Καταργούν το 8ωρο και στη Γερμανία: Ρωγμές στο μεταπολεμικό κοινωνικό συμβόλαιο της Ευρώπης

Το ξήλωμα του περίφημου μεταπολεμικού «κοινωνικού συμβολαίου» στην Ευρώπη δεν αποτελεί πλέον θεωρητική συζήτηση, αλλά μια διαδικασία που εξελίσσεται με σταθερά επιταχυνόμενους ρυθμούς. Σε μια περίοδο γεμάτη οικονομικές, γεωπολιτικές και κοινωνικές αναταράξεις, τα «φρένα» που επί δεκαετίες προστάτευαν βασικά εργασιακά δικαιώματα φαίνεται να υποχωρούν, με πρώτο και κεντρικό θύμα την εργασία. Η Γερμανία, ιστορικό προπύργιο της οκτάωρης ημερήσιας απασχόλησης, μπαίνει πλέον στο κάδρο αυτών των ανατροπών.

Το τέλος της οκτάωρης ημέρας στο τραπέζι του Βερολίνου

Την κατάργηση της οκτάωρης εργάσιμης ημέρας προωθεί ανοιχτά το γερμανικό υπουργείο Οικονομίας, ζητώντας την ταχεία εφαρμογή της σχεδιαζόμενης μεταρρύθμισης σχετικά με τις ώρες εργασίας. Ο στόχος, όπως παρουσιάζεται επισήμως, είναι η ενίσχυση του τουριστικού κλάδου, όπου ήδη εφαρμόζονται στην πράξη πιο ευέλικτα ωράρια.

Κατά την παρουσίαση της «Εθνικής Στρατηγικής για τον Τουρισμό» στο υπουργικό συμβούλιο στο Βερολίνο, ο συντονιστής για τη Ναυτιλιακή Βιομηχανία και τον Τουρισμό, Κρίστοφ Πλος, ήταν σαφής: «Η εισαγωγή εβδομαδιαίου ανώτατου χρόνου εργασίας αντί για ημερήσιου, θα πρέπει να αποφασιστεί εντός του 2026». Η δήλωση αυτή σηματοδοτεί μια βαθιά τομή στο γερμανικό εργασιακό μοντέλο, το οποίο εδώ και δεκαετίες βασιζόταν στη σταθερότητα και την προβλεψιμότητα του ημερήσιου ωραρίου.

Τι προβλέπει σήμερα η νομοθεσία

Σύμφωνα με ρεπορτάζ της Deutsche Welle, η ισχύουσα γερμανική νομοθεσία περιορίζει τις ώρες ημερήσιας εργασίας στις οκτώ, με δυνατότητα κατ’ εξαίρεση επέκτασης έως και τις δέκα. Σε αυτές τις περιπτώσεις, ο εργαζόμενος δικαιούται αντιστάθμισμα είτε σε επιπλέον αμοιβή είτε σε ισόχρονη άδεια.

Ωστόσο, η νέα κατεύθυνση που χαράσσεται προβλέπει την αντικατάσταση του ημερήσιου ορίου με εβδομαδιαίο μέγιστο χρόνο εργασίας, μια αλλαγή που, σύμφωνα με το υπουργείο Οικονομίας, θα προσφέρει μεγαλύτερη ευελιξία και –όπως υποστηρίζεται– καλύτερη ισορροπία μεταξύ επαγγελματικής και προσωπικής ζωής.

Πολιτική συμφωνία με κοινωνικές συνέπειες

Η συγκεκριμένη μεταρρύθμιση δεν προέκυψε αιφνιδιαστικά. Στην κυβερνητική συμφωνία που ακολούθησε τις εκλογές του 2025, η Χριστιανική Ένωση CDU/CSU και οι Σοσιαλδημοκράτες SPD είχαν ήδη συμφωνήσει στην εγκατάλειψη του κλασικού οκταώρου υπέρ ενός πιο «ευέλικτου» πλαισίου.

Για την κυβέρνηση, η αλλαγή αυτή παρουσιάζεται ως προσαρμογή στις σύγχρονες ανάγκες της οικονομίας και της αγοράς εργασίας. Για τα συνδικάτα, όμως, πρόκειται για ευθεία απειλή στα θεμέλια της εργασιακής προστασίας.

