Μόναχο 2026: Η Ουκρανία στη μέγγενη και η Δύση μπροστά σε νέο «συμβόλαιο» ισχύος

Η φετινή Διάσκεψη Ασφαλείας του Μονάχου δεν έμοιαζε με τις προηγούμενες. Δεν ήταν απλώς ένα ακόμη διεθνές φόρουμ με προσεγμένες ομιλίες και διπλωματικές χειραψίες, αλλά μια σκηνή όπου ειπώθηκαν δυνατά όσα μέχρι χθες ψιθυρίζονταν. Το ουκρανικό μέτωπο, ο ρόλος των ΗΠΑ, η νευρικότητα της Ευρώπης και το «αύριο» του ΝΑΤΟ βρέθηκαν στο ίδιο κάδρο, σε μια στιγμή που η ιστορία δείχνει να επιταχύνει.

Στο Μόναχο, το αίσθημα δεν ήταν απλώς ανησυχία. Ήταν η ωμή παραδοχή ότι η Δύση βρίσκεται σε σταυροδρόμι και ότι η Ουκρανία καλείται να διαπραγματευτεί την ίδια της την επιβίωση μέσα σε ένα περιβάλλον πολέμου φθοράς, ενεργειακής εξάντλησης και πολιτικής πίεσης από τους πιο ισχυρούς συμμάχους της.

Η Ουκρανία μετρά πληγές – και χρόνο

Η εικόνα που περιγράφει το Κίεβο για την καθημερινότητα πίσω από τις γραμμές του μετώπου βαραίνει όλο και περισσότερο τις αποφάσεις. Ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι επανέφερε στο επίκεντρο το ενεργειακό σκέλος του πολέμου, υποστηρίζοντας ότι δεν υπάρχει ουσιαστικά καμία μονάδα παραγωγής ρεύματος που να μην έχει υποστεί ζημιές από τις ρωσικές επιθέσεις.

Αυτή η διάσταση δεν είναι «παράπλευρη». Είναι στρατηγική. Όσο ο χειμώνας, οι υποδομές και η ανθεκτικότητα του πληθυσμού γίνονται μέρος της εξίσωσης, τόσο η συζήτηση μετακινείται από το «πώς κερδίζεται ο πόλεμος» στο «πώς αποφεύγεται η κατάρρευση». Και σε αυτό το σημείο, η διπλωματία παύει να είναι πολυτέλεια και γίνεται καταναγκασμός.

Η σκιά της Ουάσινγκτον και το μήνυμα «αλλάζουν οι όροι»

Το Μόναχο «σημαδεύτηκε» από την αίσθηση ότι η αμερικανική γραμμή αλλάζει ύφος και απαιτήσεις. Ο Μάρκο Ρούμπιο, από τη δική του πλευρά, έστειλε σήμα πως η διατλαντική σχέση δεν θα λειτουργεί πια με τον αυτόματο πιλότο, ενώ έθεσε το πλαίσιο μιας Δύσης που ορίζεται από πολιτισμικά και πολιτικά προτάγματα, ζητώντας εμμέσως μια Ευρώπη πιο «χρήσιμη» και πιο σκληρή.

Για το Κίεβο, αυτή η αλλαγή τόνου μεταφράζεται σε πίεση: τα περιθώρια γίνονται στενότερα, οι αποφάσεις πιο επείγουσες, οι διαπραγματεύσεις πιο πιθανές — ακόμη κι αν παραμένουν πολιτικά τοξικές. Όταν η συμμαχική ομπρέλα δείχνει ότι μπορεί να ανοίγει και να κλείνει ανάλογα με το κλίμα στην Ουάσινγκτον, η λέξη «εγγυήσεις» αποκτά πραγματικό βάρος.

