Συνάντηση Μητσοτάκη–Ερντογάν στην Άγκυρα: «ήρεμα νερά» με ανοιχτό τηλέφωνο και κόκκινες γραμμές

Την Τετάρτη 11 Φεβρουαρίου 2026 ο Κυριάκος Μητσοτάκης και ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν συναντώνται στην Άγκυρα, στο πλαίσιο του 6ου Ανώτατου Συμβουλίου Συνεργασίας Ελλάδας–Τουρκίας, με τη συμμετοχή υπουργών από τις δύο κυβερνήσεις. Το ραντεβού έρχεται σε μια συγκυρία όπου η περίοδος των «ήρεμων νερών» που ακολούθησε τη διπλωματική επαναπροσέγγιση μετά τους καταστροφικούς σεισμούς στη νότια Τουρκία, δείχνει να έχει χάσει τη δυναμική της. Οι δίαυλοι έμειναν ανοιχτοί, όμως ο πολιτικός διάλογος δεν παρήγαγε ουσιαστική πρόοδο στα δύσκολα, με αποτέλεσμα οι προσδοκίες να είναι χαμηλές και ο πήχης να τοποθετείται περισσότερο στη διαχείριση παρά στη λύση.

Στην Αθήνα, η ανάγνωση είναι ότι η βασική αξία της συνάντησης δεν βρίσκεται σε κάποια «μεγάλη συμφωνία», αλλά στην επιβεβαίωση ότι οι δύο πλευρές παραμένουν προσηλωμένες στην ανάγκη απευθείας επικοινωνίας ώστε να μην εκτραχυνθεί το κλίμα στο Αιγαίο. Αντίστοιχα, στην Άγκυρα το μήνυμα, όπως αποτυπώνεται και σε δημόσιες τοποθετήσεις, είναι ότι οι συνομιλίες θα συνεχιστούν, χωρίς όμως να σημαίνει αυτό αλλαγή στις πάγιες τουρκικές θέσεις.

Από τη «διπλωματία των σεισμών» στην επιστροφή της καχυποψίας

Η τριετία που μεσολάβησε από την έναρξη της αποκλιμάκωσης έχει δείξει κάτι που διπλωματικά θεωρείται κλασικό: οι περίοδοι ύφεσης λειτουργούν, όσο υπάρχει ισχυρό κίνητρο να αποφευχθεί η κρίση, αλλά «δοκιμάζονται» μόλις επανέλθουν στο τραπέζι τα ζητήματα κυριαρχίας. Το Αιγαίο, με τις γνωστές διαφωνίες για χωρικά ύδατα, υφαλοκρηπίδα/ΑΟΖ, δικαιοδοσίες και αποστρατιωτικοποίηση, παραμένει πεδίο όπου οι θέσεις των δύο πλευρών είναι αμετακίνητες. Αυτό ακριβώς καθιστά τη συνάντηση περισσότερο άσκηση σταθερότητας παρά προσπάθεια επίλυσης.

Το τελευταίο διάστημα, η ατμόσφαιρα βάρυνε ξανά με αφορμή τις NAVTEX και την τουρκική πρακτική έκδοσης μακράς διάρκειας αναγγελιών, τις οποίες η Αθήνα αντιμετωπίζει ως προσπάθεια «εμπέδωσης» αντίληψης ότι περιοχές ανατολικά του 25ου μεσημβρινού υπάγονται σε τουρκική δικαιοδοσία. Η ίδια η αναφορά στον 25ο μεσημβρινό λειτουργεί σαν πολιτικός συμβολισμός: μια γραμμή που «κόβει» το Αιγαίο σε δύο μέρη και τροφοδοτεί την ένταση χωρίς να χρειάζεται ούτε ένα πλοίο να βγει από το λιμάνι.

NAVTEX και «Γαλάζια Πατρίδα»: οι λέξεις που ανάβουν φωτιές

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, οι δημόσιες παρεμβάσεις της τουρκικής πλευράς επανέφεραν με έμφαση το αφήγημα της «Γαλάζιας Πατρίδας», του δόγματος που συνδέεται με τη διεκδίκηση ευρύτερων θαλάσσιων ζωνών σε Ανατολική Μεσόγειο και Αιγαίο. Στην Αθήνα, τέτοιες διατυπώσεις αντιμετωπίζονται ως πολιτικό σήμα προς το εσωτερικό ακροατήριο της Τουρκίας, αλλά και ως εργαλείο πίεσης που επιδιώκει να διατηρεί την Ελλάδα σε κατάσταση διαρκούς επιφυλακής.

Στην Άγκυρα, αντιθέτως, η ρητορική αυτή παρουσιάζεται ως υπεράσπιση «δικαιωμάτων και συμφερόντων» και ως συνέχεια μιας γραμμής που δεν αλλάζει, ανεξαρτήτως του αν υπάρχουν περίοδοι χαμηλής έντασης. Το αποτέλεσμα είναι ένα διπλωματικό παράδοξο: και οι δύο πλευρές δηλώνουν ότι θέλουν την ηρεμία, αλλά ταυτόχρονα επικοινωνούν προς τα ακροατήριά τους ότι δεν υποχωρούν ούτε εκατοστό.

Η μεταφορά της άσκησης «Γαλάζια Πατρίδα» και το σήμα αποκλιμάκωσης

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει το γεγονός ότι η Τουρκία μετέφερε χρονικά τη μεγάλη ετήσια αεροναυτική άσκηση «Γαλάζια Πατρίδα», η οποία είχε προγραμματιστεί για το διάστημα 10–19 Φεβρουαρίου. Η αλλαγή του χρονοδιαγράμματος ερμηνεύεται ως κίνηση που μειώνει τον κίνδυνο έντασης στη σκιά της συνάντησης κορυφής. Παρότι τέτοιες αποφάσεις σπανίως ομολογούνται ως «χειρονομίες», στη διπλωματία συχνά λειτουργούν ακριβώς έτσι: ως σιωπηρό σήμα ότι δεν επιδιώκεται κλιμάκωση την πιο ευαίσθητη στιγμή.