Οργή και κινητοποιήσεις από τα συνδικάτα

Οι αντιδράσεις δεν άργησαν να έρθουν. Γερμανικές συνδικαλιστικές οργανώσεις έχουν ήδη προαναγγείλει κινητοποιήσεις, προειδοποιώντας για κοινωνική σύγκρουση. Ο επικεφαλής του συνδικάτου Ver.di, Φρανκ Βέρνεκε, έκανε λόγο για ένα επικίνδυνο «πράσινο φως» προς τους εργοδότες, που θα τους επιτρέψει να «στύβουν μέχρι και την τελευταία σταγόνα των εργαζομένων χωρίς να λαμβάνουν υπόψη την υγεία τους».

Σε δηλώσεις του στην εφημερίδα Bild, ο Βέρνεκε ξεκαθάρισε ότι το συνδικάτο είναι έτοιμο να δώσει μάχες τόσο στους χώρους δουλειάς όσο και στους δρόμους, προκειμένου να διατηρηθεί ο νόμος που εγγυάται το οκτάωρο. Για τα συνδικάτα, η κατάργηση του ημερήσιου ορίου ανοίγει τον δρόμο για εξαντλητικά ωράρια και ασαφή όρια μεταξύ εργασίας και προσωπικού χρόνου.

Από τον τουρισμό σε όλη την οικονομία

Η «χαλάρωση» της οκτάωρης ημερήσιας εργασίας ενσωματώνεται πλέον θεσμικά στην «Εθνική Στρατηγική για τον Τουρισμό», η οποία εγκρίθηκε από το υπουργικό συμβούλιο. Οι τουριστικοί σύνδεσμοι πιέζουν εδώ και χρόνια για αλλαγές στο αυστηρό νομικό πλαίσιο, υποστηρίζοντας ότι περιορίζει την ανταγωνιστικότητα του κλάδου.

Το κρίσιμο στοιχείο, ωστόσο, είναι ότι ο εβδομαδιαίος μέγιστος χρόνος εργασίας δεν θα περιοριστεί στον τουρισμό, αλλά προβλέπεται να εφαρμοστεί σταδιακά σε όλους τους τομείς της οικονομίας. Το υπουργείο Εργασίας σχεδιάζει να καταθέσει σχετικό νομοσχέδιο έως το καλοκαίρι, ανοίγοντας έναν ευρύτερο διάλογο –ή σύγκρουση– για το μέλλον της εργασίας στη Γερμανία.

Η Γερμανία χάνει τον ρόλο του «τελευταίου κάστρου»

Για δεκαετίες, η Γερμανία θεωρούνταν ένα από τα τελευταία ευρωπαϊκά «κάστρα» υπεράσπισης της οκτάωρης ημερήσιας εργασίας. Την ίδια στιγμή, άλλες χώρες είχαν ήδη προχωρήσει σε βαθιές απορρυθμίσεις. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η Ελλάδα, όπου πρόσφατα θεσμοθετήθηκε το 13ωρο, στο πλαίσιο μιας γενικότερης χαλάρωσης των εργασιακών νόμων, ιδιαίτερα μετά τα μνημόνια.

Τα στοιχεία της Eurostat για το 2023 αποτυπώνουν καθαρά αυτή την τάση. Η μεγαλύτερη εβδομαδιαία εργασία στην Ευρωπαϊκή Ένωση καταγράφηκε στην Ελλάδα με 39,8 ώρες, ακολουθούμενη από τη Ρουμανία (39,5), την Πολωνία (39,3) και τη Βουλγαρία (39). Οι πιο απαιτητικοί κλάδοι ήταν η γεωργία, η δασοκομία και η αλιεία με 41,5 ώρες την εβδομάδα, τα ορυχεία και λατομεία με 39,1 και οι κατασκευές με 38,9 ώρες.

Ένα ευρωπαϊκό ντόμινο σε εξέλιξη

Η γερμανική πρωτοβουλία δεν αποτελεί μεμονωμένο γεγονός, αλλά μέρος ενός ευρύτερου ευρωπαϊκού ντόμινο. Η μετάβαση από το ημερήσιο στο εβδομαδιαίο όριο εργασίας ενδέχεται να αλλάξει ριζικά τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε την εργασία, την ξεκούραση και την ποιότητα ζωής.

Το ερώτημα που πλέον τίθεται ανοιχτά είναι αν αυτές οι μεταρρυθμίσεις θα οδηγήσουν σε μεγαλύτερη ευελιξία και ελευθερία ή αν, αντίθετα, θα σηματοδοτήσουν μια νέα εποχή εντατικοποίησης της εργασίας, με σοβαρές κοινωνικές και υγειονομικές συνέπειες. Η Γερμανία, με την ιστορική της βαρύτητα, δείχνει τον δρόμο – και η Ευρώπη παρακολουθεί με ανησυχία.

Πηγή: Pagenews.gr