Ρωσία και Ιράν: Πώς η Μόσχα μετατρέπει την κρίση σε στρατηγικό όπλο

Η κλιμάκωση του πολέμου στο Ιράν δεν αποτελεί για τη Ρωσία απλώς μια ακόμη διεθνή κρίση που παρακολουθεί από απόσταση. Για τη Μόσχα, η σύγκρουση εξελίσσεται σε μια σπάνια γεωπολιτική ευκαιρία, η οποία της επιτρέπει να ενισχύσει τα οικονομικά της, να πιέσει περισσότερο την Ουκρανία, να αναβαθμίσει τη διαπραγματευτική της θέση απέναντι στις Ηνωμένες Πολιτείες και ταυτόχρονα να προστατεύσει έναν κρίσιμο σύμμαχο στη Μέση Ανατολή. Όσο η προσοχή της Ουάσιγκτον και των δυτικών πρωτευουσών στρέφεται προς το Ιράν, η Ρωσία κερδίζει χρόνο, πόρους και διπλωματικά πλεονεκτήματα σε ένα πολύ ευρύτερο μέτωπο.

Το πιο σημαντικό στοιχείο σε αυτή τη νέα πραγματικότητα είναι ότι η Μόσχα δεν λειτουργεί παθητικά. Δεν στέκεται στην άκρη των εξελίξεων περιμένοντας να δει πώς θα διαμορφωθεί το τοπίο. Αντίθετα, αναπροσαρμόζει την εξωτερική της πολιτική με στόχο να αξιοποιήσει στο έπακρο τις συνέπειες της σύγκρουσης. Η άνοδος των τιμών του πετρελαίου, η απορρόφηση αμερικανικών πόρων στη Μέση Ανατολή, η ανάγκη της Τεχεράνης για στήριξη και η κόπωση της Δύσης στο ουκρανικό πεδίο συνθέτουν ένα περιβάλλον που η ρωσική ηγεσία θεωρεί εξαιρετικά ευνοϊκό.

Η Μόσχα θέλει να κρατήσει όρθιο το ιρανικό καθεστώς

Για τη Ρωσία, η διατήρηση του σημερινού πολιτικού καθεστώτος στο Ιράν αποτελεί στρατηγική προτεραιότητα. Η Τεχεράνη δεν είναι απλώς ένας εταίρος ή ένας τακτικός συνομιλητής της Μόσχας. Είναι ένας σύμμαχος που έχει αποδείξει ότι μπορεί να εξυπηρετήσει κρίσιμα συμφέροντα του Κρεμλίνου, τόσο σε στρατιωτικό όσο και σε γεωπολιτικό επίπεδο.

Η Συνθήκη Συνολικής Στρατηγικής Συνεργασίας που υπέγραψαν οι δύο χώρες τον Ιανουάριο του 2025 επιβεβαίωσε ακριβώς αυτή τη σχέση. Παρότι η συμφωνία δεν περιλαμβάνει ρήτρα αμοιβαίας στρατιωτικής άμυνας, προβλέπει ενίσχυση της συνεργασίας στον στρατιωτικο-τεχνικό τομέα και συμμετοχή σε κοινές ασκήσεις. Η συνεργασία αυτή δείχνει ότι η Μόσχα βλέπει το Ιράν ως έναν κρίσιμο κρίκο στο δικό της δίκτυο αντιδυτικής ισχύος.

Υπό αυτό το πρίσμα, η επιβίωση του καθεστώτος των αγιατολάχ δεν είναι απλώς μια εξέλιξη που εξυπηρετεί το Ιράν. Είναι και μια απαραίτητη προϋπόθεση για να μη χαθεί για τη Ρωσία ένας περιφερειακός σύμμαχος που λειτουργεί ως μοχλός πίεσης απέναντι στη Δύση.