«Τρία κανάλια» επικοινωνίας και η προσπάθεια να μη σπάσει το νήμα

Με δεδομένο ότι οι μεγάλες διαφορές δεν λύνονται σε ένα ραντεβού, η πραγματική στόχευση της Τετάρτης είναι να παραμείνει ενεργό το πλέγμα επαφών: ο πολιτικός διάλογος, η λεγόμενη θετική ατζέντα και τα Μέτρα Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης. Σε αυτή τη λογική, το ζητούμενο δεν είναι να αλλάξουν οι θέσεις για το Αιγαίο, αλλά να υπάρχει μηχανισμός που θα απορροφά κραδασμούς πριν οι εντάσεις γίνουν επεισόδιο.

Η ύπαρξη απευθείας διαύλου ανάμεσα στους υπουργούς Εξωτερικών θεωρείται κρίσιμη ακριβώς γι’ αυτό: επειδή σε περιόδους έντασης, το τηλεφώνημα είναι συχνά πιο αποτελεσματικό από μια δημόσια δήλωση. Και σε αυτή τη φάση, η «συνέχεια» των επαφών εμφανίζεται ως το μοναδικό ρεαλιστικό προϊόν που μπορεί να παράγει η συνάντηση.

Μειονοτικά, θρησκευτικά και περιφερειακές εξελίξεις στο τραπέζι

Παράλληλα, η ατζέντα ενός Ανώτατου Συμβουλίου Συνεργασίας δεν είναι μόνο το Αιγαίο. Περιλαμβάνει ζητήματα που ενδιαφέρουν αμφότερες τις πλευρές, όπως μειονοτικά και θρησκευτικά θέματα, αλλά και περιφερειακές/διεθνείς εξελίξεις που επηρεάζουν τις ισορροπίες στην Ανατολική Μεσόγειο. Η ίδια η τουρκική πλευρά έχει προαναγγείλει ότι στη συνάντηση θα αξιολογηθούν οι σχέσεις «σε όλες τους τις διαστάσεις» και θα συζητηθούν τρόποι ενίσχυσης της συνεργασίας, μαζί με την ευρύτερη περιφερειακή εικόνα.

Η διπλωματική πραγματικότητα, ωστόσο, υπαγορεύει ότι ακόμη κι αν συμφωνηθούν βήματα σε «ήπιες» θεματικές, το κεντρικό ερώτημα θα παραμείνει: μπορούν Αθήνα και Άγκυρα να κρατήσουν χαμηλά το θερμόμετρο στο Αιγαίο, ενώ διαφωνούν στα θεμελιώδη;

Η οικονομία ως «θετική ατζέντα» και το στοίχημα του εμπορίου

Ένα ακόμη πεδίο όπου οι δύο κυβερνήσεις επιχειρούν να επενδύσουν είναι η οικονομία. Η αύξηση του όγκου εμπορικών συναλλαγών προβάλλεται συχνά ως πρακτικό, μετρήσιμο αποτέλεσμα που μπορεί να λειτουργήσει ως «ανάχωμα» στις πολιτικές εντάσεις. Στην πράξη, όμως, η οικονομία δεν αρκεί για να λύσει ζητήματα κυριαρχίας, μπορεί όμως να δημιουργήσει κόστος στην κλιμάκωση: όταν υπάρχουν δίκτυα εμπορίου, τουρισμού και επιχειρηματικής συνεργασίας, κάθε ένταση χτυπά και σε «αριθμούς» που μετρούν.

Γι’ αυτό και η παρουσία πολλών υπουργών στο Ανώτατο Συμβούλιο Συνεργασίας αποκτά συμβολισμό: δείχνει ότι, ακόμη κι αν στο Αιγαίο δεν υπάρχει έδαφος συμφωνίας, υπάρχει προσπάθεια να «δουλέψουν» άλλοι τομείς που δεν ακουμπούν τις κόκκινες γραμμές.

Χαμηλές προσδοκίες, υψηλή σημασία

Το συνολικό κλίμα πριν από τη συνάντηση περιγράφεται καλύτερα από μια φράση: ήρεμα νερά με κλειστά μέτωπα. Η συνάντηση της 11ης Φεβρουαρίου δεν ξεκινά με προσδοκία ανατροπής, αλλά με ανάγκη αποφυγής «ατυχήματος». Και αυτό, ειδικά στο Αιγαίο, είναι από μόνο του σημαντικό.

Για την Αθήνα, η σταθερή θέση παραμένει ότι ο διάλογος μπορεί να υπάρχει, αλλά δεν μπορεί να συνεπάγεται παραχώρηση κυριαρχικών δικαιωμάτων. Για την Άγκυρα, η επιμονή στις δικές της ερμηνείες για δικαιοδοσίες και αποστρατιωτικοποίηση συνιστά πάγια γραμμή που δεν εγκαταλείπεται. Με αυτές τις αφετηρίες, ο ρεαλιστικός στόχος είναι ένας: να αποδειχθεί ότι, ακόμη κι όταν «δεν συμφωνούν», μπορούν να μιλούν.

Και σε μια περιοχή όπου οι ισορροπίες αλλάζουν γρήγορα, αυτό το «να μιλούν» είναι συχνά το μόνο που κρατά τις εξελίξεις εντός ελέγχου.

Πηγή: Pagenews.gr