Γροιλανδία: Η επιθετική στρατηγική Τραμπ ξυπνά αποικιακά τραύματα και φόβους για τους Ινουίτ

Η αναζωπύρωση της συζήτησης γύρω από τη Γροιλανδία, έπειτα από τις επανειλημμένες δηλώσεις του Ντόναλντ Τραμπ για «αγορά» ή άμεσο έλεγχο του νησιού, ξεπερνά κατά πολύ τα όρια μιας ακόμη διπλωματικής αντιπαράθεσης μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Δανίας. Για τους Ινουίτ σε ολόκληρη την Αρκτική, η ρητορική αυτή λειτουργεί ως οδυνηρή υπενθύμιση αιώνων αποικιοκρατίας, εκτοπισμού και αγνόησης των δικαιωμάτων τους. Δεν πρόκειται απλώς για ένα γεωπολιτικό παιχνίδι ισχύος, αλλά για ένα ζήτημα ταυτότητας, επιβίωσης και αυτοδιάθεσης.

Οι αντιδράσεις των αυτόχθονων κοινοτήτων υπήρξαν άμεσες και έντονες. Πορείες αλληλεγγύης, όπως εκείνη στο καναδικό Νούναβουτ, με συνθήματα όπως «Στεκόμαστε στο πλευρό της Γροιλανδίας» και «Η Γροιλανδία είναι εταίρος, όχι αγορά», αποτυπώνουν τον φόβο μιας επιστροφής σε εποχές όπου οι αυτόχθονες λαοί αντιμετωπίζονταν ως εμπόδιο ή διαπραγματευτικό χαρτί στα χέρια ισχυρών κρατών. Η ανησυχία αυτή δεν αφορά μόνο το παρόν, αλλά και το μέλλον μιας ολόκληρης περιοχής που βλέπει να μετατρέπεται σε στρατηγικό τρόπαιο.

Αιώνες αποικιοκρατίας και η επανάληψη του ίδιου μοτίβου

Ο Νέιταν Όμπεντ, πρόεδρος της εθνικής οργάνωσης των Ινουίτ του Καναδά Inuit Tapiriit Kanatami, συνδέει ευθέως τη ρητορική του Τραμπ με «αιώνες ιμπεριαλισμού και αποικιοκρατίας». Όπως τονίζει, οι Ινουίτ έχουν αναγκαστεί ιστορικά να υπερασπιστούν τον πολιτισμό και τον τρόπο ζωής τους μέσα σε ένα περιβάλλον όπου «άλλοι ήθελαν διαφορετικά πράγματα από εμάς ή από τη γη μας». Η σημερινή έμφαση των ΗΠΑ στον ορυκτό πλούτο, στις σπάνιες γαίες και στις αμυντικές υποδομές της Γροιλανδίας ξυπνά παλιούς φόβους, καθώς επαναφέρει τη λογική ότι η αυτοδιάθεση των αυτοχθόνων υποτάσσεται στις ανάγκες των ισχυρών.

Ιδιαίτερα ανησυχητικό θεωρείται το γεγονός ότι σε πρόσφατα αμερικανικά κείμενα στρατηγικής, όπως άρθρο του ειδικού απεσταλμένου Τζεφ Λάντρι, η Γροιλανδία χαρακτηρίζεται «μία από τις πιο στρατηγικά κρίσιμες περιοχές του κόσμου», χωρίς καμία αναφορά στους αυτόχθονες πληθυσμούς που ζουν και διαχειρίζονται τη γη εδώ και χιλιετίες. Για τους Ινουίτ, αυτή η αποσιώπηση δεν είναι τυχαία, αλλά πολιτικό μήνυμα ότι τα δικαιώματά τους παραμένουν δευτερεύοντα όταν στο τραπέζι μπαίνουν στρατιωτικές βάσεις, νέοι θαλάσσιοι διάδρομοι και ενεργειακά αποθέματα.

