Ιράν–ΔΟΑΕ: Η συνάντηση Αραγτσί–Γκρόσι στη Γενεύη λίγο πριν τις κρίσιμες συνομιλίες

Στη Γενεύη, σε μια χρονική στιγμή που κάθε διπλωματική κίνηση διαβάζεται ως σήμα προθέσεων, ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν Αμπάς Αραγτσί συναντήθηκε με τον Ραφαέλ Γκρόσι, γενικό διευθυντή της Διεθνούς Υπηρεσίας Ατομικής Ενέργειας (ΔΟΑΕ/IAEA). Η συνάντηση πραγματοποιείται στον ίσκιο του δεύτερου γύρου συνομιλιών ΗΠΑ–Ιράν για το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης, οι οποίες αναμένονται άμεσα, με τον υπουργό Εξωτερικών του Ομάν Μπαντρ αλ-Μπουσαϊντί να έχει ρόλο-κλειδί στη διαμεσολάβηση.

Ο Αραγτσί επέλεξε να δώσει δημόσιο τόνο στη γραμμή της ιρανικής πλευράς μέσω ανάρτησης στην πλατφόρμα X, γράφοντας ότι βρίσκεται στη Γενεύη με «ουσιαστικές ιδέες για την επίτευξη μιας δίκαιης και ισότιμης συμφωνίας» και υπογραμμίζοντας με έμφαση πως «αυτό που δεν βρίσκεται στο τραπέζι είναι η υποταγή απέναντι σε απειλές».

Το παρασκήνιο της συνάντησης με τον ΔΟΑΕ

Η παρουσία του επικεφαλής της ΔΟΑΕ στο διπλωματικό κάδρο δεν είναι τυπική λεπτομέρεια. Ο οργανισμός αποτελεί τον βασικό διεθνή μηχανισμό επιτήρησης και επαλήθευσης για το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα, ενώ έχει ζητήσει απαντήσεις για ζητήματα πρόσβασης, τεχνικής συνεργασίας και αποτίμησης της κατάστασης σε πυρηνικές εγκαταστάσεις που έχουν βρεθεί στο επίκεντρο εξελίξεων τους τελευταίους μήνες.

Η συνάντηση, σύμφωνα με τις διαθέσιμες πληροφορίες, εντάσσεται σε ένα πλαίσιο «τεχνικών συζητήσεων» και προετοιμασίας, σε μια περίοδο όπου η ιρανική πλευρά επιδιώκει να εμφανιστεί ανοιχτή σε συμφωνία, αλλά ταυτόχρονα ανυποχώρητη απέναντι σε πιέσεις που εκλαμβάνει ως εκβιαστικές.

Ο ρόλος του Ομάν και το «διπλωματικό οξυγόνο» πριν τον δεύτερο γύρο

Παράλληλα με τη συνάντηση με τον Γκρόσι, ο Αραγτσί γνωστοποίησε ότι θα συναντηθεί και με τον ΥΠΕΞ του Ομάν. Η Μασκάτ έχει καθιερωθεί ως δίαυλος χαμηλών τόνων ανάμεσα σε πλευρές που, δημοσίως, κρατούν σκληρή ρητορική. Σε αυτό το περιβάλλον, η ομανική εμπλοκή λειτουργεί ως διπλωματικό οξυγόνο, ιδίως όταν οι συνομιλίες γίνονται υπό σκιά στρατιωτικών κινήσεων και αμοιβαίων προειδοποιήσεων.

Η ένταση στη θάλασσα και το μήνυμα αποτροπής

Την ίδια στιγμή που η Γενεύη φιλοξενεί συναντήσεις «με χαρτί και στυλό», ο Περσικός Κόλπος θυμίζει ότι η γεωπολιτική συχνά μιλά και με άλλους τρόπους. Οι ΗΠΑ, σύμφωνα με σχετικά δημοσιεύματα, κινούνται προς ενίσχυση της ναυτικής τους παρουσίας στην περιοχή, ενώ το Ιράν ανακοίνωσε νέα ναυτική άσκηση, με αναφορές ότι δοκιμάζονται δυνατότητες πληροφοριών και επιχειρήσεων σε κρίσιμα θαλάσσια περάσματα όπως τα Στενά του Ορμούζ, ο Περσικός Κόλπος και ο Κόλπος του Ομάν.

