«Αλμυρή κηλίδα» στα βάθη των ωκεανών: Πώς η υπερθέρμανση αποκαλύπτει αρχαία μυστικά για το CO₂ και το κλίμα

Οι ωκεανοί δεν είναι απλώς το μεγαλύτερο αποθηκευτικό μέσο άνθρακα του πλανήτη, αλλά και ένας από τους πιο ισχυρούς ρυθμιστές του παγκόσμιου κλίματος. Μια νέα μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο έγκριτο περιοδικό Nature Geoscience, φέρνει στο φως έναν λιγότερο γνωστό μηχανισμό: την «αλμυρή κηλίδα» (salty blob) στα βαθιά νερά του ωκεανού, η οποία φαίνεται να παίζει καθοριστικό ρόλο στην παγίδευση ή την απελευθέρωση διοξειδίου του άνθρακα κατά τις μεγάλες κλιματικές μεταβάσεις.

Οι ερευνητές Elisabeth Sikes, καθηγήτρια στο Rutgers University, και Ryan H. Glaubke, πρώην μεταπτυχιακός φοιτητής της και νυν μεταδιδακτορικός ερευνητής στο Πανεπιστήμιο της Αριζόνα, ανακάλυψαν ότι στο τέλος της τελευταίας εποχής των παγετώνων, πριν από περίπου 18.000 χρόνια, μια περίοδος ταχείας παγκόσμιας θέρμανσης συνέπεσε με την εμφάνιση υψηλής αλατότητας στα βαθιά στρώματα του ωκεανού. Αυτή η «αλμυρή σταγόνα» είχε παγιδευτεί για χιλιάδες χρόνια και η απελευθέρωσή της συνέβαλε στην αύξηση του CO₂ στην ατμόσφαιρα.

Η σύνδεση αλατότητας και αποθήκευσης άνθρακα

Οι ωκεανοί απορροφούν σήμερα περίπου το ένα τρίτο όλων των ανθρωπογενών εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα. Το CO₂ εισέρχεται μέσω της φωτοσύνθεσης των θαλάσσιων οργανισμών στην επιφάνεια, ενώ όταν αυτοί πεθαίνουν και βυθίζονται, τα υπολείμματά τους διασπώνται και απελευθερώνουν το αέριο στα βαθιά νερά. Εκεί, η αλατότητα και η πυκνότητα δημιουργούν ένα φυσικό φράγμα που εμποδίζει το CO₂ να επιστρέψει γρήγορα στην ατμόσφαιρα.

Κατά τη διάρκεια ψυχρών περιόδων, όπως η τελευταία εποχή των παγετώνων (που κορυφώθηκε πριν από 20.000 χρόνια), η ωκεάνια κυκλοφορία επιβραδύνεται. Το πυκνότερο, αλμυρό νερό βυθίζεται σε πολικές περιοχές, παγιδεύοντας μεγάλες ποσότητες CO₂ στα βάθη. Αυτό συνέβαλε στη διατήρηση χαμηλών θερμοκρασιών. Αντίθετα, σε θερμές περιόδους όπως η σημερινή, η κυκλοφορία επιταχύνεται – ιδιαίτερα μέσω του παγκόσμιου ωκεάνιου ιμάντα μεταφοράς (AMOC) – και τα βαθιά νερά «ξαναμπαίνουν» στην επιφάνεια, απελευθερώνοντας CO₂.

Η μελέτη δείχνει ότι η «αλμυρή κηλίδα» ήταν βασικός παράγοντας: όσο παρέμενε στα βάθη, κρατούσε το CO₂ «κλειδωμένο». Όταν η θέρμανση την «ξύπνησε», το αλάτι αναμίχθηκε και το αέριο άρχισε να διαφεύγει.

Τα στοιχεία από τα μικροαπολιθώματα

Οι ερευνητές ανέλυσαν foraminifera – μονοκύτταρους οργανισμούς που σχηματίζουν κελύφη από ανθρακικό ασβέστιο – σε πυρήνες ιζημάτων από τα όρια του Ινδικού και του Νότιου Ωκεανού, ανοικτά της δυτικής Αυστραλίας. Αυτά τα μικροσκοπικά «απολιθώματα» διατηρούν χημικές υπογραφές του νερού στο οποίο σχηματίστηκαν, συμπεριλαμβανομένης της αλατότητας.

Τα δεδομένα έδειξαν ότι κατά την έναρξη της αποπαγετώσεως, τα ρηχά νερά του άνω Ινδικού Ωκεανού έγιναν ξαφνικά πολύ πιο αλμυρά για αρκετές χιλιάδες χρόνια. Αυτή η αύξηση ταίριαζε με άλλα γεωχημικά «δακτυλικά αποτυπώματα» που δείχνουν ότι το αλάτι προήλθε από τα βαθιά στρώματα – δηλαδή από την άνοδο της «αλμυρής σταγόνας».

Ο Νότιος Ωκεανός: Ο «πνεύμονας» του κλίματος

Ο Νότιος Ωκεανός παίζει κεντρικό ρόλο, καθώς είναι ένα από τα ελάχιστα σημεία όπου τα βαθιά, πλούσια σε CO₂ νερά αναδύονται στην επιφάνεια και «εκπνέουν» το αέριο στην ατμόσφαιρα. Οι ερευνητές τονίζουν ότι οποιαδήποτε αλλαγή στην αλατότητα ή την κυκλοφορία εκεί μπορεί να έχει παγκόσμιες επιπτώσεις.

«Ο ωκεανός ήταν ο μεγαλύτερος πρωταθλητής μας στην καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής», δήλωσε ο Ryan Glaubke. «Αλλά χωρίς μια έντονη «αλμυρή σταγόνα» όπως είχε ο αρχαίος παγετώδης ωκεανός, δεν μπορεί να διατηρήσει τις εκπομπές άνθρακα για πάντα».

Η Elisabeth Sikes πρόσθεσε ότι η σημερινή θέρμανση δεν πρέπει να εξετάζεται μόνο από το Βόρειο Ημισφαίριο: «Δεν μπορούμε να παραβλέψουμε τι συμβαίνει στο Νότιο Ημισφαίριο».

Συμπέρασμα: Ένα μάθημα από το παρελθόν

Η μελέτη δεν προβλέπει άμεσα το μέλλον, αλλά δείχνει ότι η αλατότητα των βαθιών ωκεανών δεν είναι στατική: αλλάζει με την κλιματική δυναμική και επηρεάζει άμεσα την ικανότητα αποθήκευσης CO₂. Σε μια εποχή που η ανθρώπινη δραστηριότητα αυξάνει δραματικά το ατμοσφαιρικό διοξείδιο του άνθρακα, η κατανόηση αυτών των αρχαίων μηχανισμών γίνεται πιο επείγουσα από ποτέ. Ο ωκεανός συνεχίζει να απορροφά μεγάλο μέρος των εκπομπών μας – αλλά η «αλμυρή κηλίδα» του παρελθόντος μας υπενθυμίζει ότι αυτή η ικανότητα δεν είναι απεριόριστη.

Πηγή: Pagenews.gr