Πατάτα σε ελεύθερη πτώση: Εισαγωγές, αδιάθετα φορτία και τιμές κάτω από το κόστος

Αδιάθετες ποσότητες και «σβήσιμο» της αγοράς μέσα σε λίγες εβδομάδες

Το 2026 εξελίσσεται σε μία από τις πιο δύσκολες χρονιές για τους Έλληνες πατατοπαραγωγούς, με την αγορά να δείχνει να «γυρίζει την πλάτη» σε ένα προϊόν που υπό κανονικές συνθήκες θεωρείται βασικό στο ελληνικό τραπέζι. Το πρόβλημα δεν είναι απλώς ότι οι τιμές μειώθηκαν. Είναι ότι μεγάλες ποσότητες παραμένουν αδιάθετες, ενώ το χρονικό «παράθυρο» για να απορροφηθούν στενεύει καθημερινά, πιέζοντας τους παραγωγούς σε αποφάσεις που μοιάζουν αδιανόητες: να πουλήσουν κάτω από το κόστος ή να δουν το προϊόν να χάνεται.

Στις περιοχές που παραδοσιακά τροφοδοτούν την αγορά με πατάτα ποιότητας, η εικόνα είναι κοινή: αποθήκες γεμάτες, παραγγελίες μειωμένες, έμποροι διστακτικοί, παραγωγοί εγκλωβισμένοι.

Οι εισαγωγές «πνίγουν» τις τιμές και αδειάζουν την εγχώρια ζήτηση

Κεντρικός παράγοντας της φετινής κατάρρευσης, σύμφωνα με τις καταγγελίες που μεταφέρονται από τους ίδιους τους αγρότες, είναι ο όγκος των φθηνών εισαγωγών. Οι παραγωγοί επιμένουν ότι η ελληνική αγορά κατακλύστηκε από εισαγόμενες πατάτες σε χαμηλότερες τιμές, με αποτέλεσμα να συμπιεστεί απότομα η τιμή παραγωγού και να χαθεί το εμπορικό ενδιαφέρον για το εγχώριο προϊόν.

Η πίεση αυτή δεν είναι θεωρητική. Με τις τιμές να κινούνται σε επίπεδα που δεν καλύπτουν ούτε τα βασικά έξοδα, η καλλιέργεια υψηλού κόστους μετατρέπεται σε οικονομική παγίδα. Και το πιο οξύ πρόβλημα είναι η αίσθηση ότι η αγορά «γέρνει» υπέρ του φθηνού εισαγόμενου, ακόμη κι όταν ο καταναλωτής πιστεύει πως αγοράζει ελληνικό.

Νευροκόπι: «Στα 27 λεπτά το κιλό δεν βγαίνει η χρονιά»

Στο Κάτω Νευροκόπι Δράμας, μια περιοχή που έχει ταυτιστεί με την πατάτα, οι παραγωγοί περιγράφουν μια εικόνα που δεν αφήνει περιθώρια παρερμηνείας. Η μέση τιμή πώλησης φέτος διαμορφώθηκε περίπου στα 27 λεπτά το κιλό, επίπεδο που, όπως τονίζουν, απέχει πολύ από το κόστος παραγωγής. Το αποτέλεσμα είναι ότι πολλές ποσότητες παραμένουν απούλητες όχι μόνο στο Νευροκόπι, αλλά και σε άλλες «σκάλες» διάθεσης πανελλαδικά.

Ο πρόεδρος του Αγροτικού Συλλόγου Κάτω Νευροκοπίου, Απόστολος Βέσμελης, περιγράφει τη χρονιά ως ιδιαίτερα αρνητική, με τη ζήτηση να έχει περιοριστεί και τις εισαγωγές να επιβαρύνουν περαιτέρω την εικόνα, επισημαίνοντας ότι με αυτές τις τιμές ο παραγωγός δεν καλύπτει ούτε τα βασικά έξοδα και ζητά άμεση στήριξη μέσω de minimis.