Η διεθνής σημασία των Στενών του Ορμούζ δεν είναι θεωρητική. Πρόκειται για έναν από τους πιο νευραλγικούς διαύλους μεταφοράς ενέργειας στον πλανήτη, καθώς από εκεί διέρχεται περίπου το 20% του παγκόσμιου πετρελαίου που μετακινείται διά θαλάσσης, στοιχείο που καθιστά κάθε ένταση στην περιοχή ικανή να επηρεάσει από τις αγορές μέχρι τις πολιτικές αποφάσεις.

Η σκιά του «αεροπλανοφόρου» και τα επεισόδια που ανεβάζουν θερμοκρασία

Στο φόντο των συνομιλιών, καταγράφονται και κινήσεις που αυξάνουν το στρατιωτικό «βάρος» της κατάστασης. Ρεπορτάζ διεθνών μέσων αναφέρουν ότι ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ διέταξε την αποστολή πρόσθετου αεροπλανοφόρου στην ευρύτερη περιοχή, σε μια προσπάθεια να ενισχυθεί η πίεση προς την Τεχεράνη.

Την ίδια ώρα, η ένταση τροφοδοτείται από περιστατικά που, ακόμη κι όταν δεν κλιμακώνονται, λειτουργούν ως υπενθύμιση του πόσο κοντά μπορεί να βρεθούν οι δύο πλευρές σε ένα επικίνδυνο «λάθος». Σε αυτό το κλίμα εντάσσονται αναφορές για κατάρριψη ιρανικού drone που πλησίαζε αμερικανικό αεροπλανοφόρο, γεγονός που προστέθηκε στη λίστα συμβάντων που βαραίνουν το κλίμα πριν τις συνομιλίες.

«Δίκαιη και ισότιμη συμφωνία»: τι προσπαθεί να πετύχει η Τεχεράνη

Η ιρανική θέση, όπως παρουσιάζεται δημόσια, επιδιώκει να εδραιώσει δύο παράλληλες εικόνες. Από τη μία, ότι η Τεχεράνη προσέρχεται με συγκεκριμένες ιδέες και επιθυμία για αποτέλεσμα. Από την άλλη, ότι δεν πρόκειται να αποδεχθεί συμφωνία υπό καθεστώς φόβου ή απειλών.

Η φράση του Αραγτσί —«όχι υποταγή απέναντι σε απειλές»— δεν είναι απλώς ρητορική για το εσωτερικό ακροατήριο. Αποτελεί προειδοποίηση προς την Ουάσιγκτον πως η διαπραγμάτευση, για να προχωρήσει, πρέπει να έχει στοιχεία αμοιβαιότητας, ειδικά γύρω από το ζήτημα των κυρώσεων και των ανταλλαγμάτων.

Η ΔΟΑΕ ως «βαρόμετρο» αξιοπιστίας και ο δρόμος που στενεύει

Σε μια κρίσιμη διαπραγμάτευση, η ΔΟΑΕ λειτουργεί ως βαρόμετρο αξιοπιστίας: χωρίς τεχνική επαλήθευση και ένα πλαίσιο συνεργασίας, καμία συμφωνία δεν στέκεται πολιτικά, ούτε εσωτερικά ούτε διεθνώς. Γι’ αυτό και η συνάντηση Αραγτσί–Γκρόσι αποκτά ιδιαίτερο βάρος: είναι το σημείο όπου η πολιτική βούληση πρέπει να μεταφραστεί σε πρακτικά, ελέγξιμα βήματα.

Με το διπλωματικό θερμόμετρο να ανεβοκατεβαίνει ανάμεσα σε δηλώσεις, ασκήσεις και κινήσεις στόλων, η Γενεύη γίνεται προσωρινά η σκηνή όπου θα φανεί αν οι «ουσιαστικές ιδέες» μπορούν να επιβιώσουν μέσα σε ένα περιβάλλον πίεσης — ή αν το παιχνίδι ισχύος θα υπερισχύσει του παιχνιδιού των συμβιβασμών.

Πηγή: Pagenews.gr