Το σχέδιο της ΕΕ για ένταξη νέων μελών χωρίς πλήρη δικαιώματα ψήφου διχάζει τις υποψήφιες χώρες

Οι Βρυξέλλες εξετάζουν μια ριζοσπαστική αλλαγή στον τρόπο διεύρυνσης της Ευρωπαϊκής Ένωσης, προτείνοντας την ένταξη νέων χωρών χωρίς άμεσα πλήρη δικαιώματα ψήφου, ιδίως στο δικαίωμα βέτο σε κρίσιμα ζητήματα όπως οι κυρώσεις ή η εξωτερική πολιτική. Η ιδέα αυτή, που έχει διαρρεύσει από τα τέλη του 2025 και αναμένεται να λάβει συγκεκριμένη μορφή τον Φεβρουάριο ή Μάρτιο 2026, σύμφωνα με την Επίτροπο Διεύρυνσης Μάρτα Κος, στοχεύει να καθησυχάσει τα υφιστάμενα μέλη που φοβούνται παράλυση της ΕΕ από υπερβολική χρήση βέτο, όπως έχει συμβεί με την Ουγγαρία και τη Σλοβακία.

Η πρόταση έρχεται σε μια κρίσιμη στιγμή, όταν η γεωπολιτική πίεση από τον πόλεμο στην Ουκρανία έχει επαναφέρει τη διεύρυνση στο προσκήνιο ως γεωπολιτική αναγκαιότητα. Ωστόσο, αντί να ενώνει, το σχέδιο διχάζει βαθιά τις υποψήφιες χώρες, δημιουργώντας ρήγματα μεταξύ εκείνων που βλέπουν την ένταξη ως προτεραιότητα ασφαλείας και συμμετοχής, ακόμα και με περιορισμούς, και εκείνων που επιμένουν σε πλήρη ισότητα από την πρώτη στιγμή.

Η λογική πίσω από την πρόταση: Αποφυγή νέων «Ορμπάν» και μεταρρύθμιση της ΕΕ

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προτείνει τα νέα μέλη να αποκτούν πλήρη δικαιώματα ψήφου μόνο μετά από μια μεταρρύθμιση της ΕΕ που θα περιορίζει τη χρήση βέτο και θα διευκολύνει τις αποφάσεις με ενισχυμένη πλειοψηφία. Μέχρι τότε, χώρες όπως η Ουκρανία, η Μολδαβία, το Μαυροβούνιο ή η Αλβανία θα μπορούσαν να συμμετέχουν σε προγράμματα, αγορές και πολιτικές, αλλά όχι να μπλοκάρουν αποφάσεις σε ευαίσθητα πεδία.

Η αιτία είναι προφανής: τα τελευταία χρόνια, η Ουγγαρία του Βίκτορ Όρμπαν έχει χρησιμοποιήσει επανειλημμένα το βέτο για να εμποδίσει κυρώσεις κατά της Ρωσίας, ενισχύσεις προς την Ουκρανία ή ακόμα και την έναρξη ενταξιακών διαπραγματεύσεων με το Κίεβο. Παρόμοιες ανησυχίες υπάρχουν και για άλλες χώρες με λαϊκιστικές τάσεις. Η ΕΕ θέλει να αποφύγει να εισαγάγει νέους «παίκτες» που θα μπορούσαν να προκαλέσουν παρόμοια προβλήματα, πριν πρώτα αναμορφώσει τον εαυτό της.

Η Επίτροπος Κος έχει τονίσει ότι η διεύρυνση πρέπει να συνοδεύεται από εγγυήσεις για τη λειτουργικότητα της Ένωσης, ενώ παράλληλα αναγνωρίζει την επείγουσα ανάγκη λόγω «εξωτερικών καταστροφικών δυνάμεων» – σαφής αναφορά στη Ρωσία. Οι προτάσεις θα εξεταστούν νομικά για συμβατότητα με τις Συνθήκες και θα συζητηθούν σε μελλοντικές συνόδους του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου.

Οι υποψήφιες χώρες διχάζονται: Από την αποδοχή μέχρι την απόρριψη

Οι αντιδράσεις από τις χώρες σε τροχιά ένταξης είναι ανάμεικτες, αποκαλύπτοντας διαφορετικές προτεραιότητες και πραγματικότητες.

