Κάθετος Διάδρομος: Γιατί η αγορά γυρίζει την πλάτη στη νέα δημοπρασία δυναμικότητας

Η CEO του ΔΕΣΦΑ, Μαρία Ρίτα Γκάλι, περιέγραψε με ασυνήθιστη σαφήνεια τα δομικά προβλήματα που υπονομεύουν την ελκυστικότητα της δημοπρασίας, ξεκαθαρίζοντας ότι, παρότι το ελληνικό σύστημα είναι τεχνικά έτοιμο, το ρυθμιστικό και περιφερειακό περιβάλλον δεν επιτρέπει ακόμη τη δυναμική αξιοποίησή του.

Βραχυχρόνια προϊόντα και υψηλό κόστος

Κεντρικό αποτρεπτικό στοιχείο παραμένει η μικρή διάρκεια των προϊόντων δυναμικότητας. Οι χρήστες καλούνται να δεσμεύσουν χωρητικότητα για λίγες ημέρες, χωρίς επαρκή χρόνο για να οργανώσουν ναυλώσεις LNG, logistics και συνολικό εμπορικό σχεδιασμό. Όπως σημείωσε χαρακτηριστικά η κ. Γκάλι, «δεν μπορείς να αγοράσεις δυναμικότητα τη Δευτέρα και να βρεις πλοίο μέσα σε τρεις ημέρες».

Η βραχυχρόνια φύση των προϊόντων επιβαρύνει και την τιμολόγηση, καθώς οι πολλαπλασιαστές –ιδίως τον χειμώνα– εκτοξεύουν το κόστος μεταφοράς. Την ίδια στιγμή, η αβεβαιότητα γύρω από την Ουκρανία, τόσο σε επίπεδο υποδομών όσο και εφοδιαστικής αλυσίδας, ωθεί μέρος της ζήτησης προς εναλλακτικές διαδρομές μέσω Πολωνίας και άλλων βόρειων διασυνδέσεων.

Το bottleneck Βουλγαρίας–Ρουμανίας

Καθοριστικό ρόλο παίζει και η περιορισμένη διαμετακομιστική ικανότητα στο σύνορο Βουλγαρίας–Ρουμανίας. Παρότι βρίσκονται σε εξέλιξη έργα που θα αυξήσουν τη δυναμικότητα από 5 σε 10 bcm, η πλήρης απόδοσή τους μετατίθεται χρονικά: το ένα έργο αναμένεται να ολοκληρωθεί πριν από το καλοκαίρι και το δεύτερο έως τις αρχές του 2027, με ουσιαστική αποσυμφόρηση από το φθινόπωρο του 2026.

Μέχρι τότε, η στενότητα –ιδίως τους χειμερινούς μήνες– αναγκάζει Βουλγαρία και Ρουμανία να δεσμεύουν χωρητικότητα για εγχώριες ανάγκες, περιορίζοντας τη δυνατότητα διαμετακόμισης προς βορρά και αποθαρρύνοντας μακροχρόνιες εμπορικές δεσμεύσεις.

Κομισιόν πιο θετική – αλλά η αγορά διστάζει

Σε πιο θετικό τόνο, η κ. Γκάλι διαπιστώνει μεταστροφή της στάσης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η οποία εμφανίζεται πλέον πιο ανοιχτή στη δημιουργία μόνιμου και προβλέψιμου προϊόντος δυναμικότητας για τον Κάθετο Διάδρομο. Το προϊόν SuperBundle λειτούργησε ως καταλύτης, φέρνοντας τη συζήτηση σε πιο ώριμο θεσμικό επίπεδο.

Για την Ελλάδα, ο ΔΕΣΦΑ δηλώνει πλήρη τεχνική ετοιμότητα, με ονομαστική εξαγωγική δυναμικότητα 8,5 bcm, χωρίς τον TAP. Με τον TAP, η συνολική διαμετακομιστική ικανότητα υπερβαίνει τα 14 bcm, ενισχύοντας τον ρόλο της χώρας ως κόμβου transit και εξαγωγών.

Ωστόσο, σε ένα περιβάλλον χωρίς ρωσικό αέριο, η πλήρης αξιοποίηση αυτής της δυναμικότητας προϋποθέτει επαρκείς εισαγωγές LNG και νέες υποδομές εισόδου. Προς το παρόν, η αγορά παραμένει επιφυλακτική, κρατώντας χαμηλά τον πήχη της δημοπρασίας.

Ο Κάθετος Διάδρομος επιβεβαιώνει ότι οι υποδομές από μόνες τους δεν αρκούν. Χωρίς μακροχρόνια, οικονομικά βιώσιμα προϊόντα δυναμικότητας και ουσιαστικό ευρωπαϊκό συντονισμό, η Ελλάδα κινδυνεύει να διατηρεί ένα ισχυρό αλλά υποαξιοποιημένο ενεργειακό asset σε μια αγορά που αλλάζει ταχύτατα.