Η Κομισιόν χτυπά την Αθήνα για το GSI – γεωπολιτικά, καθυστερήσεις και απειλή απώλειας 657 εκ.€

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εισάγει γεωπολιτικό παράγοντα στο επίσημο αφήγημά της για το στρατηγικό ενεργειακό έργο της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας–Κύπρου (Great Sea Interconnector – GSI), προκαλώντας νέα στρατηγική και πολιτική κρίση γύρω από ένα έργο που έχει χρηματοδοτηθεί με περίπου 657 εκατ. ευρώ από ευρωπαϊκά κονδύλια και θεωρείται κρίσιμο για την ενεργειακή ασφάλεια της Ανατολικής Μεσογείου.

Σε πρόσφατες δηλώσεις του επίτροπου Ενέργειας, Νταν Γιόργκενσεν, η Κομισιόν αναγνώρισε επίσημα ότι η πρόοδος του GSI επηρεάζεται από πολύπλοκο γεωπολιτικό πλαίσιο, με επιπτώσεις τόσο στα χρονοδιαγράμματα όσο και στο κόστος κατασκευής — μια αναφορά που συνδέεται άμεσα με τις τουρκικές αντιδράσεις και την παρεμπόδιση ερευνών πόντισης του καλωδίου σε θαλάσσιες περιοχές νότια της Κάσου.

Αυτό αποτελεί μια στροφή στην επίσημη ρητορική της Επιτροπής, που μέχρι πρόσφατα περιοριζόταν σε γενικές παραινέσεις για αντιμετώπιση ρυθμιστικών και τεχνικών εκκρεμοτήτων μεταξύ των δύο κυβερνήσεων. Τώρα όμως η Κομισιόν εμπλέκει ευθέως τις ευρύτερες γεωπολιτικές εντάσεις στην αξιολόγηση της βιωσιμότητας του έργου, με πολιτικές συνέπειες για την Αθήνα και τη Λευκωσία, αν το project καθυστερήσει περαιτέρω ή καταστεί οικονομικά μη βιώσιμο.

«Κόκκινη γραμμή» για νέα μελέτη βιωσιμότητας

Σε μια εμφατική κίνηση που υπογραμμίζει τη σοβαρότητα των ενστάσεων, η Γενική Διεύθυνση Ενέργειας (DG Ener) φέρεται να μπλοκάρει την πρόθεση Ελλάδας και Κύπρου για επικαιροποίηση των μελετών κόστους‑οφέλους — ένα βήμα που θα άνοιγε εκ των πραγμάτων ξανά το ζήτημα της βιωσιμότητας του GSI για τους καταναλωτές και θα μπορούσε να επαναπροσδιορίσει τη χρηματοδότηση.

Ο επίτροπος υπενθύμισε επίσης ότι η ένταξη ενός έργου στη λίστα Έργων Κοινού Ενδιαφέροντος (PCI) της ΕΕ προϋποθέτει μια ολοκληρωμένη μελέτη που καταλήγει σε θετική αξιολόγηση βιωσιμότητας, και ότι η αναθεώρηση τέτοιων μελετών μετά την έγκριση των κονδυλίων ισοδυναμεί με έμμεση αμφισβήτηση της ίδιας της απόφασης επιχορήγησης.

Ευθύνες, blame game και γεωπολιτικοί κίνδυνοι

Τους τελευταίους μήνες, η ελληνική κυβέρνηση έχει εν μέρει προσπαθήσει να αποδώσει την υφιστάμενη αδράνεια σε καθυστερήσεις από την πλευρά της Κύπρου, ενώ η κυπριακή πλευρά έχει εκφράσει επανειλημμένως αμφιβολίες ως προς τη βιωσιμότητα του έργου υπό τις παρούσες συνθήκες γεωπολιτικού κινδύνου.

Οι Βρυξέλλες, ωστόσο, δείχνουν να δείχνουν διακριτικές σκιές προς την ελληνική διαχείριση του φακέλου, σημειώνοντας ότι η αποφυγή δημόσιας αναφοράς στην τουρκική απειλή και οι πρακτικές καθυστερήσεις επιβαρύνουν τα χρονοδιαγράμματα και ενισχύουν το ρίσκο μη ολοκλήρωσης.

Αν η ένταση με την Άγκυρα συνεχιστεί παράλληλα με την εκ νέου αμφισβήτηση της βιωσιμότητας από τεχνικούς και οικονομικούς παράγοντες, τότε ο κίνδυνος απώλειας ευρωπαϊκών πόρων και de facto ακύρωσης του έργου παύει να είναι θεωρητικός. Η Κομισιόν, μάλιστα, έχει στείλει το σαφές μήνυμα ότι η γεωπολιτική αβεβαιότητα δεν μπορεί να λειτουργεί ως «ταμπού» όταν πρόκειται για δεσμεύσεις κοινοτικών κονδυλίων και μεγάλης κλίμακας έργα υποδομών.

Προς ανασχεδιασμό ή αδιέξοδο;

Σε αυτό το φόντο, η Αθήνα καλείται να απομακρυνθεί από επικοινωνιακές διαχειριστικές πρακτικές και να παρουσιάσει πειστικό, τεχνικά τεκμηριωμένο στρατηγικό σχέδιο για το GSI, διαφορετικά κινδυνεύει να βρεθεί όχι μόνο στο στόχαστρο κριτικής για τη διαχείριση κοινοτικών πόρων, αλλά και στην ουσία να χάσει ένα έργο που θεωρήθηκε κρίσιμο για την ενεργειακή σύνδεση της Κύπρου με το ευρωπαϊκό δίκτυο.

Η υπόθεση του GSI, εν τω μεταξύ, παραμένει υπό στενή παρακολούθηση τόσο από την Κομισιόν όσο και από τις εγχώριες πολιτικές σκηνές Ελλάδας και Κύπρου, ενώ οι γεωπολιτικές εντάσεις στην Ανατολική Μεσόγειο συνεχίζουν να προσθέτουν επιπλέον στρεσσογόνους παράγοντες στην ολοκλήρωση του έργου.