Τραμπ και η NSS 2025: Η Ουάσινγκτον Νομιμοποιεί Εθνικιστικά Κόμματα στην Ευρώπη

Για πρώτη φορά μετά τον Ψυχρό Πόλεμο, οι Ηνωμένες Πολιτείες επιδιώκουν ανοιχτά να επηρεάσουν την εσωτερική πολιτική τάξη της Ευρώπης. Η Στρατηγική Εθνικής Ασφάλειας (NSS) 2025 της κυβέρνησης Τραμπ δεν περιορίζεται στην κριτική των ευρωπαϊκών πολιτικών ή θεσμών, αλλά προωθεί ξεκάθαρα εθνικιστικά κόμματα ως προτιμητέους στρατηγικούς εταίρους, μετατρέποντας τις δημοκρατικές συγκρούσεις της Ευρώπης σε θέματα στρατηγικής ευθυγράμμισης.

Το Όραμα της Κυβέρνησης Τραμπ για την Ευρώπη

Η κεφαλίδα της NSS για την Ευρώπη σηματοδοτεί μια βαθιά αλλαγή στη στρατηγική και την ανάλυση. Ενώ προηγούμενα αμερικανικά στρατηγικά έγγραφα αντιμετώπιζαν τις ευρωπαϊκές αδυναμίες ως λειτουργικές – ανεπαρκείς στρατιωτικές δαπάνες, ενεργειακή εξάρτηση, γραφειοκρατία – η NSS προτείνει μια πολιτισμική εξήγηση: Η Ευρώπη περιορίζεται όχι από δυνατότητες, αλλά από πεποιθήσεις, με ευαλωτότητα λόγω της απώλειας κυριαρχίας, εθνικής ταυτότητας και πολιτικής αυτοπεποίθησης.

Η NSS εντοπίζει τρία αλληλένδετα αίτια αυτής της φθοράς:

1. Η υπερεθνική διακυβέρνηση της ΕΕ μειώνει τη δημοκρατική λογοδοσία.
2. Οι μεταναστευτικές πολιτικές, χωρίς λαϊκή συναίνεση, υπονομεύουν την κοινωνική συνοχή.
3. Η ιδεολογική κουλτούρα της Ευρώπης – φιλελεύθερος οικουμενισμός, πολυπολιτισμικότητα, τεχνοκρατική διακυβέρνηση – θεωρείται διαβρωτική για την εθνική συνοχή.

Η NSS δεν ζητά από την Ευρώπη να μιμηθεί τις ΗΠΑ, αλλά προτρέπει να ανακτήσει μια “αυθεντική” ταυτότητα, συνδέοντας πολιτισμική ερμηνεία με στρατηγική πολιτική. Η νομιμότητα δεν καθορίζεται πλέον μόνο από θεσμούς αλλά από ευθυγράμμιση με την εθνική συνοχή και κυριαρχία.

Ιδεολογική Ευθυγράμμιση ως Γεωπολιτική Στρατηγική

Ιστορικά, οι ΗΠΑ διαχειρίζονταν την ιδεολογική ποικιλία στην Ευρώπη με πρακτισμό, δίνοντας προτεραιότητα στη στρατηγική συνεργασία. Η NSS αλλάζει αυτή την προσέγγιση: τα εθνικιστικά και «πατριωτικά» κινήματα θεωρούνται πλέον διορθωτικοί παράγοντες, κανάλια ανάκτησης κυριαρχίας και στρατηγικού σκοπού.

Η στρατηγική αυτή μετατρέπει την ιδεολογική συμπάθεια σε στρατηγική επικύρωση, δίνοντας εξωτερική νομιμοποίηση σε κόμματα που θεωρούνταν προηγουμένως περιθωριακά. Αυτό αλλάζει την πολιτική νομιμότητα και περιορίζει το χώρο για θεσμική αντίδραση.

Εθνικιστικά Κόμματα ως Στρατηγικοί Εταίροι

Με την προώθηση της «αντίστασης στην τρέχουσα πορεία της Ευρώπης», οι ΗΠΑ σηματοδοτούν ότι θα συνεργαστούν και με πολιτικές δυνάμεις που αμφισβητούν τις κυρίαρχες θεσμικές δομές. Κόμματα όπως η AfD στη Γερμανία, η Lega στην Ιταλία ή η Vox στην Ισπανία αποκτούν ενισχυμένη αξιοπιστία, καθιστώντας δυσκολότερη την πολιτική συγκράτηση.

Ακόμη και σε χώρες όπως η Γερμανία, όπου οι εθνικιστικές δυνάμεις παραμένουν εκτός κυβέρνησης, η εξωτερική νομιμοποίηση της NSS φθείρει τους άτυπους θεσμικούς περιορισμούς. Η δυναμική αυτή επεκτείνεται σε όλη την Ευρώπη, επιταχύνοντας τη νομιμοποίηση εθνικιστικών αξιώσεων.

Συνέπειες για την ΕΕ και το NATO

Στην ΕΕ, τα ενισχυμένα εθνικιστικά κόμματα μπορούν να επιβραδύνουν τη λήψη αποφάσεων, να ασκήσουν βέτο και να αυξήσουν την εκλεκτική συμμόρφωση, υπονομεύοντας τη συλλογική διακυβέρνηση χωρίς να τη διαλύουν. Στο NATO, η έμφαση στην ιδεολογική ευθυγράμμιση μπορεί να αποδυναμώσει την πολιτική συνοχή, δυσκολεύοντας τη συνεργασία και τη στρατηγική προβλεψιμότητα.

Η NSS καθιστά τη διατλαντική συμμαχία πιο ευάλωτη, πιο συναλλακτική και ιδεολογικά εξαρτημένη, παρά βασισμένη σε κανόνες και θεσμικές δεσμεύσεις.

Πορεία για την Ευρώπη

Πιθανά σενάρια:

1. Περιορισμένη Αναταραχή: Οι θεσμοί απορροφούν το σοκ· τα εθνικιστικά κόμματα αποκτούν ορατότητα αλλά όχι εξουσία.
2. Σταδιακή Κανονικοποίηση: Τα κύρια κόμματα προσαρμόζονται στρατηγικά· η ΕΕ και το NATO επιβιώνουν αλλά γίνονται πιο διακρατικά και συναλλακτικά.
3. Θραύση Θεσμών: Τα εθνικιστικά κινήματα αποκτούν αποφασιστική επιρροή, αποδυναμώνοντας τη συνοχή της ΕΕ.
4. Δημοκρατική Αντίδραση: Οι ευρωπαϊκοί θεσμοί και οι πολίτες επαναφέρουν τη νομιμότητα, περιορίζοντας την επιρροή των εθνικιστών.

Η NSS δεν καθορίζει αποτελέσματα, αλλά αναμορφώνει το πεδίο όπου θα εξελιχθούν οι πολιτικές μάχες και οι διατλαντικές σχέσεις. Η ιδεολογική ουδετερότητα έχει τελειώσει.

Πηγές

• Time – Trump’s New Security Strategy Described as ‘Far Right Pamphlet’
• Reuters – Europe no longer Washington’s centre of gravity
• AP News – German leader hails Europe as an ‘alternative to imperialism and autocracy’
• The Guardian – Europe faces a pincer attack from White House ideologues