Τεστ Βιωσιμότητας για τον Κάθετο Διάδρομο Φυσικού Αερίου: Μάχη με τον Χρόνο και τον Ανταγωνισμό

Η δημοπρασία της Δευτέρας 26 Ιανουαρίου θα κρίνει το μέλλον του κρίσιμου ενεργειακού έργου για την Ανατολική Ευρώπη

Η δημοπρασία της 26ης Ιανουαρίου 2026, για τη δέσμευση δυναμικότητας στον Κάθετο Διάδρομο φυσικού αερίου, εξελίσσεται σε ένα από τα πιο κρίσιμα τεστ για το μέλλον του έργου, με απρόβλεπτες εξελίξεις και αυξανόμενη απαισιοδοξία από τους παράγοντες της αγοράς. Στην ουσία, η συγκεκριμένη δημοπρασία αποκτά χαρακτήρα “crash test” για τη βιωσιμότητα και την εμπορική ελκυστικότητα του έργου, το οποίο παραμένει κεντρικό στοιχείο στην στρατηγική της Ελλάδας να εξελιχθεί σε κόμβο διαμετακόμισης υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG), κυρίως από τις ΗΠΑ, προς τη Νοτιοανατολική Ευρώπη και την Ουκρανία.

Η Προοπτική και οι Προκλήσεις

Η ελληνική κυβέρνηση επενδύει στρατηγικά στον Κάθετο Διάδρομο ως μέσο ενίσχυσης της ενεργειακής ασφάλειας στην περιοχή, με στόχο την αποτελεσματική τροφοδοσία χωρών της Ανατολικής Ευρώπης μέσω LNG. Ωστόσο, τα δεδομένα που διαμορφώνονται στην αγορά δείχνουν ότι το εγχείρημα αντιμετωπίζει σοβαρές δυσκολίες. Η διάθεση μειωμένων ποσοτήτων, σε συνδυασμό με το αυξημένο ρίσκο και την εντεινόμενη ανταγωνιστική πίεση από άλλες οδούς τροφοδοσίας, δημιουργούν έντονο προβληματισμό.

Αξιοσημείωτο είναι ότι οι διαθέσιμες ποσότητες που προσφέρονται για δέσμευση στην δημοπρασία είναι σημαντικά μειωμένες σε σχέση με το Δεκέμβριο, φτάνοντας περίπου στις 26.000 μεγαβατώρες ανά ημέρα, έναντι των 51.000 μεγαβατώρων που προσφέρθηκαν τον περασμένο μήνα. Αν και η ανάγκη για φυσικό αέριο στα Βαλκάνια και την Ανατολική Ευρώπη είναι αυξημένη λόγω του βαρύ ψύχους, οι περιορισμένοι όγκοι αποθέματος και οι υψηλές ταρίφεςδυσκολεύουν το ενδιαφέρον των σοβαρών παικτών.

Εμπορικές και Πολιτικές Προκλήσεις

Ο Κάθετος Διάδρομος αντιμετωπίζει σφοδρό ανταγωνισμό από εναλλακτικές διαδρομές εφοδιασμού, κυρίως μέσω Πολωνίας και Ουγγαρίας, οι οποίες προσφέρουν χαμηλότερες μεταφορικές χρεώσεις και μικρότερες αποστάσεις. Η ουκρανική αγορά, η οποία αποτελεί βασικό προορισμό για τις ποσότητες φυσικού αερίου μέσω του Κάθετου Διαδρόμου, καλύπτεται εν μέρει μέσω αυτών των εναλλακτικών διαδρομών, γεγονός που προκαλεί περαιτέρω δυσκολίες στην εμπορική στρατηγική του έργου.

Επιπλέον, η γεωπολιτική ένταση και η μεταβλητότητα στις αγορές ενέργειας προσθέτουν επιπλέον αβεβαιότητα στους παίκτες της αγοράς, οι οποίοι είναι πιο επιφυλακτικοί με την ανάληψη τέτοιων ρίσκων, λόγω των αυξημένων κόστους και της ασταθούς διεθνούς πολιτικής σκηνής. Η ΕΕ παρακολουθεί στενά τη ρυθμιστική διάσταση του έργου, εξετάζοντας καταγγελίες traders για ενδεχόμενες στρεβλώσεις στον ανταγωνισμό που προκύπτουν από την ενιαία δέσμευση χωρητικότητας, κάτι που θα μπορούσε να επηρεάσει την αποτελεσματικότητα των δημοπρασιών.

Στρατηγική και Στόχοι για το Μέλλον

Η ελληνική κυβέρνηση, από την πλευρά της, φαίνεται να προσπαθεί να ενισχύσει τις προσπάθειες μέσω διακρατικών συμφωνιών και επενδύσεων, ελπίζοντας ότι η ευρωπαϊκή συνεργασία θα αποδώσει καρπούς. Η συμφωνία με τη Naftogaz, την ουκρανική ενεργειακή εταιρεία, παραμένει καθοριστική για το μέλλον του Κάθετου Διαδρόμου. Εάν ενεργοποιηθεί η συμφωνία προθέσεων που έχει υπογράψει η ΔΕΠΑ με την Naftogaz για το διάστημα Ιανουαρίου-Μαρτίου 2026, θα μπορούσε να τονώσει τη ζήτηση και να ενισχύσει την εμπορική βιωσιμότητα του έργου.

Ωστόσο, η αγορά συνεχίζει να παραμένει επιφυλακτική και απαισιόδοξη για την άμεση εκμετάλλευση του Κάθετου Διαδρόμου, ενώ η ανάγκη για βραχυπρόθεσμες και μακροπρόθεσμες στρατηγικές για την αύξηση της ζήτησης και την προσέλκυση επενδύσεων είναι πιο επιτακτική από ποτέ.

Το Μέλλον της Ενεργειακής Ασφάλειας στην Ανατολική Ευρώπη

Η έκβαση αυτής της δημοπρασίας αναμένεται να έχει ευρύτερες συνέπειες για την ενεργειακή ασφάλεια στην Ανατολική Ευρώπη. Αν και η προοπτική του Κάθετου Διαδρόμου παραμένει στρατηγικά σημαντική, η επιτυχία του απαιτεί σημαντικές παρεμβάσεις και αλλαγές τόσο σε επίπεδο ρυθμιστικό όσο και εμπορικό. Το αποτέλεσμα της δημοπρασίας της 26ης Ιανουαρίου ενδέχεται να αποκαλύψει εάν το έργο μπορεί να αναδειχθεί σε αξιόπιστο και βιώσιμο πυλώνα ενεργειακής ασφάλειας για την περιοχή ή αν θα βρεθεί αντιμέτωπο με νέες προκλήσεις και καθυστερήσεις.

Πηγές:

• Δελτίο Τύπου, ΔΕΠΑ
• Ευρωπαϊκή Επιτροπή