέλαιο υπάρχει». Η ποσότητα που τελικά παράγεται και εξάγεται έχει μειωθεί δραματικά με την πάροδο των δεκαετιών. Παρά τα πλούσια αποθέματα, η παραγωγή έχει πέσει πολύ κάτω από το ιστορικό υψηλό των 3,5 εκατ. βαρελιών την ημέρα — φτάνοντας σήμερα περίπου 750–800 χιλιάδες βαρέλια/ημέρα, μόλις ένα μικρό ποσοστό σε σχέση με πριν.
Αυτό συμβαίνει λόγω συνδυασμού παραγόντων:
- υψηλού κόστους παραγωγής και ανάγκης για τεχνολογία και κεφάλαια, ειδικά για το βαρύ πετρέλαιο της περιοχής Ορινόκο,
- έλλειψης επενδύσεων και τεχνογνωσίας από διεθνείς εταιρείες λόγω κυρώσεων και υποδομών,
- κυρώσεων και γεωπολιτικών περιορισμών που έχουν απομονώσει την PDVSA και την παραγωγή της.
Κρατικοποίηση πετρελαίου: Ιστορία και Τσάβες
Η εθνικοποίηση του πετρελαίου στη Βενεζουέλα δεν ξεκίνησε με τον Ούγκο Τσάβες — η βιομηχανία είχε ήδη εθνικοποιηθεί το 1976, με τη δημιουργία της κρατικής εταιρείας PDVSA που ελέγχει την παραγωγή και τις άδειες.
Όμως η άνοδος του Τσάβες το 1999 σφράγισε μια δραστική αλλαγή στρατηγικής:
- ο Τσάβες αντιμετώπισε το πετρέλαιο ως πολιτικό εργαλείο, κύρια πηγή εσόδων για κρατικά κοινωνικά προγράμματα και πολιτική επιρροή,
- με τον Νόμο Υδρογονανθράκων του 2001 ενίσχυσε τον έλεγχο του κράτους και περιόρισε τις συμβάσεις με ξένους παίκτες,
- ακολούθησαν υψηλότεροι φόροι, royalties και μονομερείς αναθεωρήσεις συμβολαίων που αύξησαν τον επενδυτικό κίνδυνο.
Αν και η PDVSA διατηρεί τον κύριο έλεγχο, πολλές διεθνείς εταιρείες συμμετείχαν στο παρελθόν σε κοινοπραξίες, ειδικά στη δύσκολη παραγωγή βαρέος αργού — όμως η συνεχής πολιτική αναταραχή και οι κυρώσεις περιόρισαν δραματικά τέτοιες συνεργασίες.
Η πραγματική αξία και οι γεωπολιτικές επιπτώσεις
Παρά τον πλούτο των αποθεμάτων, η πραγματική αξία των πετρελαϊκών κοιτασμάτων της Βενεζουέλας είναι σημαντικά μικρότερη από την αρχική «λογιστική» αποτίμηση. Το πολιτικό ρίσκο, η απουσία επενδύσεων, οι κυρώσεις και τα λειτουργικά κόστη μειώνουν δραματικά την πιθανή καθαρή αξία — ένα βασικό θέμα καθώς οι ΗΠΑ φαίνεται να ενδιαφέρονται πλέον για την επαναλειτουργία του τομέα.
Ακόμα και με το μεγάλο απόθεμα, η παραγωγή μόλις ~1% του παγκόσμιου πετρελαίου σημαίνει ότι η Βενεζουέλα δεν επηρεάζει άμεσα τις τιμές στην αγορά — τουλάχιστον όχι χωρίς σημαντική επενδυτική αναδιάρθρωση και πολιτική σταθερότητα.
- Μεγαλύτερα αποθέματα, όχι μεγαλύτερη παραγωγή: Η Βενεζουέλα κρατά περίπου 303 δισ. βαρέλια — τα μεγαλύτερα παγκοσμίως — αλλά η πραγματική οικονομική αξία τους είναι περιορισμένη λόγω κόστους, υποδομών και ρίσκου.
- Κρατικοποίηση υπό Τσάβες: Μετασχημάτισε τον πετρελαϊκό τομέα σε πολιτικό εργαλείο, αυξάνοντας βραχυπρόθεσμα τα κρατικά έσοδα αλλά περιορίζοντας μακροπρόθεσμα την επενδυτική ελκυστικότητα.
- Παγκόσμιο ενδιαφέρον: Οι πρόσφατες εξελίξεις και οι δηλώσεις για τον ρόλο των ΗΠΑ στη βενεζουελάνικη πετρελαϊκή βιομηχανία αναδεικνύουν τη διαρκή γεωπολιτική σημασία του πετρελαίου στην περιοχή.
Πηγή: pagenews.gr