Παγκόσμιος Πόλεμος έως το 2031; Ο φόβος φουντώνει σε ΗΠΑ και Ευρώπη

Ενώ οι χρηματιστηριακοί δείκτες καταγράφουν διαδοχικά υψηλά και ο Ντόναλντ Τραμπ επανατοποθετείται στο πολιτικό προσκήνιο ως «πρόεδρος της ειρήνης», η κοινωνική ψυχολογία στη Δύση αφηγείται μια εντελώς διαφορετική ιστορία.

Στις Ηνωμένες Πολιτείες, στον Καναδά, στο Ηνωμένο Βασίλειο, στη Γαλλία και στη Γερμανία, η ανησυχία για μια παγκόσμια πολεμική ανάφλεξη δεν αντιμετωπίζεται πλέον ως υπερβολή. Αντιθέτως, για σημαντικό μέρος των κοινωνιών, ένας Γ’ Παγκόσμιος Πόλεμος μέσα στην επόμενη πενταετία θεωρείται ρεαλιστικό ενδεχόμενο.

Αυτό είναι το κεντρικό συμπέρασμα έρευνας που δημοσιοποίησε το Politico, αποτυπώνοντας μια βαθιά μετατόπιση στη συλλογική αντίληψη περί ασφάλειας.

Η μεγάλη εικόνα που δεν “κουμπώνει”

Το παράδοξο είναι εμφανές: Οι αγορές δείχνουν ανθεκτικές, οι πολιτικοί μιλούν για σταθερότητα, αλλά οι κοινωνίες αισθάνονται ότι ο κόσμος γίνεται πιο επικίνδυνος.

Σύμφωνα με τα ευρήματα της έρευνας, σε ΗΠΑ, Καναδά, Γαλλία και Ηνωμένο Βασίλειο, η πλειονότητα των πολιτών θεωρεί ότι μια παγκόσμια σύγκρουση είναι πιο πιθανή παρά απίθανη μέχρι το 2031. Μόνο στη Γερμανία οι απαντήσεις εμφανίζονται πιο επιφυλακτικές, χωρίς όμως να αναιρούν το κλίμα γενικευμένης ανησυχίας.

Η αίσθηση αυτή τροφοδοτείται από πολλαπλά μέτωπα: τον πόλεμο στην Ουκρανία, τη Μέση Ανατολή, την ένταση ΗΠΑ–Κίνας, αλλά και την αβεβαιότητα για τη συνοχή της διατλαντικής συμμαχίας.

Γροιλανδία: Το «παγωμένο» γεωπολιτικό θερμόμετρο

Στο φόντο αυτής της ανησυχίας, η Γροιλανδία επανέρχεται στο επίκεντρο της γεωπολιτικής σκακιέρας.

Η Δανία εξετάζει την ενίσχυση της άμυνάς της με αμερικανικά πυραυλικά συστήματα, σε μια περίοδο που η Αρκτική μετατρέπεται σε πεδίο στρατηγικού ανταγωνισμού μεταξύ ΗΠΑ, Ρωσίας και Κίνας.

Η Γροιλανδία δεν είναι απλώς ένα απομακρυσμένο, παγωμένο νησί. Είναι κομβικό σημείο ελέγχου της Αρκτικής, πύλη για ναυτικές διαδρομές και πεδίο στρατιωτικής προβολής ισχύος. Το γεγονός ότι επανέρχεται δυναμικά στο δημόσιο διάλογο αποτυπώνει τη βαθύτερη ανησυχία για τη σταθερότητα της Δύσης.

Η εύθραυστη «συμμαχική σταθερά»

Η συζήτηση δεν περιορίζεται σε εξοπλισμούς. Αγγίζει τον πυρήνα της δυτικής αρχιτεκτονικής ασφαλείας.

Αν οι ΗΠΑ στραφούν σε πιο εσωστρεφή στρατηγική ή επαναπροσδιορίσουν τον ρόλο τους στο ΝΑΤΟ, η Ευρώπη θα χρειαστεί να αναλάβει μεγαλύτερο βάρος άμυνας. Αυτό το ενδεχόμενο εντείνει την αβεβαιότητα, ειδικά σε μια περίοδο όπου η έννοια της «συμμαχικής σταθεράς» δεν θεωρείται πλέον αυτονόητη.

Η ανησυχία των πολιτών φαίνεται να αντικατοπτρίζει κάτι βαθύτερο: όχι μόνο τον φόβο ενός πολέμου, αλλά την αίσθηση ότι οι θεσμικές εγγυήσεις αποτροπής δεν είναι τόσο συμπαγείς όσο στο παρελθόν.

Ο φόβος ως πολιτικός παράγοντας

Η κοινωνική πεποίθηση ότι ο κόσμος οδεύει προς μια μεγάλη σύγκρουση μπορεί να επηρεάσει πολιτικές επιλογές, εκλογικές συμπεριφορές και στρατηγικές αποφάσεις.

Ιστορικά, όταν οι κοινωνίες πιστεύουν ότι ο πόλεμος είναι πιθανός, τείνουν να αποδέχονται αυξημένες αμυντικές δαπάνες και πιο σκληρές εξωτερικές πολιτικές. Το ερώτημα είναι αν αυτή η δυναμική θα λειτουργήσει αποτρεπτικά — ή αν θα οδηγήσει σε περαιτέρω κλιμάκωση.

Μέχρι το 2031, η διεθνής σκηνή θα δοκιμαστεί από ανταγωνισμούς μεγάλων δυνάμεων, ενεργειακές μεταβάσεις και τεχνολογικούς εξοπλισμούς.

Το αν οι φόβοι θα επιβεβαιωθούν ή θα αποδειχθούν υπερβολικοί, θα εξαρτηθεί από τη διπλωματία, τη στρατηγική ψυχραιμία και την ικανότητα των ηγεσιών να αποφύγουν τα λάθη υπολογισμού.

Προς το παρόν, όμως, ένα πράγμα είναι σαφές: Η ιδέα ενός παγκόσμιου πολέμου έχει επιστρέψει στη δημόσια συζήτηση — και αυτή καθαυτή η επιστροφή είναι πολιτικό γεγονός.

Πηγές

Με πληροφορίες από: Politico