Σιωπή στην έρημο: Γιατί οι Άραβες απέχουν από τις ταραχές στο Ιράν—φόβος καταρρεύσεων & γεωπολιτικού κινδύνου

Η σιωπή των Αράβων για τις διαδηλώσεις στο Ιράν — στρατηγικός ρεαλισμός ή φόβος αλλαγής;

Παρά την έκταση και τη διάρκεια των αντι-κυβερνητικών διαδηλώσεων στο Ιράν, οι αραβικές χώρες, ιδίως οι του Κόλπου, δεν έχουν υιοθετήσει έντονη δημόσια κριτική ή παρέμβαση. Αυτή η σιωπή — έντονη σε σύγκριση με την κάλυψη και το ενδιαφέρον που είχε εκδηλωθεί σε προηγούμενες περιόδους — έχει βαθιές γεωστρατηγικές ρίζες.

1. Φόβοι περιφερειακής αστάθειας και κρατικής κατάρρευσης

Ακόμη και αν οι αρχικές αντιδράσεις σε προηγούμενες διαδηλώσεις είχαν δείξει κάποια συμπάθεια από τα αραβικά μέσα ενημέρωσης, στις τρέχουσες ταραχές υπάρχει μια καθαρή αλλαγή προσέγγισης. Η πιθανότητα μιας βαθιάς πολιτικής κρίσης ή αποσταθεροποίησης στο ιρανικό κράτος — μια χώρα 92 εκατομμυρίων ανθρώπων με εκτεταμένο στρατιωτικό και πυρηνικό πρόγραμμα — τρομάζει τα καθεστώτα του Κόλπου. Ο φόβος ότι μια κατάρρευση ή λειτουργικό χάος στο Ιράν μπορεί να προκαλέσει τεράστιες μεταναστευτικές ροές, ασύμμετρες απειλές και απώλεια ελέγχου επί οπλικών συστημάτων, αποτελεί βασικό λόγο που οι χώρες αυτές αποφεύγουν να υιοθετήσουν ανοιχτά κριτικές θέσεις.

2. Πολιτική ισορροπία και διπλωματικές επιφυλάξεις

Παρά την αντιπαλότητα που έχουν ιστορικά οι Αραβικές Μοναρχίες με την Ισλαμική Δημοκρατία, η σημερινή κατάσταση είναι πολύπλοκη. Τα τελευταία χρόνια, χώρες όπως η Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα έχουν επιχειρήσει διπλωματικό διάλογο και επαναπροσέγγιση με το Ιράν, συμπεριλαμβανομένης της επανέναρξης διπλωματικών σχέσεων και οικονομικών ενοτήτων. Για αυτές τις χώρες, μια ακληρωτηριακή κρίση στο γειτονικό κράτος ενδέχεται να επηρεάσει αρνητικά τόσο την ασφάλεια όσο και τις δικές τους στρατηγικές επιδιώξεις.

3. Ο ρόλος των ΗΠΑ και περιφερειακής ισορροπίας

Οι αραβικές κυβερνήσεις δεν ζουν σε κενό. Οι σχέσεις τους με τις Ηνωμένες Πολιτείες, και η εξάρτηση σε αμερικανικές εγγυήσεις ασφαλείας, τους ωθούν να προωθούν την αποκλιμάκωση και να αποφεύγουν περιφερειακές συγκρούσεις που θα μπορούσαν να τους εγκλωβίσουν σε πολυμέτωπες κρίσεις. Από τις ρωγμές στις σχέσεις μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν μέχρι την απόσυρση της στρατιωτικής απειλής, οι κυβερνήσεις του Κόλπου έχουν καλέσει σε αναλυτική διπλωματία αντί για στρατιωτική επέμβαση.

4. Ο κίνδυνος κουρδικών και πολιτικών αναταραχών

Η εμπειρία ενδο-περιφερειακών συγκρούσεων — από το Ιράκ και τη Συρία μέχρι την Υεμένη — έχει διδάξει πολλά στους εκπροσώπους των αραβικών καθεστώτων. Η πιθανότητα επέκτασης ενός κύματος αναταραχών πέρα από τα σύνορα του Ιράν — με αύξηση ριζοσπαστικών ομάδων ή ενίσχυση μεταναστευτικών ροών — παραμένει υψίστης σημασίας. Η θεωρία ότι μια κατάρρευση της ιρανικής κυβέρνησης θα απειλούσε άμεσα την περιφερειακή ισορροπία είναι πλέον υπαρκτή στην ανάλυση των αξιωματούχων του Κόλπου.

5. CFR: Τι σημαίνουν οι διαδηλώσεις για τη Μέση Ανατολή

Όπως αναλύει το Council on Foreign Relations (CFR), οι διαδηλώσεις στο Ιράν έχουν ήδη αλλάξει τους υπολογισμούς πολλών κρατών της περιοχής. Η πιθανότητα αλλαγής καθεστώτος και η αστάθεια που μπορεί να ακολουθήσει έχει μπερδέψει ακόμα και τους παραδοσιακούς εχθρούς και συμμάχους, ενώ πολλές αραβικές πρωτεύουσες υιοθετούν επιφυλακτική στάση, θέλοντας να αποφύγουν μη ελεγχόμενες συνέπειες που θα επηρεάσουν τις δικές τους κοινωνίες.

Συνολική εικόνα

Η σιωπή των αραβικών κρατών απέναντι στις ταραχές στο Ιράν δεν αντανακλά απλώς έναν αδιάφορο ή παθητικό ρόλο. Αντίθετα, αποτελεί στρατηγική επιλογή ρεαλισμού, στην οποία κυριαρχούν:

• φόβος για κατάρρευση κράτους και περιφερειακή αστάθεια
• γεωπολιτική επιφυλακτικότητα απέναντι σε επαναπατρισμό εναντίον του καθεστώτος
• διατήρηση σταθερών σχέσεων με ΗΠΑ και άλλους παίκτες
• αποφυγή μεταναστευτικών και ασύμμετρων απειλών

Αυτή η προσέγγιση δείχνει ότι τα αραβικά καθεστώτα προτιμούν διπλωματική ανάταση και σταθερότητα παρά δημόσια αντιπαράθεση, ακόμα κι αν πολλές φορές εσωτερικά συμφωνούν με τις αιτίες της λαϊκής δυσαρέσκειας.

Πηγή: pagenews.gr