Φλώρινα: «Όσο περνά ο χρόνος, τόσο δυσκολότερα θα πουληθεί»

Ανάλογη είναι η αγωνία στη Φλώρινα, όπου οι παραγωγοί μιλούν για μεγάλες ποσότητες που παραμένουν αδιάθετες, με τη δυσκολία να αυξάνεται όσο περνούν οι εβδομάδες. Στην περιοχή, όπως επισημαίνεται, οι τιμές τόσο για τις νωπές όσο και για τις βιομηχανικές πατάτες παραμένουν χαμηλές, ενώ η εικόνα επιβαρύνθηκε από εισαγωγές που επηρέασαν την πορεία της αγοράς και από μια ευρωπαϊκή υπερπαραγωγή που περιόρισε τις δυνατότητες εξαγωγών.

Η ουσία είναι μία: όταν δεν υπάρχει ρυθμός απορρόφησης, η πατάτα δεν είναι απλώς «στοκ». Είναι ένα προϊόν που έχει χρόνο ζωής, κόστος αποθήκευσης και ρίσκο υποβάθμισης. Κι αυτό μεταφράζεται σε πρόσθετη οικονομική πίεση.

Σέρρες: «80%–90% αδιάθετο» και καταγγελίες για «ελληνοποιήσεις»

Στην Άνω Βροντού Σερρών, η κατάσταση περιγράφεται ακόμη πιο δραματικά. Παραγωγοί μιλούν για χιλιάδες τόνους αδιάθετους και εκτιμούν ότι το 80% έως 90% της παραγωγής δεν έχει πουληθεί, αποδίδοντας το φαινόμενο στις εισαγωγές που, όπως καταγγέλλουν, σε ορισμένες περιπτώσεις «βαφτίζονται» ελληνικές.

Οι τιμές παραγωγού στο χωράφι κινούνται μόλις στα 25 έως 30 λεπτά το κιλό, ενώ η διαφορά τιμής μεταξύ εγχώριων και εισαγόμενων πατατών εμφανίζεται τόσο μεγάλη, ώστε να «παγώνει» οποιοδήποτε εμπορικό ενδιαφέρον για το ελληνικό προϊόν. Το πιο πιεστικό στοιχείο, όμως, είναι το χρονικό όριο: αν δεν διατεθούν οι ποσότητες άμεσα, παραγωγοί προειδοποιούν ότι προς τα τέλη Μαρτίου μπορεί να οδηγηθούν ακόμη και σε καταστροφή προϊόντος, επειδή δεν θα υπάρχει πλέον βιώσιμη διέξοδος.

Η λέξη-κλειδί: κόστος παραγωγής και «μαύρη τρύπα» ρευστότητας

Πίσω από τα νούμερα των τιμών υπάρχει μια πραγματικότητα που οι καλλιεργητές περιγράφουν με μια φράση: «δεν βγαίνει». Η πατάτα είναι καλλιέργεια υψηλών εισροών, με κόστος που «γράφει» σε καύσιμα, εργατικά, λίπανση, φυτοπροστασία, άρδευση, αποθήκευση και μεταφορές. Όταν η τιμή πέφτει σε επίπεδα 25–30 λεπτών, η εξίσωση γίνεται ασύμφορη και το πρόβλημα δεν περιορίζεται στο κέρδος. Περνά στη ρευστότητα και στην επιβίωση της εκμετάλλευσης: απλήρωτοι λογαριασμοί, υποχρεώσεις προς προμηθευτές, αδυναμία να σχεδιαστεί η επόμενη καλλιεργητική περίοδος.

Σε αυτό το περιβάλλον, οι παραγωγοί βλέπουν τη φετινή κρίση ως σημείο καμπής: είτε θα υπάρξει παρέμβαση, είτε η καλλιέργεια θα μικρύνει, με αποτέλεσμα να επηρεαστεί η εγχώρια επάρκεια και να ενισχυθεί ακόμη περισσότερο η εξάρτηση από εισαγωγές.

