ΕΕ: Η Γροιλανδία καλύπτεται «κατ’ αρχήν» από τη ρήτρα αμοιβαίας συνδρομής

Η Ευρωπαϊκή Ένωση έστειλε ξεκάθαρο μήνυμα ότι η Γροιλανδία, ως μέρος του Βασιλείου της Δανίας, καλύπτεται κατ’ αρχήν από τη ρήτρα αμοιβαίας συνδρομής και αλληλεγγύης του άρθρου 42.7 της Συνθήκης της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η επιβεβαίωση έρχεται σε μια στιγμή έντονης γεωπολιτικής έντασης, μετά τις επανειλημμένες δηλώσεις του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ ότι επιθυμεί την απόκτηση ή τον έλεγχο της Γροιλανδίας για λόγους εθνικής ασφάλειας των ΗΠΑ.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, που μέχρι πρόσφατα απέφευγε να αποσαφηνίσει τη νομική εφαρμογή, δήλωσε στο Euronews ότι «η Γροιλανδία αποτελεί μέρος της επικράτειας του Βασιλείου της Δανίας και επομένως καλύπτεται κατ’ αρχήν από τη ρήτρα αμοιβαίας αλληλεγγύης». Ωστόσο, ο εκπρόσωπος πρόσθεσε ότι «επί του παρόντος το ερώτημα δεν τίθεται», καθώς οι απειλές Τραμπ δεν έχουν μετατραπεί σε συγκεκριμένη ένοπλη ενέργεια.

Το άρθρο 42.7: Μια γενική, αλλά δεσμευτική υποχρέωση

Το άρθρο 42.7 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση προβλέπει ότι εάν ένα κράτος-μέλος «πέσει θύμα ένοπλης επίθεσης στο έδαφός του», τα υπόλοιπα κράτη-μέλη έχουν την «υποχρέωση βοήθειας και συνδρομής με όλα τα μέσα που διαθέτουν», σύμφωνα με το δικαίωμα συλλογικής αυτοάμυνας του Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών.

Σε αντίθεση με το άρθρο 5 του ΝΑΤΟ, που είναι πιο σαφές και προβλέπει ρητά τη δυνατότητα χρήσης ένοπλης βίας, το ευρωπαϊκό άρθρο αφήνει ευρύ περιθώριο στα κράτη-μέλη να αποφασίσουν τη μορφή της βοήθειας. Αυτή μπορεί να είναι:

• διπλωματική,
• τεχνική,
• ιατρική,
• πολιτική,
• ή ακόμη και στρατιωτική.

Η ενεργοποίηση του άρθρου απαιτεί ένοπλη επίθεση από το εξωτερικό, είτε από κρατικούς είτε από μη κρατικούς φορείς, ενώ η απόφαση για την επίκλησή του ανήκει αποκλειστικά στο κράτος που δέχεται την επίθεση. Μόλις ενεργοποιηθεί, η υποχρέωση παροχής βοήθειας γίνεται νομικά δεσμευτική για όλα τα κράτη-μέλη.

Από την εισαγωγή του το 2007, το άρθρο 42.7 έχει ενεργοποιηθεί μόνο μία φορά: το 2015, όταν η Γαλλία ζήτησε βοήθεια μετά τις τρομοκρατικές επιθέσεις του Παρισιού, οδηγώντας σε συνεισφορές ανθρώπινου δυναμικού στην Opération Sentinelle.

Η σύνδεση με το ΝΑΤΟ και το δίλημμα μιας «αμερικανικής απειλής»

Το άρθρο 42.7 δημιουργεί άμεση σύνδεση με το άρθρο 5 του ΝΑΤΟ, το οποίο αποτελεί τον πυρήνα της συλλογικής άμυνας της Βορειοατλαντικής Συμμαχίας. Οι περισσότερες χώρες της ΕΕ είναι ταυτόχρονα μέλη του ΝΑΤΟ, δημιουργώντας επικάλυψη δεσμεύσεων. Ωστόσο, σε ένα υποθετικό σενάριο όπου οι ΗΠΑ – κορυφαίος σύμμαχος στο ΝΑΤΟ – επιχειρούσαν βίαιη κατάληψη της Γροιλανδίας, η εφαρμογή και των δύο άρθρων θα δημιουργούσε άνευ προηγουμένου δίλημμα.

