Σύνοδος Κορυφής ΕΕ: Οι Ευρωπαίοι αποφασίζουν καθώς “το αμερικανικό όνειρο πέθανε”

Καθώς οι ηγέτες των 27 χωρών-μελών της ΕΕ συγκεντρώνονται στις Βρυξέλλες για έκτακτη σύνοδο, η γενική αίσθηση είναι σαφής: οι Ηνωμένες Πολιτείες, κάποτε εγγυητής της ευρωπαϊκής ασφάλειας, δεν θεωρούνται πλέον αξιόπιστος σύμμαχος. Σύμφωνα με διπλωμάτες της ΕΕ, η εκτίμηση ότι «το αμερικανικό όνειρο πέθανε» κυριαρχεί στις πρωτεύουσες, και πολλοί δηλώνουν ανοιχτά ότι ο Ντόναλντ Τραμπ «το δολοφόνησε».

Η κρίση πυροδοτήθηκε από την απόπειρα Τραμπ να προσαρτήσει τη Γροιλανδία, σε συνδυασμό με τις απειλές του για δασμούς κατά ευρωπαϊκών χωρών, αν δεν υποστήριζαν τα σχέδιά του. Αν και τελικά οι δασμοί δεν επιβλήθηκαν, οι ευρωπαϊκές πρωτεύουσες έχουν πλέον πειστεί ότι η αμερικανική συμπεριφορά είναι απρόβλεπτη και επικίνδυνη, με τον Τραμπ να χαρακτηρίζει τη Γροιλανδία «εδάφος μας» στο Davos.

Στη Σύνοδο Κορυφής, η συζήτηση θα επικεντρωθεί όχι μόνο στη Γροιλανδία, αλλά και στη διατλαντική εμπιστοσύνη. Ο πρόεδρος της Γαλλίας, Εμανουέλ Μακρόν, δήλωσε πως η Ευρώπη διαθέτει «πολύ ισχυρά εργαλεία» και πρέπει να τα χρησιμοποιεί όταν παραβιάζονται οι κανόνες του παιχνιδιού. Οι Ευρωπαίοι ηγέτες εξετάζουν ακόμη και το Anti-Coercion Instrument (ACI), ένα εμπορικό όπλο που δημιουργήθηκε για την Κίνα, πιθανώς τώρα να χρησιμοποιηθεί έναντι των ΗΠΑ.

Η Δανία, ένας από τους πιο πιστούς συμμάχους, νιώθει προδομένη. Όπως δήλωσε αξιωματούχος: «Πολλοί από εμάς έχουμε σπουδάσει στις ΗΠΑ· όλοι θέλαμε να δουλέψουμε εκεί. Αυτό είναι καθαρή προδοσία». Οι σχέσεις διαταράσσονται περαιτέρω από επιστολές και ρητορική του Τραμπ, που υπονόμευσαν δεκαετίες στενής συνεργασίας και θυσίας για κοινούς στόχους ασφάλειας, από το Αφγανιστάν μέχρι τη Μέση Ανατολή.

Σύμφωνα με ανώτερους διπλωμάτες, η κατάσταση φέρνει στο μυαλό ιστορικά προηγούμενα πριν από τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, όπου ο κατευνασμός απέτυχε να προστατεύσει τις δημοκρατίες. Τώρα, η Ευρώπη φαίνεται να εισέρχεται σε μια εποχή «απεξάρτησης» και αυτοπροστασίας απέναντι στις ΗΠΑ, ενώ η εμπιστοσύνη που κάποτε θεωρούνταν δεδομένη έχει χαθεί.

Η Σύνοδος Κορυφής θα λειτουργήσει ως θεραπεία και σήμα: οι ευρωπαίοι ηγέτες θα προσπαθήσουν να καθορίσουν οριοθετημένη, στρατηγική απάντηση στην αστάθεια της Ουάσινγκτον και στην αμερικανική ρητορική, ενώ το μέλλον της διατλαντικής σχέσης θα κριθεί από την ικανότητά τους να διαχειριστούν το χάος που άφησε πίσω του ο Τραμπ.