«Η Γροιλανδία δεν είναι προς πώληση»

Η Σάρα Όλσβιγκ, πρόεδρος του Inuit Circumpolar Council και πρώην ηγέτις του κόμματος Inuit Ataqatigiit, υπενθυμίζει με έμφαση ότι η Γροιλανδία είναι σήμερα αυτοδιοικούμενο έδαφος εντός του Βασιλείου της Δανίας. «Η Γροιλανδία δεν “ανήκει” στη Δανία, ούτε η Δανία μπορεί να την “πουλήσει”», τονίζει, αποδομώντας τη λογική με την οποία η Ουάσινγκτον αντιμετωπίζει το νησί ως εμπορεύσιμο περιουσιακό στοιχείο.

Για τους Ινουίτ, η Αρκτική δεν είναι μια «κενή παγωμένη έρημος» πάνω στον παγκόσμιο χάρτη, αλλά πατρίδα, πηγή τροφής και θεμέλιο πολιτισμικής συνέχειας. Η Όλσβιγκ μιλά ανοιχτά για «συνδηλώσεις επιστροφής σε εποχές αποικιοκρατίας», υπογραμμίζοντας ότι δεν υπάρχει «καλός» ή «καλύτερος» αποικιοκράτης. Το αίτημα είναι απλό αλλά διαχρονικά αγνοημένο: σεβασμός στην ισότητα των λαών της Γροιλανδίας και στο δικαίωμά τους να αποφασίζουν για το μέλλον της γης τους.

Η Αρκτική στο επίκεντρο μιας νέας γεωπολιτικής μάχης

Οι εξελίξεις στη Γροιλανδία εντάσσονται σε ένα ευρύτερο σκηνικό εντεινόμενου ανταγωνισμού στην Αρκτική. Ρωσία και Κίνα επενδύουν συστηματικά σε λιμάνια, υποδομές και ενεργειακά projects, ενώ ΗΠΑ και Καναδάς επιδιώκουν αυξημένο έλεγχο στη Βορειοδυτική Δίοδο, καθώς η κλιματική αλλαγή ανοίγει νέες θαλάσσιες οδούς και πρόσβαση σε μέχρι πρότινος απρόσιτους πόρους. Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, οι Ινουίτ της Αλάσκας εκφράζουν φόβους ακόμη και για στρατιωτική κλιμάκωση, με τις ανησυχίες να αγγίζουν καθημερινές πτυχές της ζωής τους.

Ο Γκουν-Μπριτ Ρέτερ από το Συμβούλιο των Σάμι επισημαίνει ότι όταν «ανάβουν τα αίματα» της γεωπολιτικής, οι αυτόχθονες είναι συνήθως οι πρώτοι που ξεχνιούνται. Τα δικαιώματά τους προβάλλονται σε περιόδους σχετικής σταθερότητας, για να παραμεριστούν όταν προκύψουν στρατηγικά ή εμπορικά διακυβεύματα που θεωρούνται «πιο σημαντικά».

Μια μάχη που δίνεται στην ίδια τους την αυλή

Ο Όμπεντ προειδοποιεί ότι οι αυτόχθονες της Αρκτικής βρίσκονται πλέον «στο κέντρο μιας γεωπολιτικής μάχης» που δεν αφορά τον πολιτισμό ή τις ανάγκες τους, αλλά διεξάγεται κυριολεκτικά «στην αυλή τους». Γι’ αυτό και τονίζει την ανάγκη οικοδόμησης διεθνών συμμαχιών και μακροπρόθεσμων στρατηγικών, ώστε οι Ινουίτ να μην βρεθούν ξανά απροετοίμαστοι μπροστά σε αποφάσεις που λαμβάνονται ερήμην τους.

Η υπόθεση της Γροιλανδίας αποκαλύπτει με ωμό τρόπο ότι, στον 21ο αιώνα, η αποικιοκρατία δεν έχει εξαφανιστεί· απλώς έχει αλλάξει μορφή. Και για τους Ινουίτ, ο αγώνας για αυτοδιάθεση στην Αρκτική παραμένει πιο επίκαιρος και πιο δύσκολος από ποτέ.

Πηγή: Pagenews.gr