Στην Αλβανία, ο πρωθυπουργός Έντι Ράμα χαρακτήρισε την ιδέα «καλή» και δήλωσε ότι η χώρα του θα δεχόταν ακόμα και προσωρινή απουσία εθνικού επιτρόπου στις Βρυξέλλες. «Δεν θέλουμε να αμφισβητήσουμε τη βούληση των μεγάλων ιδρυτικών μελών όπως η Γαλλία και η Γερμανία», είπε, προσθέτοντας ότι τα μικρά κράτη επωφελούνται από το να μην φέρουν την ευθύνη για λάθη των μεγάλων.

Η Γεωργία, μέσω της προέδρου Σαλομέ Ζουραμπισβίλι (πριν την κατάργηση του ρόλου της από το κυβερνών κόμμα), είχε από καιρό υποστηρίξει παρόμοιο μέτρο. «Ως μικρή χώρα, το συμφέρον μας είναι να είμαστε μέρος της οικογένειας και των προγραμμάτων, όχι ισότιμοι λήπτες αποφάσεων με πολύ ισχυρότερους», δήλωσε, τονίζοντας την ανάγκη αποτελεσματικότητας.

Η Μολδαβία κρατά πιο ισορροπημένη στάση. Ανώτερος αξιωματούχος δήλωσε ότι η χώρα θέλει να δει λεπτομέρειες, είναι έτοιμη να αναλάβει ευθύνες νωρίς και να συμβάλει στις συζητήσεις, αλλά η πλήρης ένταξη με ίσα δικαιώματα παραμένει ο τελικός στόχος.

Η σκληρή στάση της Ουκρανίας: «Πλήρης ένταξη ή τίποτα»

Η πιο έντονη αντίδραση έρχεται από την Ουκρανία. Ο πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι έχει δηλώσει κατηγορηματικά: «Αν μιλάμε για ένταξη στην ΕΕ, πρέπει να είναι πλήρης». Το Κίεβο, που έχει προχωρήσει σε δραστικές μεταρρυθμίσεις εν μέσω πολέμου, βλέπει οποιαδήποτε περιορισμένη συμμετοχή ως υποβάθμιση της θυσίας του. Η Ουκρανία θεωρεί ότι η ένταξη είναι μέρος της ασφάλειας της Ευρώπης απέναντι στη Ρωσία και δεν δέχεται «δεύτερης κατηγορίας» μέλη.

Παράλληλα, το Μαυροβούνιο, η χώρα πιο κοντά στην ολοκλήρωση, επιμένει ότι δεν χρειάζεται αλλαγή όρων. Ο πρόεδρος Γιάκοβ Μιλάτοβιτς τόνισε ότι η ΕΕ είχε ήδη 28 μέλη πριν το Brexit και πως αν γίνει το 28ο μέχρι το 2028, δεν υπάρχει λόγος για νέους περιορισμούς.

Το μέλλον της διεύρυνσης: Μεταρρύθμιση ή παράλυση;

Η συζήτηση αυτή αποκαλύπτει μια βαθύτερη ένταση: η ΕΕ θέλει να διευρυνθεί για γεωπολιτικούς λόγους, αλλά φοβάται να αδυνατίσει η λήψη αποφάσεων. Οι υποψήφιες χώρες, από την άλλη, βλέπουν την ένταξη ως εγγύηση επιβίωσης και ανάπτυξης, αλλά διαφέρουν στο πόσο διατεθειμένες είναι να συμβιβαστούν.

Η Μάρτα Κος υπογραμμίζει ότι η διεύρυνση είναι δύο δρόμων: οι υποψήφιοι πρέπει να μεταρρυθμιστούν, αλλά και τα υφιστάμενα μέλη να πειστούν πολιτικά. Οι προτάσεις θα χρειαστούν νομική αξιολόγηση και συναίνεση, ενώ η ΕΕ συνεχίζει να πιέζει για μεταρρυθμίσεις στα θεμελιώδη (κράτος δικαίου, δικαιοσύνη, καταπολέμηση διαφθοράς).

Εν κατακλείδι, το σχέδιο για «ένταξη με μειωμένα δικαιώματα» δεν είναι μόνο τεχνικό – είναι πολιτικό στοίχημα για το μέλλον μιας μεγαλύτερης, πιο ισχυρής ή πιο διχασμένης Ευρώπης.

Πηγή: Pagenews.gr