ΗΠΑ εκτός 66 διεθνών οργανισμών: γεωπολιτική αναδιάταξη ή απομόνωση;

Σε μια από τις πιο ριζικές στροφές στην εξωτερική πολιτική των ΗΠΑ της σύγχρονης εποχής, ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ υπέγραψε προεδρικό διάταγμα με το οποίο διατάσσει την αποχώρηση της χώρας από 66 διεθνείς οργανισμούς, συνθήκες και θεσμούς που θεωρούνται “αντίθετοι με τα αμερικανικά συμφέροντα” — ανάμεσά τους UNESCO, Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (WHO) και σημαντικές συνθήκες για το κλίμα.

Αυτή η κίνηση σηματοδοτεί μια ξεκάθαρη αναδιάταξη της αμερικανικής γεωπολιτικής στρατηγικής: από την ενεργό εμπλοκή σε παγκόσμιους θεσμούς έως την επιδίωξη μονομερών συμφερόντων και «προτεραιότητα πρώτα στην Αμερική».

Τι αλλάζει στην πρακτική των ΗΠΑ;

Σύμφωνα με το επίσημο διάταγμα, η απόσυρση περιλαμβάνει 31 φορείς που ανήκουν στο σύστημα του ΟΗΕ και 35 μη — ΟΗΕ οργανισμούς, συμπεριλαμβανομένων θεσμών που σχετίζονται με:

• το κλίμα και την περιβαλλοντική συνεργασία, όπως η Συνθήκη‑πλαίσιο του ΟΗΕ για την Κλιματική Αλλαγή (UNFCCC) και επιστημονικά όργανα αναφοράς για την κλιματική επιστήμη,
• την εκπαίδευση και τον πολιτισμό μέσω οργανισμών όπως η UNESCO,
• την παγκόσμια υγεία με την πλήρη έξοδο από τον ΠΟΥ, καθώς και άλλους φόρους και forum που προωθούν τη διεθνή συνεργασία σε θέματα μετανάστευσης, ενέργειας και κοινωνικών δικαιωμάτων.

Το αφήγημα του Λευκού Οίκου είναι ότι οι οργανισμοί αυτοί “δεν εξυπηρετούν πλέον τα αμερικανικά συμφέροντα” ή προωθούν πολιτικές που αντιβαίνουν στην εθνική κυριαρχία και οικονομική ευμάρεια της χώρας”.

Πολιτική και παραπολιτική διάσταση

1. Εσωτερικό πολιτικό μήνυμα: Η απόφαση έρχεται να εδραιώσει την πολιτική “America First” της διοίκησης Τραμπ, προβάλλοντας την αποχώρηση από πολυμερείς δεσμεύσεις ως υπεράσπιση κυριαρχίας και οικονομικής αυτονομίας. Η κίνηση αυτή εξυπηρετεί επίσης εσωτερικές πολιτικές σκοπιμότητες εν όψει εκλογικών διεργασιών, ενισχύοντας την εικόνα μιας κυβέρνησης που αντιδρά σε «παγκοσμιοποιημένες ελίτ» και υπερασπίζεται το «αμερικανικό συμφέρον».

2. Αντιδράσεις αντίθεσης: Δημοσιογράφοι και πολιτικοί σχολιαστές στις ΗΠΑ και το εξωτερικό έχουν χαρακτηρίσει την απόφαση ως «αποχώρηση από τη διεθνή σκηνή» που μπορεί να αποδυναμώσει την παγκόσμια επιρροή της χώρας και να ενισχύσει αντιτιθέμενες δυνάμεις όπως η Κίνα ή η Ρωσία. Ορισμένοι επικριτές επισημαίνουν ότι η έξοδος από οργανισμούς όπως ο ΠΟΥ και η UNESCO υπονομεύει την ικανότητα των ΗΠΑ να επηρεάζουν θέματα δημόσιας υγείας, πολιτισμού και εκπαίδευσης σε παγκόσμιο επίπεδο.

3. Κλίμα και περιβάλλον: Η απόσυρση από βασικές συνθήκες για το κλίμα, συμπεριλαμβανομένης της UNFCCC — τη συνθήκη‑μητέρα της Συμφωνίας του Παρισιού — στέλνει ισχυρό μήνυμα αμφισβήτησης της διεθνούς κλιματικής πολιτικής, ακόμα και αν ορισμένες χώρες παραμείνουν δεσμευμένες σε συνεργασίες ανεξάρτητα από τη στάση των ΗΠΑ.

Διεθνείς αντιδράσεις και επιπτώσεις

Η αντίδραση διεθνώς είναι έντονη: πολλοί σύμμαχοι εκφράζουν ανησυχία ότι αυτή η αποχώρηση θα δημιουργήσει «κενά συνεργασίας» σε κρίσιμους τομείς, από την κλιματική αλλαγή μέχρι τη διαχείριση υγειονομικών κρίσεων. Ταυτόχρονα, οργανισμοί που επωφελούνταν από αμερικανική χρηματοδότηση και συμμετοχή ενδέχεται να υποστούν σημαντικές μειώσεις πόρων, με συνέπειες στις δράσεις και προγράμματά τους.

Αναλυτές επισημαίνουν ότι η κίνηση αυτή μπορεί να επιταχύνει εξελίξεις όπου άλλες μεγάλες δυνάμεις — ειδικά χώρες με αντίπαλο γεωπολιτικό προσανατολισμό — θα διεκδικήσουν μεγαλύτερο ρόλο σε διεθνείς θεσμούς που μέχρι σήμερα ήταν σε μεγάλο βαθμό υπό επιρροή της Ουάσιγκτον.

Η απόφαση Τραμπ για αποχώρηση των ΗΠΑ από 66 διεθνείς οργανισμούς και συμφωνίες αντικατοπτρίζει μια αποφασιστική στροφή προς μονομερείς πολιτικές, αντιπαγκοσμιοποιητικές ρητορικές και εθνικά καθοδηγούμενη διπλωματία. Παρά τις επιχειρηματολογίες για «προστασία εθνικών συμφερόντων», η κίνηση εγείρει σοβαρές γεωπολιτικές, περιβαλλοντικές και θεσμικές προκλήσεις, που πιθανώς θα επηρεάσουν για χρόνια το πλαίσιο διεθνούς συνεργασίας και ισχύος.

Θες να συμπεριλάβουμε μια ανάλυση για τις αντιδράσεις ΕΕ και Κίνας στη συγκεκριμένη κίνηση;

Πηγή: pagenews.gr