Χιλιάδες οδηγοί χωρίς δίπλωμα: «Καταιγίδα» ελέγχων, αυστηρός ΚΟΚ και μηδενική ανοχή

Η εικόνα στους ελληνικούς δρόμους έχει αλλάξει αισθητά. Εκεί που οι τροχονομικοί έλεγχοι ήταν συχνά «εποχικό» φαινόμενο ή περιορίζονταν σε εξορμήσεις-σκούπα του Σαββατοκύριακου, πλέον η παρουσία της ΕΛ.ΑΣ. στο οδικό δίκτυο είναι σταθερή, πυκνή και στοχευμένη. Τα μπλόκα πολλαπλασιάζονται, τα αλκοτέστ εμφανίζονται σχεδόν καθημερινά έξω από σημεία νυχτερινής διασκέδασης, ενώ παράλληλα «στήνονται» επιχειρήσεις πρωί και μεσημέρι σε κεντρικούς άξονες για ταχύτητα, ζώνη, κράνος, χρήση κινητού και άλλα. Το αποτέλεσμα είναι ένα: χιλιάδες διπλώματα και άδειες κυκλοφορίας αφαιρούνται σε μικρά χρονικά διαστήματα, δημιουργώντας μια νέα πραγματικότητα που έχει αρχίσει να επηρεάζει ακόμα και τη συμπεριφορά των οδηγών.

Σύμφωνα με εκτιμήσεις στελεχών της Τροχαίας που αποτυπώνονται στη δημόσια συζήτηση, ένα σημαντικό ποσοστό οδηγών αυτή τη στιγμή κυκλοφορεί χωρίς να έχει στα χέρια του δίπλωμα, είτε επειδή του έχει αφαιρεθεί πρόσφατα είτε επειδή εκτίει περίοδο στέρησης από προηγούμενη παράβαση. Η «δεξαμενή» μεγαλώνει σωρευτικά, καθώς οι αφαιρέσεις των τελευταίων μηνών προστίθενται η μία πάνω στην άλλη, μετατρέποντας το φαινόμενο σε μαζικό και όχι μεμονωμένο.

Η νέα κανονικότητα στους δρόμους: έλεγχοι χωρίς «κενά» και μπλόκα με στόχο

Η αυξημένη αστυνόμευση δεν φαίνεται να είναι συγκυριακή. Αντίθετα, η εικόνα που προκύπτει από δράσεις και ανακοινώσεις σε διάφορες περιοχές της χώρας δείχνει ότι η επιτήρηση έχει αποκτήσει χαρακτήρα ρουτίνας. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελούν οι πρόσφατοι εντατικοί έλεγχοι για τη μη χρήση κράνους στο Βορειοανατολικό Αιγαίο, όπου ανακοινώθηκε συγκεκριμένος αριθμός ελέγχων και παραβάσεων, ως μέρος στοχευμένης δράσης.

Παράλληλα, στην Αττική και σε μεγάλες πόλεις, οι έλεγχοι αλκοτέστ παρουσιάζονται ως συστηματικοί, με την Τροχαία να επιχειρεί μαζικά, ακόμη και σε περιόδους αυξημένης κίνησης. Το μήνυμα είναι σαφές: δεν μιλάμε πια για «σπάνια μπλόκα», αλλά για ένα μοντέλο συνεχούς επιτήρησης που στοχεύει στην άμεση τιμωρία της παράβασης και στη δημιουργία αποτρεπτικού κλίματος.

Ο νέος ΚΟΚ και η άμεση αφαίρεση: όταν η πρώτη φορά κοστίζει ήδη πολύ

Το νέο πλαίσιο του Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας, που τέθηκε σε ισχύ τον Σεπτέμβριο του 2025, περιγράφεται ως σαφώς αυστηρότερο, ειδικά για συμπεριφορές που θεωρούνται υψηλού κινδύνου. Αυτό που αλλάζει την καθημερινότητα των οδηγών δεν είναι μόνο το ύψος των προστίμων, αλλά κυρίως η λογική της άμεσης συνέπειας: από την πρώτη παράβαση, ο οδηγός μπορεί να βρεθεί εκτός τιμονιού για σημαντικό διάστημα.