Η εμπλοκή των ΗΠΑ στο Ιράν εξυπηρετεί τη ρωσική στρατηγική

Ο δεύτερος βασικός στόχος της Μόσχας είναι να παρατείνει όσο γίνεται περισσότερο την αμερικανική εμπλοκή στη σύγκρουση με το Ιράν. Για τη ρωσική ηγεσία, κάθε ημέρα κατά την οποία οι Ηνωμένες Πολιτείες αφιερώνουν στρατιωτικούς πόρους, πολιτική προσοχή και διπλωματικό κεφάλαιο στη Μέση Ανατολή, είναι μια ημέρα κατά την οποία μειώνεται η δυνατότητά τους να ασκήσουν πίεση στη Ρωσία ή να ενισχύσουν με την ίδια ένταση την Ουκρανία.

Η λογική αυτή είναι απολύτως κεντρική στη ρωσική στρατηγική σκέψη. Η Μόσχα γνωρίζει ότι η αμερικανική ισχύς, όσο μεγάλη κι αν είναι, δεν είναι ανεξάντλητη. Η ταυτόχρονη εμπλοκή σε πολλαπλά γεωπολιτικά μέτωπα έχει κόστος. Αν οι ΗΠΑ αναγκαστούν να επενδύσουν σημαντικά στρατιωτικά μέσα και διπλωματική ενέργεια στη Μέση Ανατολή, τότε μοιραία το πεδίο της Ουκρανίας παύει να απολαμβάνει την απόλυτη προτεραιότητα που είχε προηγουμένως.

Αυτό ακριβώς επιδιώκει η Μόσχα: όχι απλώς να στηρίξει το Ιράν, αλλά να μετατρέψει την κρίση σε έναν μηχανισμό στρατηγικής κόπωσης για την Ουάσιγκτον. Σε μια τέτοια συνθήκη, η Ρωσία ελπίζει ότι θα περιοριστούν τα αμερικανικά περιθώρια για ενεργό ανάσχεση της δικής της επιθετικής πολιτικής.

Το Ιράν ως διαπραγματευτικό χαρτί απέναντι στην Ουάσιγκτον

Η Μόσχα δεν αντιμετωπίζει τη σχέση της με το Ιράν μόνο μέσα από το πρίσμα της συμμαχικής υποστήριξης. Τη βλέπει και ως ένα ισχυρό διαπραγματευτικό εργαλείο στις σχέσεις της με τις Ηνωμένες Πολιτείες. Οι πληροφορίες ότι η Ρωσία παρέχει στο Ιράν δεδομένα πληροφοριών για την στόχευση αμερικανικών δυνάμεων, όπως θέσεις πολεμικών πλοίων, αεροσκαφών και συστημάτων ραντάρ, αναδεικνύουν ότι το Κρεμλίνο έχει ήδη στα χέρια του ένα δυνητικά ισχυρό χαρτί πίεσης.

Αυτή η διάσταση αποκτά ακόμα μεγαλύτερη σημασία αν συνυπολογιστεί ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες μοιράζονται επίσης πληροφορίες με την Ουκρανία για πλήγματα κατά ρωσικών στρατιωτικών στόχων. Η ισορροπία εδώ είναι προφανής. Η Μόσχα μπορεί να επιχειρήσει να παρουσιάσει τη στάση της απέναντι στο Ιράν ως ένα αντάλλαγμα που μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε μια ευρύτερη διαπραγμάτευση με την Ουάσιγκτον.

Η ρωσική ηγεσία θα ήταν σαφώς ικανοποιημένη αν οι ΗΠΑ περιόριζαν ή σταματούσαν τη διαμοίραση πληροφοριών με το Κίεβο. Επομένως, η κρίση στο Ιράν μπορεί να μετατραπεί σε εργαλείο πίεσης, με τη Μόσχα να επιχειρεί να ανταλλάξει την επιρροή της στην Τεχεράνη με αμερικανικές υποχωρήσεις στο ουκρανικό μέτωπο.

Η αλυσίδα των drones μπορεί να γυρίσει ανάποδα

Ένα ακόμη στοιχείο που ενισχύει τον ρόλο της Ρωσίας είναι η κοινή στρατιωτική τεχνογνωσία που έχει αναπτυχθεί με το Ιράν, κυρίως στον τομέα των drones. Το ιρανικό Shahed-136, το οποίο έχει ήδη γίνει σύμβολο του σύγχρονου πολέμου φθοράς, αποτέλεσε τη βάση πάνω στην οποία η Ρωσία ανέπτυξε το δικό της αναβαθμισμένο μοντέλο, το Geran-2.