Παρόμοια ένταση είχε προκύψει το 2020 μεταξύ Τουρκίας και Ελλάδας για τις έρευνες υδρογονανθράκων στην Ανατολική Μεσόγειο, όταν δύο μέλη του ΝΑΤΟ έφτασαν στα πρόθυρα ένοπλης σύγκρουσης. Το προηγούμενο δείχνει ότι η Συμμαχία δεν έχει δοκιμαστεί σε περίπτωση εσωτερικής διαμάχης μεταξύ μεγάλων δυνάμεων.

Φον ντερ Λάιεν από την Κύπρο: «Θα συνεχίσουμε τη συνεργασία με τις ΗΠΑ»

Παρά τις νομικές διαβεβαιώσεις, η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν επέλεξε διπλωματική γραμμή κατά την επίσκεψή της στη Λεμεσό της Κύπρου, όπου βρισκόταν για την έναρξη της κυπριακής προεδρίας του Συμβουλίου της ΕΕ.

«Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει πολύ καλή φήμη στη Γροιλανδία και βασιζόμαστε πολύ στην άριστη συνεργασία που έχουμε», δήλωσε. «Θα συνεχίσουμε έτσι τις εργασίες μας για την ασφάλεια της Αρκτικής με τους συμμάχους μας και τους εταίρους μας, συμπεριλαμβανομένων των Ηνωμένων Πολιτειών».

Η δήλωση αυτή έρχεται ενώ ο Τραμπ συνεχίζει να πιέζει, χαρακτηρίζοντας την απόκτηση της Γροιλανδίας εθνική προτεραιότητα για να αποτραπεί η επέκταση της επιρροής Ρωσίας και Κίνας στην περιοχή. Σε ανάρτησή του στο Truth Social την Τετάρτη, έγραψε ότι το ΝΑΤΟ θα γίνει «πιο τρομερό και αποτελεσματικό» με τη Γροιλανδία υπό αμερικανικό έλεγχο, ενώ χαρακτήρισε «απαράδεκτο» οτιδήποτε λιγότερο.

Ευρωπαϊκή κινητοποίηση: Στρατιωτική παρουσία και επενδύσεις

Η ένταση έχει ήδη προκαλέσει χειροπιαστή αντίδραση από ευρωπαϊκές χώρες. Η Γαλλία, η Γερμανία, η Σουηδία, η Νορβηγία και η Ολλανδία έχουν ανακοινώσει ότι θα στείλουν στρατιωτικούς αξιωματικούς σε αναγνωριστική αποστολή στη Γροιλανδία, κατόπιν αιτήματος της Κοπεγχάγης.

Την ίδια στιγμή, η φον ντερ Λάιεν δεσμεύτηκε να «διπλασιάσει» τις επενδύσεις και τη συνεργασία της ΕΕ με τη Γροιλανδία, ενισχύοντας την ευρωπαϊκή παρουσία σε μια περιοχή που γίνεται ολοένα και πιο στρατηγική λόγω κλιματικής αλλαγής, φυσικών πόρων και θαλάσσιων οδών.

Διπλωματία, νομική κάλυψη και στρατηγική ενίσχυση

Η Ευρωπαϊκή Ένωση επιλέγει μια πολυδιάστατη προσέγγιση: νομική θωράκιση μέσω του άρθρου 42.7, διατήρηση διαύλων επικοινωνίας με τις ΗΠΑ και ταυτόχρονη ενίσχυση της φυσικής παρουσίας στην Αρκτική. Παρά τις απειλές Τραμπ, η γραμμή της ΕΕ παραμένει ότι η συνεργασία με την Ουάσινγκτον δεν πρέπει να διακοπεί, ενώ η Δανία και η Γροιλανδία μπορούν να βασιστούν στην ευρωπαϊκή αλληλεγγύη εάν η κατάσταση κλιμακωθεί.

Η εξέλιξη αυτή αναδεικνύει τη νέα γεωπολιτική πραγματικότητα της Αρκτικής: μια περιοχή όπου κλιματική αλλαγή, ενεργειακοί πόροι και στρατιωτικές φιλοδοξίες συγκλίνουν, αναγκάζοντας την Ευρώπη να ισορροπήσει μεταξύ συμμαχιών και κυριαρχίας.

Πηγή: Pagenews.gr