Η ενέργεια παραμένει το αδύναμο σημείο της Ευρώπης – Η Γροιλανδία αποκαλύπτει την εξάρτηση από τις ΗΠΑ

Η κρίση για τη Γροιλανδία φέρνει ξανά στο προσκήνιο την ενεργειακή ευαλωτότητα της ΕΕ: μετά την αντικατάσταση του ρωσικού αερίου με αμερικανικό LNG, η Ευρώπη βρέθηκε σε νέα μονομερή εξάρτηση – Ο Τραμπ έχει πλέον στα χέρια του ένα ισχυρό διαπραγματευτικό όπλο, ενώ η Gazprom αποτελεί ζωντανή απόδειξη ότι η ενέργεια ως πολιτικό εργαλείο γυρίζει μπούμερανγκ

Η Ευρώπη, τέσσερα χρόνια μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, πίστευε ότι είχε ξεπεράσει την ενεργειακή κρίση. Αντίθετα, όπως αποδεικνύει η κλιμάκωση των εντάσεων με τις ΗΠΑ για τη Γροιλανδία, η ήπειρος απλώς άλλαξε εξάρτηση: από τη Ρωσία πέρασε στις ΗΠΑ. Η ανάλυση του Ron Bousso στο Reuters φωτίζει μια σκληρή αλήθεια: η ενέργεια παραμένει το πιο ευάλωτο σημείο της Ευρώπης, και ο Ντόναλντ Τραμπ το γνωρίζει καλά.

Η κρίση ξεκίνησε με την απόφαση του Τραμπ να διεκδικήσει τη Γροιλανδία, είτε με αγορά είτε με άλλα μέσα. Οι απειλές για δασμούς 10% σε ευρωπαϊκές εισαγωγές από χώρες που αντιδρούν, έθεσαν αμέσως την ενεργειακή σχέση στο τραπέζι. Η Ευρώπη, που σήμερα εισάγει σχεδόν το ένα τέταρτο του φυσικού αερίου της από τις ΗΠΑ, βρίσκεται σε θέση αδυναμίας. Η Ουάσιγκτον έχει πλέον ένα ισχυρό διαπραγματευτικό χαρτί: το LNG.

Από τη Gazprom στο αμερικανικό LNG – Μια νέα μονομερής εξάρτηση

Η εισβολή στην Ουκρανία το 2022 προκάλεσε σοκ: το μερίδιο του ρωσικού φυσικού αερίου στην ΕΕ έπεσε από 45% σε 12% το 2025. Οι τιμές τετραπλασιάστηκαν στους πρώτους έξι μήνες του πολέμου, και η Ευρώπη αναγκάστηκε να στραφεί μαζικά στο υγροποιημένο φυσικό αέριο (LNG). Οι εισαγωγές από τις ΗΠΑ εκτοξεύτηκαν από 18 εκατ. τόνους το 2021 σε 65 εκατ. τόνους πέρυσι, καλύπτοντας το 57% των συνολικών εισαγωγών LNG στην ΕΕ και τη Βρετανία.

Η συμφωνία ΗΠΑ-ΕΕ του Αυγούστου 2025 ενίσχυσε αυτή την τάση: οι Βρυξέλλες δεσμεύτηκαν να αγοράσουν ενέργεια αξίας 250 δισ. δολαρίων από τις ΗΠΑ μεταξύ 2026-2028 – ποσό που υπερβαίνει κατά πολύ τις προηγούμενες αγορές των 75 δισ. δολαρίων ετησίως. Σήμερα, οι ΗΠΑ προμηθεύουν σχεδόν το 25% του συνόλου των εισαγωγών φυσικού αερίου της ΕΕ.

Η μετάβαση αυτή φαινόταν λογική: το αμερικανικό LNG θεωρήθηκε πιο ασφαλές, καθώς βασίζεται σε μακροπρόθεσμες εμπορικές συμβάσεις ιδιωτικών εταιρειών και όχι σε κρατική Gazprom. Ωστόσο, η κρίση της Γροιλανδίας αποκάλυψε ότι η εξάρτηση παραμένει μονομερής – και ο Τραμπ έχει τη δυνατότητα να την εκμεταλλευτεί.