Η Μόσχα όχι μόνο αξιοποίησε την τεχνολογία που μοιράστηκε η Τεχεράνη το 2022, αλλά προχώρησε σε σημαντικό εκσυγχρονισμό και μαζική βιομηχανική παραγωγή, φτάνοντας, σύμφωνα με εκτιμήσεις, σε περίπου 5.000 μονάδες τον μήνα. Το στοιχείο αυτό αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα σήμερα, καθώς δημιουργεί το ενδεχόμενο μιας ανατροπής της έως τώρα αλυσίδας τροφοδοσίας.

Μέχρι πρόσφατα, το Ιράν προμήθευε τη Ρωσία με drones. Τώρα, όμως, η Μόσχα μπορεί να βρεθεί στη θέση να βοηθήσει την Τεχεράνη με αναβαθμισμένα συστήματα ή με κρίσιμα εξαρτήματα, ειδικά αν τα ιρανικά αποθέματα έχουν μειωθεί από τα πλήγματα και την πίεση του πολέμου. Αν συμβεί αυτό, η στρατηγική σχέση των δύο χωρών θα περάσει σε ακόμη βαθύτερο επίπεδο αλληλεξάρτησης.

Οι υψηλές τιμές του πετρελαίου δίνουν ανάσα στη ρωσική οικονομία

Η ενεργειακή διάσταση είναι ίσως το πιο άμεσο και χειροπιαστό όφελος για τη Μόσχα. Η άνοδος των τιμών του πετρελαίου, ακόμη και αν διαρκέσει μόνο λίγες εβδομάδες ή μήνες, προσφέρει στη Ρωσία ένα εξαιρετικά σημαντικό παράθυρο σταθεροποίησης της οικονομίας της. Η ρωσική οικονομία είχε δεχθεί ισχυρή πίεση από την πτώση των διεθνών τιμών, την αυστηροποίηση των κυρώσεων και τα ουκρανικά πλήγματα στις υποδομές της πετρελαϊκής βιομηχανίας.

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η απότομη άνοδος της τιμής του Urals αλλάζει τα δεδομένα. Από τα περίπου 35-40 δολάρια το βαρέλι, μαζί με την έκπτωση, η τιμή εκτινάχθηκε πάνω από τα 70 δολάρια μέσα σε μία εβδομάδα. Αν η σύγκρουση παραταθεί, δεν αποκλείεται η τάση αυτή να συνεχιστεί, προσφέροντας στο Κρεμλίνο πολύτιμους δημοσιονομικούς πόρους.

Επιπλέον, η μείωση των εξαγωγών πετρελαίου από χώρες του Κόλπου μπορεί να κάνει ξανά πιο ελκυστικό το ρωσικό πετρέλαιο, ειδικά για μεγάλους αγοραστές στην Ασία όπως η Κίνα, η Ινδία, η Νότια Κορέα και η Ιαπωνία. Σε ένα τέτοιο σενάριο, η έκπτωση στο ρωσικό πετρέλαιο θα μπορούσε να περιοριστεί, επιτρέποντας στη Μόσχα να ενισχύσει τον προϋπολογισμό της με πολύ πιο ευνοϊκούς όρους.

Η πιθανή χαλάρωση κυρώσεων ενισχύει ακόμα περισσότερο τη Μόσχα

Η κατάσταση γίνεται ακόμη πιο ευνοϊκή για τη Ρωσία αν ληφθεί υπόψη το ενδεχόμενο χαλάρωσης ορισμένων κυρώσεων στο ρωσικό πετρέλαιο. Αν πράγματι, στο πλαίσιο μιας προσπάθειας σταθεροποίησης της αγοράς, υπάρξουν κινήσεις που θα επιτρέψουν ευκολότερη διοχέτευση ρωσικού πετρελαίου σε αγορές όπως η Ινδία, τότε η Μόσχα θα αποκτήσει πρόσβαση σε πολύ μεγαλύτερα έσοδα απ’ ό,τι τα προηγούμενα χρόνια.