Ευρώπη: από οικονομική ένωση σε γεωπολιτική υποχρέωση

Η πιο ηχηρή μετατόπιση, ωστόσο, καταγράφηκε στην ευρωπαϊκή ρητορική. Η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν μίλησε ανοιχτά για την ανάγκη η Ευρώπη να «ανεβάσει ταχύτητα» και να αναλάβει ευθύνες που για δεκαετίες θεωρούσε δεδομένες κάτω από την αμερικανική προστασία. Στο ίδιο πνεύμα, έβαλε στο τραπέζι τη ρήτρα αμοιβαίας άμυνας της ΕΕ, στέλνοντας μήνυμα ότι «ταμπού» της μεταψυχροπολεμικής περιόδου τελειώνουν.

Δεν πρόκειται για τεχνική λεπτομέρεια. Πρόκειται για αλλαγή φιλοσοφίας: η Ευρωπαϊκή Ένωση δοκιμάζει να μιλήσει τη γλώσσα της ισχύος, όχι μόνο της ρύθμισης και των κανόνων. Η συζήτηση για ευρωπαϊκό πυλώνα δυνατοτήτων, για πληροφορίες, διάστημα, αλλά και δυνατότητα πλήγματος σε βάθος, δείχνει ότι η ήπειρος αρχίζει να αποδέχεται κάτι που μέχρι πρότινος απέφευγε: ότι η ασφάλεια δεν είναι σύνθημα, είναι υποδομή.

ΝΑΤΟ και Ρούτε: «Σήμερα είμαστε ισχυροί — αύριο;»

Ο Μαρκ Ρούτε προσπάθησε να κρατήσει την ισορροπία ανάμεσα στην καθησυχαστική βεβαιότητα και στην ωμή προειδοποίηση. Από τη μία πλευρά, τόνισε ότι τώρα η Ρωσία δεν θα επιδιώξει επίθεση σε χώρα-μέλος του ΝΑΤΟ και ότι η Συμμαχία θα μπορούσε να κερδίσει έναν πόλεμο αν δεχόταν επίθεση. Από την άλλη, υπογράμμισε το κρίσιμο «αλλά»: πρέπει να διασφαλιστεί ότι αυτή η αποτρεπτική ικανότητα θα ισχύει και σε δύο, τέσσερα, έξι χρόνια.

Το «κλειδί» βρίσκεται ακριβώς εκεί. Η Δύση δεν αξιολογεί μόνο τον πόλεμο της Ουκρανίας, αλλά και το μέλλον της ίδιας της αποτροπής. Το αν θα υπάρχει ενιαίο μέτωπο, επενδύσεις, βιομηχανική παραγωγή και πολιτική αντοχή ώστε το ΝΑΤΟ να μη φαίνεται απλώς δυνατό στο παρόν, αλλά αξιόπιστο και στο μέλλον.

Ουκρανία σε μέγγενη, Δύση σε σταυροδρόμι

Το Μόναχο κατέγραψε μια νέα πραγματικότητα: η Ουκρανία παλεύει σε δύο επίπεδα, στο μέτωπο και στο τραπέζι των αποφάσεων. Η Ευρώπη προσπαθεί να αποδείξει ότι δεν είναι κομπάρσος σε μια κρίση που αφορά την ίδια της την ασφάλεια. Και οι ΗΠΑ δείχνουν ότι θέλουν σύμμαχο ικανό, όχι σύμμαχο εξαρτημένο.

Μέσα σε αυτό το τοπίο, το πραγματικό διακύβευμα δεν είναι μόνο το πού θα χαραχθούν γραμμές στον χάρτη, αλλά το ποιος θα γράψει τους κανόνες της επόμενης ημέρας. Αν η Ευρώπη δεν αποκτήσει ρόλο και εργαλεία, κινδυνεύει να βρεθεί θεατής σε διαπραγματεύσεις που θα καθορίσουν το μέλλον της. Αν η Ουκρανία μπει σε συνομιλίες χωρίς στέρεες εγγυήσεις, κινδυνεύει να κληθεί να πληρώσει την ειρήνη με την ίδια της την ασφάλεια. Και αν η Δύση δεν βρει νέο συνεκτικό αφήγημα ισχύος, η αποτροπή θα γίνει υπόσχεση χωρίς αντίκρισμα.

Πηγή: Pagenews.gr