Στροφή στον Κόλπο: Ο Μερτς αναζητά ενέργεια, όπλα και νέες ισορροπίες μακριά από τις ΗΠΑ

Η Γερμανία επαναχαράσσει τον γεωπολιτικό της χάρτη. Ο καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς ξεκινά περιοδεία-αστραπή στις χώρες του Κόλπου, σε μια χρονική συγκυρία όπου οι παραδοσιακές συμμαχίες της Ευρώπης δοκιμάζονται και η εξάρτηση από τις Ηνωμένες Πολιτείες προκαλεί ολοένα και μεγαλύτερη αμηχανία στο Βερολίνο.

Μέσα σε 72 ώρες, ο Γερμανός καγκελάριος θα βρεθεί σε Σαουδική Αραβία, Κατάρ και Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, με ξεκάθαρη ατζέντα: ενέργεια, άμυνα και μακροπρόθεσμες στρατηγικές συνεργασίες.

Ενέργεια: το κλειδί της νέας στρατηγικής

Η «μαγική λέξη» για τις γερμανικές σχέσεις με τον Κόλπο παραμένει σταθερά η ενέργεια. Μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, η Γερμανία αναγκάστηκε να μειώσει δραστικά την εξάρτησή της από το ρωσικό φυσικό αέριο. Το κενό καλύφθηκε εν μέρει από το υγροποιημένο φυσικό αέριο (LNG), με τις ΗΠΑ να εξελίσσονται στον βασικό προμηθευτή της Ευρώπης.

Ωστόσο, αυτή η νέα εξάρτηση προκαλεί ανησυχία. Σήμερα, περίπου το 10% της συνολικής γερμανικής προσφοράς φυσικού αερίου προέρχεται από LNG, ενώ το ένα τρίτο αυτού προέρχεται από τις ΗΠΑ. Το Βερολίνο επιθυμεί να μειώσει αυτό το ποσοστό, στρεφόμενο προς παραδοσιακούς ενεργειακούς παίκτες της Μέσης Ανατολής, όπως το Κατάρ και η Σαουδική Αραβία.

Αμυντικές συμφωνίες και… αμοιβαία ανταλλάγματα

Η ενεργειακή συνεργασία, ωστόσο, δεν έρχεται μόνη της. Όπως επισημαίνουν Γερμανοί αναλυτές, η εξασφάλιση φυσικού αερίου ενδέχεται να συνοδευτεί από μεγαλύτερη ευελιξία στις εξαγωγές όπλων. Δεν είναι τυχαίο ότι Σαουδική Αραβία και Κατάρ έχουν εκδηλώσει ενδιαφέρον για το στρατιωτικό μεταγωγικό Airbus A400M, ένα από τα εμβληματικά προγράμματα της ευρωπαϊκής αμυντικής βιομηχανίας.

Παράλληλα, επανέρχεται στο τραπέζι η συζήτηση για μακροπρόθεσμες συμβάσεις LNG, κάτι που μέχρι πρότινος η Γερμανία απέφευγε, προτιμώντας βραχυπρόθεσμες λύσεις. Η στάση αυτή φαίνεται πλέον να αλλάζει.

Το αγκάθι των ανθρωπίνων δικαιωμάτων

Η περιοδεία Μερτς δεν στερείται πολιτικών αντιφάσεων. Η κατάσταση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων σε Σαουδική Αραβία, Κατάρ και Εμιράτα παραμένει στο επίκεντρο της κριτικής. Η γερμανική κυβέρνηση αναγνωρίζει ένα «μεταρρυθμιστικό άνοιγμα» στη Σαουδική Αραβία, ιδίως σε κοινωνικό επίπεδο και στα δικαιώματα των γυναικών, χωρίς ωστόσο να αγνοεί ότι «υπάρχουν ακόμη πολλά που πρέπει να γίνουν».

Η λεπτή αυτή ισορροπία –ανάμεσα σε αξίες και συμφέροντα– θα συνοδεύει κάθε δημόσια τοποθέτηση του καγκελάριου.

Γάζα, Ιράν και η σκιά της Ουάσινγκτον

Στο παρασκήνιο της περιοδείας βρίσκονται και οι εκρηκτικές εξελίξεις στη Μέση Ανατολή: οι διαμαρτυρίες στο Ιράν, ο πόλεμος στη Γάζα και η αμφιλεγόμενη πρωτοβουλία των ΗΠΑ για τη δημιουργία ενός νέου «Συμβουλίου Ειρήνης», στο οποίο συμμετέχει και το Κατάρ.

Το Βερολίνο αντιμετωπίζει το σχήμα αυτό με επιφύλαξη, θεωρώντας το εν δυνάμει ανταγωνιστικό προς τον ΟΗΕ. Παράλληλα, γνωρίζει ότι η εξομάλυνση των σχέσεων Ισραήλ–Κατάρ αποτελεί κρίσιμο παράγοντα για τη σταθερότητα της περιοχής.

Μια περιοδεία με πολλαπλά μηνύματα

Η περιοδεία Μερτς στον Κόλπο είναι κάτι παραπάνω από ένα οικονομικό ταξίδι. Είναι ένα σήμα γεωπολιτικής αναπροσαρμογής: η Γερμανία αναζητά μεγαλύτερη αυτονομία, περισσότερες επιλογές και έναν ρόλο που δεν θα εξαρτάται αποκλειστικά από την Ουάσινγκτον.

Κάθε λέξη του καγκελάριου θα ζυγιστεί προσεκτικά. Σε μια περιοχή τόσο ευαίσθητη όσο ο Κόλπος, η οικονομική συνεργασία δεν μπορεί ποτέ να αποσυνδεθεί από την πολιτική – ούτε από τις σκιές που τη συνοδεύουν.

Πηγές Με πληροφορίες από: Deutsche Welle (DW), γερμανικές κυβερνητικές δηλώσεις, διεθνή πρακτορεία ειδήσεων.