Για το Κρεμλίνο, αυτό σημαίνει κάτι πολύ συγκεκριμένο: περισσότερα χρήματα για τη χρηματοδότηση της πολεμικής μηχανής. Και αυτή η εξέλιξη συνδέεται άμεσα με το ουκρανικό μέτωπο.

Η Ουκρανία κινδυνεύει να πληρώσει το κόστος της κρίσης στη Μέση Ανατολή

Το πιο κρίσιμο ίσως συμπέρασμα από τη ρωσική αξιοποίηση της κρίσης στο Ιράν αφορά την Ουκρανία. Όσο οι ΗΠΑ απορροφώνται από τη Μέση Ανατολή και όσο η Ρωσία απολαμβάνει οικονομική ανάσα από το πετρέλαιο, τόσο βελτιώνονται οι όροι για μια νέα φάση πίεσης στο ουκρανικό πεδίο.

Η ειρηνευτική διαδικασία που είχε ως βασικό υπόβαθρο την οικονομική πίεση στη Μόσχα φαίνεται να αποδυναμώνεται. Αν τα ρωσικά έσοδα αυξηθούν και η Ουάσιγκτον μειώσει έστω και μερικώς το ενδιαφέρον ή τη στήριξή της προς το Κίεβο, τότε η πιθανότητα ουσιαστικής προόδου στις διαπραγματεύσεις μειώνεται ακόμη περισσότερο.

Η θερινή εκστρατεία του 2026 αποκτά έτσι ιδιαίτερο βάρος. Ο Βλαντίμιρ Πούτιν επιδιώκει να δώσει νέα ώθηση στις επιχειρήσεις με στόχο την πλήρη κατάληψη της περιοχής του Ντονέτσκ. Το ευρύτερο διεθνές περιβάλλον, όπως διαμορφώνεται τώρα, φαίνεται να του προσφέρει μια εξαιρετικά βολική συγκυρία για να το επιχειρήσει.

Μια κρίση στη Μέση Ανατολή με άμεσο αντίκτυπο στην Ευρώπη

Η σύγκρουση γύρω από το Ιράν δεν είναι, επομένως, μια περιφερειακή υπόθεση με περιορισμένο αποτύπωμα. Για την Ευρώπη και κυρίως για το Κίεβο, οι επιπτώσεις είναι άμεσες και βαθιές. Μια αποσπασμένη Ουάσιγκτον, μια εν μέρει ανακουφισμένη ρωσική οικονομία και μια παγωμένη διαπραγματευτική διαδικασία συνθέτουν ένα σκηνικό που ευνοεί καθαρά τη Μόσχα.

Η Ρωσία δεν περιορίζεται στο να ελπίζει ότι η κρίση θα της αποφέρει οφέλη. Ήδη τη μετατρέπει σε στρατηγικό εργαλείο. Προστατεύει τον ιρανικό σύμμαχό της, χρησιμοποιεί τη σχέση αυτή ως χαρτί διαπραγμάτευσης, επωφελείται από τις ενεργειακές ανατιμήσεις και προετοιμάζεται για ακόμη μεγαλύτερη πίεση στην Ουκρανία.

Το κεντρικό ερώτημα για τις Ηνωμένες Πολιτείες και την Ευρώπη δεν είναι πια αν η Μόσχα θα εκμεταλλευτεί το παράθυρο ευκαιρίας που έχει ανοίξει. Το κάνει ήδη. Το πραγματικό ερώτημα είναι αν η Δύση αντιλαμβάνεται έγκαιρα ότι όσα συμβαίνουν στο Ιράν δεν είναι αποσυνδεδεμένα από όσα έρχονται στην Ουκρανία. Και αν δεν το αντιληφθεί εγκαίρως, η Ρωσία μπορεί να βρεθεί σύντομα με πολύ πιο ευνοϊκούς όρους για να επιβάλει τη δική της ατζέντα και στα δύο μέτωπα.

Πηγή: Pagenews.gr