Τριμερής ισχύς στην Ανατολική Μεσόγειο: Ελλάδα–Κύπρος–Ισραήλ ενισχύουν στρατηγική και άμυνα

Σε μια περίοδο που οι γεωπολιτικές ισορροπίες στην Ανατολική Μεσόγειο δοκιμάζονται από διπλωματικές εντάσεις και ενισχυμένη στρατιωτική δραστηριότητα, Κύπρος, Ελλάδα και Ισραήλ συμφώνησαν να ενισχύσουν τη στρατηγική τους συνεργασία, ανοίγοντας ένα νέο κεφάλαιο στην τριμερή σχέση τους — με πολιτικές, στρατιωτικές και τεχνικές συνέργειες που ξεπερνούν την απλή συνεργασία και φλερτάρουν με μια πιο δεσμευτική διπλωματική και άμυνας προσέγγιση. 

Μια συμφωνία που ξεπερνά τα λόγια

Τις τελευταίες εβδομάδες, οι ηγέτες Ελλάδας, Κύπρου και Ισραήλ — στο πλαίσιο της 10ης τριμερούς συνόδου στη Λευκωσία και του πρόσφατου summit στην Ιερουσαλήμ — υπέγραψαν νέες συμφωνίες στρατιωτικής συνεργασίας που περιλαμβάνουν:

• αυξημένες κοινές αεροπορικές και ναυτικές ασκήσεις,
• κοινά σχέδια και ανταλλαγή τεχνογνωσίας σε σύγχρονες απειλές, όπως ηλεκτρονικός πόλεμος και μη επανδρωμένα συστήματα,
• διεύρυνση στρατιωτικού διαλόγου και καμπύλη συντονισμού σε κρίσεις. 

Όπως αναφέρουν στρατιωτικοί αξιωματούχοι, αυτές οι συνεργασίες δεν είναι μόνο τυπικές ασκήσεις φιλίας, αλλά ευθέως στοχεύουν στην ενίσχυση της σταθερότητας, της ασφάλειας και της αποτροπής στην περιοχή.

Η κεντρική σημασία της αποτροπής (και της Τουρκίας)

Η εμβάθυνση αυτής της συνεργασίας δεν γίνεται σε κενό γεωπολιτικό χώρο. Αντιθέτως, η Τουρκία παρακολουθεί στενά και αντιδρά στα βήματα αυτά — ειδικά μετά την εγκατάσταση ισραηλινών συστημάτων αεράμυνας στην Κύπρο, που προσομοιάζουν στο Iron Dome, με ανησυχίες ότι επηρεάζουν την περιφερειακή ισορροπία. 

Αναλυτές επισημαίνουν ότι η αύξηση των κοινών ασκήσεων και η διεύρυνση της ανταλλαγής στρατιωτικής τεχνογνωσίας αποσκοπούν σε κοινό δείκτη αποτροπής απέναντι σε παράγοντες με αμφισβητούμενη πολιτική συμπεριφορά — σχεδόν πάντα εννοώντας τη στρατιωτική και αναθεωρητική πολιτική της Άγκυρας στην Ανατολική Μεσόγειο. 

Παράλληλα, το πρόσφατο πλάνο για διευρυμένες κοινές στρατιωτικές ασκήσεις το 2026 δείχνει ότι το τρίπτυχο Ελλάδας–Κύπρου–Ισραήλ δεν περιορίζεται σε θεωρητικά σχέδια, αλλά προχωρά σε πρακτικές λειτουργίες από αέρα και θάλασσα μέχρι σύγχρονες απειλές και συνεργασία επιχειρησιακής ετοιμότητας.

 Πέρα από την άμυνα: ασφάλεια, τεχνολογία και πολιτικοί συσχετισμοί

Η συμφωνία δεν αφορά μόνο την άμυνα αλλά και τον συντονισμό σε τομείς όπως:

• ο ηλεκτρονικός πόλεμος,
• αντιμετώπιση ασύμμετρων απειλών (όπως drones και κυβερνοεπιθέσεις),
• ανταλλαγή πληροφοριών και εργαλείων στρατηγικού σχεδιασμού. 

Σημειωτέον ότι η στρατιωτική συνεργασία αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης στρατηγικής τριμερούς διευθέτησης που περιλαμβάνει και ζητήματα ενέργειας, οικονομικής σύνδεσης και κοινής αντιμετώπισης περιφερειακών κρίσεων — ένα πλέγμα σχέσεων που έχει αναπτυχθεί σταδιακά από τις αρχές της δεκαετίας του 2010. 

Η εξέλιξη αυτή έχει σαφή διπλωματική και παραπολιτική διάσταση:

• Δείχνει ότι Ελλάδα, Κύπρος και Ισραήλ επιδιώκουν να διαμορφώσουν έναν σταθερό γεωστρατηγικό άξονα στην Ανατολική Μεσόγειο.
• Προβάλλει μια απάντηση στην περιφερειακή αστάθεια, ιδίως σε σχέση με Τουρκία και άλλες δυνάμεις που αμφισβητούν την περιφερειακή ισορροπία.
• Ενισχύει την πολιτική εικόνα των τριών κρατών ως συνεργαζόμενων παραγόντων που ξεπερνούν τις εθνικές ιδιαιτερότητες και στρέφονται σε κοινές στρατηγικές λύσεις.

Η ενίσχυση της στρατιωτικής συνεργασίας αποτελεί όχι μόνο απάντηση σε άμεσες απειλές αλλά και ένα μήνυμα προς τρίτους που παρακολουθούν: οι συμμαχίες στην περιοχή δεν είναι ευκαιριακές, ούτε περιστασιακές — είναι μέρος μιας ευρύτερης στρατηγικής αναδιάταξης δυνάμεων στην Ανατολική Μεσόγειο.