Το αίτημα για de minimis και η πίεση προς το ΥπΑΑΤ

Γι’ αυτό και το αίτημα που επανέρχεται με ένταση από τις παραγωγικές ζώνες είναι ένα: άμεση ενίσχυση de minimis. Οι παραγωγοί υποστηρίζουν ότι χωρίς στήριξη δεν μπορούν να αντεπεξέλθουν στο αυξημένο κόστος και ότι η φετινή κατάρρευση των τιμών δεν είναι «μια κακή εβδομάδα», αλλά μια κρίση που μπορεί να αφήσει μόνιμο αποτύπωμα στον πρωτογενή τομέα.

Το de minimis, ως εργαλείο κρατικών ενισχύσεων μικρής κλίμακας, έχει χρησιμοποιηθεί και σε άλλους κλάδους, με το ΥπΑΑΤ να έχει ανακοινώσει αντίστοιχες ενισχύσεις σε πρόσφατες περιπτώσεις άλλων προϊόντων. Αυτό ενισχύει την προσδοκία των πατατοπαραγωγών ότι μπορεί να υπάρξει αντίστοιχη παρέμβαση και στην πατάτα, εφόσον τεκμηριωθεί η έκταση της ζημιάς και το αδιέξοδο της αγοράς.

Τι φοβούνται περισσότερο οι παραγωγοί: ότι η επόμενη χρονιά δεν θα σπαρθεί

Η μεγαλύτερη απειλή δεν είναι μόνο η φετινή ζημιά. Είναι το ενδεχόμενο να χαθεί η συνέχεια. Όταν ένας παραγωγός βρεθεί να πουλά κάτω από το κόστος ή να καταστρέφει προϊόν, η απόφαση για το αν θα καλλιεργήσει ξανά δεν είναι αυτονόητη. Σε μια καλλιέργεια με υψηλό ρίσκο και απαιτήσεις, η εγκατάλειψη μπορεί να έρθει σιωπηλά, χωράφι-χωράφι.

Και εδώ το πρόβλημα γίνεται εθνικό: λιγότερη εγχώρια παραγωγή σημαίνει μεγαλύτερη ευαλωτότητα στις διεθνείς τιμές και στις εισαγωγές. Σημαίνει επίσης ότι ο καταναλωτής μπορεί να βρεθεί στο μέλλον να πληρώνει ακριβότερα ένα προϊόν που σήμερα «σκοτώνεται» στην τιμή παραγωγού.

Η αγορά ζητά λύση: έλεγχοι, διαφάνεια και γρήγορη απορρόφηση

Οι παραγωγοί θέτουν έμμεσα τρεις άξονες που, κατά την άποψή τους, πρέπει να «τρέξουν» παράλληλα. Πρώτον, στήριξη για να μην καταρρεύσει η καλλιέργεια. Δεύτερον, αυστηρότεροι έλεγχοι και διαφάνεια στην αγορά, ιδιαίτερα εκεί όπου υπάρχουν καταγγελίες για παραπλανητική σήμανση ή «ελληνοποιήσεις». Και τρίτον, άμεσες λύσεις απορρόφησης ώστε να μην χαθούν οι ποσότητες που ήδη βρίσκονται στις αποθήκες.

Η κρίση της πατάτας δεν είναι απλώς ένα ακόμη επεισόδιο αγροτικής πίεσης. Είναι ένα τεστ για το πόσο γρήγορα μπορεί να ανταποκριθεί το σύστημα όταν μια ολόκληρη αλυσίδα παραγωγής–διάθεσης μπλοκάρει. Και είναι επίσης μια υπενθύμιση ότι ο πρωτογενής τομέας δεν αντέχει «ασύμμετρα σοκ» χωρίς δίχτυ ασφαλείας.

Πηγή: Pagenews.gr