Διπλή στήριξη στη βιομηχανία ανοίγει η Κομισιόν — Κρίσιμες επιλογές για την Ελλάδα

Σε μια εξαιρετικά σημαντική ευρωπαϊκή πολιτική στροφή που μπορεί να αναδιαμορφώσει το ενεργειακό και ανταγωνιστικό περιβάλλον της βιομηχανίας, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή διευκρινίζει ότι είναι δυνατόν να συνδυαστούν δύο διαφορετικά εργαλεία στήριξης — υπό προϋποθέσεις — για την παραγωγή και τις επιχειρήσεις που αντιμετωπίζουν υψηλό ενεργειακό κόστος. Συγκεκριμένα, η έκπτωση στο ηλεκτρικό ρεύμα μέσω του Clean Industrial Deal State Aid Framework (CISAF) μπορεί να σωρευθεί με την αποζημίωση για το έμμεσο κόστος του συστήματος εμπορίας εκπομπών CO₂ (ETS), εφόσον δεν επιδοτείται δύο φορές το ίδιο κόστος. Αυτό ανοίγει ένα κρίσιμο «παράθυρο» στήριξης για τη βιομηχανία και την ελληνική οικονομία — εφόσον αξιοποιηθεί με στρατηγική αποφασιστικότητα.

Το CISAF, που ενσωματώνεται στο ευρύτερο Clean Industrial Deal, είναι ένας νέος ευρωπαϊκός κράτος‑ενισχύσεων μηχανισμός που καθορίζει πώς τα κράτη‑μέλη μπορούν να σχεδιάσουν μέτρα στήριξης για την ενεργειακή μετάβαση και τη βιώσιμη βιομηχανία χωρίς να παραβιάζουν τους κανόνες ανταγωνισμού της ΕΕ.

Τι σημαίνει πρακτικά ο συνδυασμός CISAF και αντιστάθμισης CO₂

Η βασική αρχή που θέτει η Κομισιόν είναι σαφής: διαφορετικά εργαλεία κρατικών ενισχύσεων μπορούν να συνδυαστούν, αλλά όχι για το ίδιο επιλέξιμο κόστος. Αυτό σημαίνει ότι μια επιχείρηση που λαμβάνει αντιστάθμιση για μέρος του κόστους ηλεκτρικής ενέργειας λόγω υψηλών τιμών CO₂ δεν αποκλείεται αυτομάτως από την πρόσθετη στήριξη μέσω CISAF για το υπόλοιπο ενεργειακό κόστος που δεν καλύπτεται από την αντιστάθμιση.

Πρακτικά, αυτό ανοίγει τον δρόμο για ένα «τρίτο σχέδιο» στήριξης σε κράτη‑μέλη όπως η Ελλάδα, πέρα από τα δημοφιλέστερα σενάρια που έχουν βρεθεί στο επίκεντρο του δημόσιου διαλόγου — δηλαδή το «ιταλικό μοντέλο» ή μια αποκλειστική στήριξη μέσω αντιστάθμισης CO₂. Υπό αυτό το πρίσμα, μια βιομηχανία μπορεί να λάβει πλήρη αντιστάθμιση για ένα μέρος της κατανάλωσής της και για το υπόλοιπο μέρος να χρησιμοποιήσει έκπτωση στο ηλεκτρικό ρεύμα μέσω CISAF, δημιουργώντας ένα ουσιαστικό όφελος χωρίς διπλή χρηματοδότηση.

Το γερμανικό προηγούμενο και οι λύσεις “Plan C”

Το «γερμανικό παράδειγμα» — όπου η Επιτροπή έχει ήδη εγκρίνει ένα μεγάλο σχέδιο αποζημίωσης για το έμμεσο κόστος των εκπομπών (περίπου €27,5 δισ.) — λειτουργεί ως υπόδειγμα για τον σχεδιασμό συνδυαστικών μέτρων που μπορούν να στηρίξουν την ανταγωνιστικότητα της βιομηχανίας χωρίς να παραβιάζουν το κοινοτικό πλαίσιο. Το σχέδιο αυτό αποσκοπεί να περιορίσει τον κίνδυνο μεταφοράς παραγωγής εκτός Ευρώπης λόγω υψηλού κόστους ενέργειας.

Σε ότι αφορά την Ελλάδα, στελέχη της ΕΒΙΚΕΝ και άλλοι φορείς έχουν ήδη επισημάνει ότι η δημόσια συζήτηση στην Ελλάδα είχε περιοριστεί σε ένα δίπολο: είτε το «ιταλικό μοντέλο», είτε η απλή αντιστάθμιση CO₂. Οι ίδιοι παρατηρητές μιλούν για έναν ενδιάμεσο δρόμο (“Plan C”), ο οποίος συνδυάζει στοχευμένα τα δύο εργαλεία — εφόσον το ιταλικό μοντέλο δεν εγκριθεί τελικά από την Κομισιόν.

Αν και το CISAF έχει όρια (π.χ. κατώφλι τιμής στα 50 ευρώ/MWh και κάλυψη έως το 50% της ενεργειακής κατανάλωσης για ορισμένες ενισχύσεις), οι προβλέψεις δείχνουν ότι υπάρχει αρκετός «χώρος» για να συνδυαστούν μέτρα με τρόπο που να ενισχύει την ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων σε βάθος χρόνου.

Οι επιλογές για την κυβέρνηση και το γεωπολιτικό πρίσμα

Η απόφαση της Κομισιόν μεταφέρει το βάρος της επιλογής στην ελληνική κυβέρνηση:

• Εάν υιοθετήσει μια στενή εφαρμογή μόνο της αντιστάθμισης CO₂, τότε η στήριξη θα καλύψει μόνο έναν μικρό αριθμό μεγάλων βιομηχανιών — με περιορισμένη συνολική επίδραση στην οικονομική ανταγωνιστικότητα.
• Εάν εκμεταλλευθεί πλήρως τη δυνατότητα συνδυασμού των εργαλείων, τότε η Ελλάδα μπορεί να δημιουργήσει ένα ενεργειακό σχήμα στήριξης που να συνδέει σταθερότητα κόστους, επενδύσεις στην πράσινη μετάβαση και διατήρηση παραγωγικών δραστηριοτήτων.

Η στρατηγική αυτή είναι πολιτική επιλογή και όχι υποχρεωτική — με σημαντικό γεωπολιτικό νόημα: η διατήρηση μιας ενεργητικής βιομηχανικής βάσης εντός της Ευρώπης λειτουργεί ως αντίβαρο στην τάση αποβιομηχάνισης υπό το βάρος της ενεργειακής κρίσης και του διεθνούς ανταγωνισμού.

Η Κομισιόν ουσιαστικά δίνει στην Αθήνα «πάσα» για ένα πιο φιλόδοξο και συμβατό με τους ευρωπαϊκούς κανόνες σχέδιο στήριξης της βιομηχανίας, με συνδυασμό επιδοτήσεων ηλεκτρικού ρεύματος (CISAF) και αντιστάθμισης εκπομπών CO₂. Η ελληνική κυβέρνηση καλείται τώρα να αποφασίσει αν θα εφαρμόσει συστημικά αυτό το «Plan C» ή αν θα παραμείνει σε μια μικρότερη στήριξη μέσω της καθαρής αντιστάθμισης — με συνέπειες για την ανταγωνιστικότητα, το εργατικό δυναμικό και την γεωπολιτική θέση της χώρας στο ενεργειακό και βιομηχανικό πεδίο.

Πηγή: pagenews.gr