Ιδιαίτερα χαρακτηριστική περίπτωση είναι η χρήση κινητού κατά την οδήγηση. Σε αναφορές για τις αλλαγές του ΚΟΚ, η χρήση κινητού συνδέεται με πρόστιμο και αφαίρεση διπλώματος για 30 ημέρες ήδη από την πρώτη φορά, κάτι που στην πράξη σημαίνει ότι μια «κακή συνήθεια» μπορεί να σε αφήσει χωρίς άδεια οδήγησης μέσα σε λίγα λεπτά από τη στιγμή του ελέγχου.

Το ίδιο πνεύμα αυστηρότητας αποτυπώνεται και στη φιλοσοφία του «ποινολογίου» του νέου ΚΟΚ: ακόμη και παραβάσεις που κάποιοι τις αντιμετώπιζαν ως «ήπιες» μπορεί πλέον να επιφέρουν στέρηση άδειας, ανάλογα με την κατηγορία και τις συνθήκες. Έτσι, η καθημερινή οδηγική συμπεριφορά μπαίνει σε νέο φίλτρο, γιατί ο οδηγός δεν ρισκάρει απλώς ένα πρόστιμο, αλλά την ίδια τη δυνατότητα να οδηγήσει.

Υπότροποι και κλιμάκωση ποινών: ο φαύλος κύκλος που γεμίζει τους δρόμους «χωρίς δίπλωμα»

Η αυστηρότητα δεν σταματά στην πρώτη παράβαση. Ο νέος ΚΟΚ χτίζει μηχανισμό κλιμάκωσης, ειδικά για υποτροπή σε συγκεκριμένο χρονικό διάστημα. Σε δημοσιευμένες παρουσιάσεις αλλαγών, αναφέρεται ότι σε περιπτώσεις υποτροπής μέσα στη διετία, οι κυρώσεις αυξάνονται έντονα, με παραδείγματα αφαίρεσης άδειας που μπορεί να φτάσει τις 180 ημέρες στην πρώτη υποτροπή και το 1 έτος στη δεύτερη, ανάλογα με την παράβαση.

Εδώ ακριβώς γεννιέται ο «φαύλος κύκλος» που περιγράφουν οι άνθρωποι της αγοράς και της Τροχαίας: οδηγός που χάνει το δίπλωμα για κινητό, ταχύτητα ή αλκοόλ, συχνά συνεχίζει να οδηγεί «για να βγει η δουλειά», για να πάει στη δουλειά, για να μετακινηθεί. Αν εντοπιστεί ξανά, τότε δεν έχει απλώς άλλη μία παράβαση. Έχει ένα βαρύτερο προφίλ παραβίασης, με συνέπειες διοικητικές και, ανά περίπτωση, ποινικές.

Αυτή η πραγματικότητα εξηγεί γιατί η εικόνα των «χιλιάδων χωρίς δίπλωμα» δεν είναι απλώς αποτέλεσμα αυστηρών ελέγχων. Είναι αποτέλεσμα της σύγκρουσης ανάμεσα σε έναν αυστηρό μηχανισμό ποινών και σε μια μερίδα οδηγών που δεν αλλάζει συμπεριφορά ή που υποτιμά το ρίσκο.

Γιατί «πληθαίνουν» οι αφαιρέσεις: το τρίπτυχο κινητό–ταχύτητα–αλκοόλ

Στην πράξη, οι παραβάσεις που «γράφουν» περισσότερο και οδηγούν σε στέρηση είναι εκείνες που ελέγχονται εύκολα και κρίνονται επικίνδυνες. Το κινητό φαίνεται να είναι από τις πιο συχνές αιτίες, γιατί η χρήση του έχει γίνει καθημερινή εξάρτηση και ταυτόχρονα είναι εύκολα διαπιστώσιμη σε μπλόκο. Η υπερβολική ταχύτητα παραμένει σταθερός παράγοντας, ενώ το αλκοόλ είναι το πεδίο όπου η κοινωνική ανοχή μειώνεται χρόνο με τον χρόνο, ειδικά με τα συστηματικά αλκοτέστ.