Οικονομικός πόλεμος: Δασμοί, ACI και η απειλή περιορισμού εξαγωγών

Ο Τραμπ απείλησε με δασμούς 10% σε ευρωπαϊκές εισαγωγές από χώρες που αντιδρούν στο σχέδιο για τη Γροιλανδία. Οι πρέσβεις της ΕΕ συναντήθηκαν άμεσα για να συζητήσουν αντίμετρα: δασμοί σε 93 δισ. ευρώ αμερικανικών εισαγωγών ή ενεργοποίηση του Αντι-Κοερσιτικού Μέσου (ACI), που μπορεί να περιορίσει υπηρεσίες, δημόσιους διαγωνισμούς, επενδύσεις και πρόσβαση σε χρηματοπιστωτικά συστήματα. Η Γαλλία δήλωσε ότι θα υποστηρίξει ακόμα και την αναστολή της εμπορικής συμφωνίας.

Η απειλή είναι αμφίδρομη, αλλά η ενέργεια δίνει πλεονέκτημα στις ΗΠΑ. Ο πρόεδρος μπορεί να περιορίσει εξαγωγές ενέργειας για λόγους εθνικής ασφάλειας, βάσει του Νόμου Ενεργειακής Πολιτικής και Διατήρησης. Επιπλέον, η κήρυξη «εθνικής ενεργειακής κατάστασης έκτακτης ανάγκης» τον Ιανουάριο 2025 ενισχύει τις εξουσίες του. Μια διακοπή ή μείωση ροών LNG θα προκαλούσε σοκ στις τιμές και στην οικονομία της ΕΕ.

Γιατί το αμερικανικό LNG είναι πιο «ασφαλές» – αλλά όχι αλώβητο

Υπάρχουν λόγοι να μην πανικοβληθούμε βραχυπρόθεσμα. Οι προμήθειες LNG από ΗΠΑ βασίζονται σε ιδιωτικές συμβάσεις, όχι σε κρατικό μονοπώλιο όπως η Gazprom. Η Ευρώπη αντιπροσωπεύει το ήμισυ των εξαγωγών LNG των ΗΠΑ – οποιαδήποτε διακοπή θα πλήξει σκληρά την αμερικανική βιομηχανία, που ο Τραμπ υποστηρίζει έντονα.

Η Gazprom αποτελεί προειδοποιητική ιστορία: τα κέρδη της συρρικνώθηκαν δραματικά από το 2022, καθώς οι Ευρωπαίοι στράφηκαν αλλού. Η χρήση ενέργειας ως πολιτικό όπλο είναι πάντα υψηλού κινδύνου – ωθεί τους αγοραστές σε εναλλακτικές.

Μακροπρόθεσμες λύσεις: Ανανεώσιμες, πυρηνική και επανεξέταση εγχώριων αποθεμάτων

Οι Ευρωπαίοι ηγέτες αναγνωρίζουν την ευπάθεια. Πολλοί πιέζουν για:

• Επέκταση ανανεώσιμων πηγών (αιολική, ηλιακή, υδροηλεκτρική)
• Επιστροφή στην πυρηνική ενέργεια (Γαλλία, Σουηδία, Φινλανδία)
• Επανεξέταση εκμετάλλευσης εναπομενόντων εγχώριων αποθεμάτων πετρελαίου και φυσικού αερίου, παρά τις περιβαλλοντικές αντιδράσεις

Η εξάρτηση από εισαγωγές παραμένει όμως μεγάλη, και η ταχύτητα μετάβασης δεν ακολουθεί τις γεωπολιτικές εξελίξεις.

Το μεγάλο μάθημα: Η ενέργεια είναι εθνική ασφάλεια

Η κρίση της Γροιλανδίας αποκαλύπτει ότι η Ευρώπη δεν έχει ακόμα λύσει το ενεργειακό της πρόβλημα – απλώς άλλαξε τον προμηθευτή. Οι ΗΠΑ, ως κύριος εξαγωγέας LNG, έχουν πλέον στα χέρια τους ένα όπλο που η Ρωσία χρησιμοποίησε και πλήρωσε ακριβά. Η ΕΕ πρέπει να επιταχύνει τη διαφοροποίηση και την αυτονομία, αλλιώς κάθε επόμενη διαμάχη με τον Λευκό Οίκο θα την βρίσκει εκτεθειμένη.

Η μακροχρόνια συμμαχία μπορεί να χαλαρώσει προσωρινά, αλλά η στρατηγική ευπάθεια παραμένει. Η ενέργεια δεν είναι απλώς οικονομικό ζήτημα – είναι εθνική ασφάλεια. Και η Ευρώπη, για άλλη μια φορά, το μαθαίνει με τον δύσκολο τρόπο.

Πηγή: Pagenews.gr