Το μεγάλο στοιχείο που πρέπει να καταλάβει ο οδηγός είναι ότι ο νέος ΚΟΚ δεν λειτουργεί με τη λογική «θα πληρώσω και τελείωσε». Λειτουργεί με τη λογική στέρησης: χάνεις το δικαίωμα οδήγησης για ένα διάστημα που μπορεί να σε επηρεάσει επαγγελματικά και οικογενειακά. Και αν επαναλάβεις, το κόστος δεν αυξάνεται γραμμικά αλλά κλιμακώνεται απότομα.

Οδήγηση χωρίς άδεια: από «παράκαμψη» σε πολλαπλασιαστή προβλημάτων

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η οδήγηση χωρίς ενεργή άδεια μετατρέπεται σε κρίσιμο κοινωνικό πρόβλημα. Όχι μόνο γιατί αυξάνει την παραβατικότητα, αλλά γιατί δημιουργεί και ένα «σκιώδες» στρώμα κυκλοφορίας: άνθρωποι που φοβούνται τον έλεγχο, αποφεύγουν συγκεκριμένους δρόμους, οδηγούν με άγχος, και τελικά γίνονται πιο επικίνδυνοι. Επιπλέον, όταν το δίπλωμα έχει αφαιρεθεί και ο οδηγός συνεχίζει να πιάνει τιμόνι, η δεύτερη σύλληψη ή βεβαίωση παράβασης δεν είναι απλώς «άλλο ένα χαρτί». Είναι στοιχείο που επιβαρύνει τη θέση του και οδηγεί σε νέες, αυστηρότερες συνέπειες.

Και κάπως έτσι δημιουργείται η νέα εικόνα: στους δρόμους κυκλοφορούν καθημερινά οδηγοί που δεν διαθέτουν ενεργή άδεια, άλλοι επειδή περιμένουν να λήξει η στέρηση, άλλοι επειδή υποτιμούν την απαγόρευση και άλλοι επειδή θεωρούν ότι «δεν γίνεται αλλιώς». Αυτό όμως είναι ακριβώς το σημείο που οι Αρχές δείχνουν ότι δεν σκοπεύουν να αφήσουν να γίνει κανονικότητα.

Θα αλλάξει η συμπεριφορά ή θα αυξηθούν απλώς οι στερήσεις;

Το ερώτημα που πλέον μπαίνει στο τραπέζι είναι βαθύτερο από την Τροχαία και τα πρόστιμα. Μπορεί η αυστηρότητα να αλλάξει πραγματικά οδηγική κουλτούρα; Ή απλώς θα παράγει χιλιάδες νέες αφαιρέσεις, γεμίζοντας τον δρόμο με ακόμα περισσότερους που οδηγούν παράνομα; Η απάντηση δεν είναι απλή, γιατί εξαρτάται από την κοινωνική αποδοχή των κανόνων και από το αν οι οδηγοί θα πιστέψουν ότι ο έλεγχος είναι συνεχής και όχι περιστασιακός.

Ωστόσο, ένα είναι βέβαιο: η εποχή της «χαλαρής επιείκειας» δείχνει να τελειώνει. Οι έλεγχοι γίνονται πιο συχνοί, οι ποινές πιο βαριές και η υποτροπή αντιμετωπίζεται πλέον ως βασικός στόχος. Όποιος εξακολουθεί να οδηγεί με τη λογική «δεν θα με πιάσουν», ρισκάρει να βρεθεί εκτός δρόμου όχι για λίγες μέρες, αλλά για μήνες.

Κι έτσι, η νέα πραγματικότητα στους ελληνικούς δρόμους έχει ήδη τίτλο: περισσότερα μπλόκα, περισσότερες αφαιρέσεις, περισσότερη πίεση στον οδηγό να αλλάξει συνήθεια. Αν αυτή η πίεση θα μεταφραστεί σε ουσιαστική βελτίωση της οδικής ασφάλειας ή σε έναν φαύλο κύκλο παραβάσεων, θα το δείξει η συνέχεια. Προς το παρόν, το μήνυμα είναι ξεκάθαρο: οι έλεγχοι είναι εδώ και δεν είναι προσωρινοί.

Πηγή: Pagenews.gr